موضوعات ‌مرتبط: محیط زیست آب و هوا

a/32341 :کد

گازهای گلخانه ای و امنیت ملی

احمد انواری

  پنجشنبه ۲۶ آذر ۱۳۹۴ — ۱۵:۰۵
تعداد بازدید : ۲۰۱۹   
 تحلیل ایران -گازهای گلخانه ای و امنیت ملی

ایران یکی از قربانیان تاریخی تغییر اقلیم است. شواهد اقلیم شناسی دیرینه حاکی از آن است که حدود هفت هزار سال پیش میزان بارش سالانه در سرزمین ایران بالغ بر ۱۴۰۰ میلی متر بوده است و با گذشت سالیان از میزا

گازهای گلخانه­ ای عمدتا شامل گازهای بخار آب، دی­ اکسید­کربن، متان و کلروفلوروکربن­ ها می­ باشند که باعث می­ شوند انرژی رسیده به زمین از طرف خورشید در جو زمین محبوس شود و مانند یک گلخانه سبب افزایش دمای کره­ زمین گردند.


کنفرانس اخیر تغییرات اقلیمی پاریس برای حصول یک توافق بین کشورهای عضو جهت کاهش و کنترل میزان انتشار گازهای گلخانه­ ای شنبه گذشته به پایان رسید. اختلاف عمده ای که به خصوص در این کنفرانس نمود پیدا کرده بود آن بود که کشورهای فقیر و در حال توسعه خواهان آن هستند تا کشورهای توسعه یافته بابت استفاده بیشتر از سوخت­های فسیلی و گسیل مقادیر زیادی گازهای گلخانه­ ای در سال­های اخیر که به واسطه آن به توسعه یافتگی دست پیدا کرده­ اند  هم اکنون غرامت بیشتری نسبت به کشورهای کمتر توسعه یافته پرداخت نمایند. همچنین از دیگر مناقشات بین کشورهای توسعه یافته و کشورهای فقیر و درحال توسعه تعیین یک عدد خاص و گنجاندن و یا قرار ندادن آن در متن توافق­ نهایی در کنفراس اخیر پاریس می­ باشد که سرانجام در متن توافق نهایی به افزایش زیر 2 درجه بسنده شد. کشورهایی فقیر و حتی برخی کشورهای پیشرفته نظیر هلند که هم اکنون نیز با چالش نفوذ آب به سرزمین های خود رو­به ­رو هستند خواهان گنجاندن عدد نهایی هر چه پایین­تر در متن توافق نهایی بودند ولی کشورهای که اقتصاد آنها عمدتا وابستگی بسیار زیادی به سوخت­های فسیلی برای رشد اقتصادی و سازندگی دارند علاقه ­ای به قرارگیری عددی خاص به عنوان سقف مجاز افزایش دمای کره زمین نداشتند.


با انتشار گازهای گلخانه­ ایی و عواقب آن یعنی افزایش دمای کره­ زمین، وقوع سیل و بارندگی­ های شدید در برخی نواحی و خشکی و قحطی در نواحی دیگر و در کل ذوب شدن شدیدتر یخ­ های قطبی که نتیجه­ ای جز بالاتر آمدن سطح آب­های آزاد اقیانوس­ها نخواهد داشت مساله گرمایش زمین را از این حیث وارد حیطه امنیت­ ملی کشورها می­ گرداند.


این مساله برای کشور ایران نیز یکی از خطرات بالقوه ­ایی است که بقای سرزمین و انسان­های ساکن در آن را تهدید می­ کند. در هر حال فرقی نمی­ کند که در در کنفرانس اخیر پاریس حد نهایی مجازی برای افزایش دمای کره­ زمین سقف تعیین شده مجازی در حد 2 درجه تعیین می شد یا خیر زیرا بایستی دقت کرد که با انتشار میلیون­ها و میلیون­ کیلوگرم دی­ اکسید­کربن به جو زمین که روزانه از صنایع مختلف در سراسر جهان صورت می­ گیرد، دمای زمین به بیش از 2 درجه سانتی­گراد افزایش خواهد داشت. البته این افزایش به صورت متوسط خواهد بود. یعنی  در برخی مناطق اثرات این افزایش محسوس­تر از سایر نقاط دنیا بروز خواهد نمود. که این امر برای کشورهایی که هم اکنون نیز در مناطق گرم و خشک نظیر ایران به سر می ­برند و یا سطح خشکی آنها در حال حاضر پایین­تر از سطح آب­های آزاد اقیانوس­ها می­ باشد می­ تواند جزو خطرات بالقوه امنیتی محسوب شود که بقا و یا عدم بقا را برای ساکنین آن کشور رقم بزند.


ایران یکی از قربانیان تاریخی تغییر اقلیم است. شواهد اقلیم­ شناسی دیرینه حاکی از آن است که حدود هفت هزار سال پیش میزان بارش سالانه در سرزمین ایران بالغ بر 1400 میلی­متر بوده است و با گذشت سالیان از میزان این نزولات جوی کاسته شده و امروزه به نزدیک ۲۰۰ میلی­متر در سال رسیده است. بایستی توجه داشت که این کاهش میزان نزولات جوی به صورت یکنواخت و خطی در طی قرون مختلف رخ نداده است.


گرچه افزایش سطح آبهای آزاد اقیانوس­ها بالقوه خطر جدی ­ای برای کشور ایران به نظر نمی­ رسد ولی افزایش دمای چند درجه­ ایی در مناطق جنوبی ایران می­تواند اثرات جبران ناپذیری داشته باشد. از جمله این خطرات می­ توان به افزایش دمای آب خلیج­ فارس اشاره کرد که این تغییرات اندک نیز می­تواند سبب مرگ ماهی ­ها و موجودات زنده و در کل تغییر در اکوسیستم موجود در اطراف خلیج­ فارس شود و از این طریق بر تراکم جمعیتی ساکن در جنوب ایران اثر گذار باشد.


همچنین با افزایش دمای هوا میزان تبخیر سطحی نیز افزایش خواهد یافت که این امر برای کشور ایران که بر روی صنعت سدسازی در سالهای گذشته سرمایه­ گذاری عظیمی کرده می­ تواند از جمله مخاطرات جدی محسوب شود. افزایش دما به همراه کاهش میزان بارش­ها که از عواقب گرمایش جهانی محسوب می­ شود می­تواند سبب کوچ اجباری ساکنین بخش­ هایی از سرزمینمان به بخش­های دیگر و یا حتی کشورهای دیگر شود. ایران به طور کلی در 23 سال گذشته با کاهش میزان نزولات آسمانی و از طرفی دیگر با افزایش دمای هوا روبه رو شده است.


تغییرات اقلیمی و گرمایش جهانی مخاطرات سلامتی مختلفی برجای می­ گذارد. تغییرات اقلیمی بر روی میزان غلظت ازن و ذرات معلق در جو اثر گذار است، که هر دو مورد نیز بر روی سلامت و میزان مرگ­ و­ میر شهروندان اثر گذار است. همچنین با گرمتر شدن دمای کره زمین احتمال آتش سوزی­ های ناخواسته در جنگل­های واقع در مناطق گرم و خشک افزایش خواهند یافت.


خروجی اکثر مدل­های پیش بینی تغییرات اقلیمی حاکی از آن هستند که میزان خشکسالی کنونی که هم اکنون در آن به سر می­ بریم در طی سال­های آینده نه تنها کاهش نداشته بلکه این روند خشکسالی افزایش نیز خواهد داشت و نتیجه آن چیزی جز این نیست که ایران باز هم خشک و خشکتر می­ شود. هم اکنون به طور متوسط جهان یک درجه گرمتر شده اما اکثر کشورهای واقع در منطقه خاورمیانه با افزایشی به طور متوسط تا ۲ درجه سانتی­گراد رو­به ­رو شده ­اند.


باید توجه داشته باشیم که توافق اخیر در کنفرانس پاریس برای افزایش به زیر ۲ درجه­ دمای کره زمین می­ تواند به منزله افزایش دمایی فراتر از حد تعیین شده و نزدیک به 4 درجه سانتی­گراد برای کشور ایران باشد. افزایش این میزان دما برای کشور ایران به منزله نابودی بسیاری از تنوع­ های زیستی و در نتیجه مخاطرات محیط­زیستی جدی خواهد بود.

 

                               

  احمد انواری
  کارشناس ارشد مهندسی محیط زیست
  آدرس ایمیل :
  آدرس سایت/وبلاگ:
پیامهای بازدید کنندگان
  میرمحمدی
  پنجشنبه ۲۶ آذر ۱۳۹۴ - ۲۲:۱۹
این را هم باید اضافه کرد که منظور بنده از بحثی که مطرح کردم، در رابطه با تغییرات سطح آب خلیج بر اساس تغییر سطح ابهای ازاد و اثر آن بر زندگی موجودات آبزی است، نه تغییر دمای آب.
  میرمحمدی
  پنجشنبه ۲۶ آذر ۱۳۹۴ - ۲۲:۱۵
سلام. این عبارت که "گرچه افزایش سطح آبهای آزاد اقیانوس­ها بالقوه خطر جدی ­ای برای کشور ایران به نظر نمی­ رسد ..."جای بحث دارد. چرا که اتفاقا خلیج فارس به عنوان از خلیجهای اقیانوس هند (خلیج شمال غربی)تحت تاثیر تغیر اقلیم و تغییر سطح آبهای آزاد هست چرا که با اثرات ذوب برفها آب اقیانوسها نوسان پیدا کرده و سطح آب خلیج فارس بعلت ماهیت خلیجی بودن خود تحت تاثیر قرار میگیرد و در نتیجه زندگی موجودات آبزی که در نزدیک ساحل زندگی میکنند با این تغییرات سطح آب دچارمیشود.
  مسعود
  پنجشنبه ۲۶ آذر ۱۳۹۴ - ۱۴:۰۲
جهان به سمت گرمتر شدن پیش می رود و به نظر می رسد این افزایش دما در منطقه خاورمیانه با شتاب بیشتری صورت گیرد، پس کشورهای این منطقه باید برنامه جامع و دقیقی برای کنترل گرمایش زمین داشته باشند تا در آینده آسیب کمتری ببینند...


  ارسال نظر جدید:
      نام :        (در صورت تمایل)

      ایمیل:      (در صورت تمایل) - (نشان داده نمی شود)

     نظر :