موضوعات ‌مرتبط: اجتماعی فرهنگی

a/120794 :کد

طبق گزارش؛

نقش تفریح در سلامت اجتماعی جامعه

  جمعه ۲۷ اسفند ۱۳۹۵ — ۱۰:۴۵
تعداد بازدید : ۳۳۶   
 تحلیل ایران -نقش تفریح در سلامت اجتماعی جامعه

تفریح در عصر کنونی باهدف تجدید قوای جسمی و روحی و بازسازی نیروی کار به یک نیاز و دغدغه تبدیل شده و در واقع این الزام بخاطر گسترش پدیده شهرنشینی و زندگی ماشینی بوجود آمده است.

 به گزارش تحلیل ایران،تفریح به موقعیت یا فعالیتی گفته می شود که باعث تجدید قوا می شود و انسان را از حالت خستگی و رخوت روحی بیرون می آورد و به اصطلاح موجب « تمدید اعصاب » می گردد.

 

تفریح ممکن است به صورت واحد و یا ترکیبی از نوع جسمانی، فکری یا روحی باشد. شاید بتوان یک تفریح خوب را موجب نشاط جسمی، روحی و فکری توأم دانست.اکثر مردم تعطیلات را دوست دارند و در سراسر هفته کار می کنند به این امید که در پایان هفته یا تعطیلات نوروزی به گردش و تفریح بپردازند. دانش آموزان بعد از چندین ماه درس خواندن و گذراندن امتحانات به استقبال تعطیلات می روند و امید و آرزو در دل هایشان زنده می شود گویا همه دوست دارند در سال لحظاتی را برای خود داشته باشند و اصلا به چیزی فکر نکنند.


در واقع تفریح و سلامت اجتماعی دو مؤلفه ای است که در دنیای امروز یکی از مباحث مهم و اساسی تلقی می شد و نمی توان آن را یک مسأله حاشیه ای در نظر گرفت.هدف از گفت گویی که در ادامه مطالعه خواهید کرد بررسی تأثیر تفریح بر سلامت اجتماعی است و به سؤالاتی با این مضمون که آیا کارکرد تفریح، کمک به بازتولید زندگی انسان در ابعاد سالم است ؟ و اینکه توسعه نظام تفریحی و ابزارهای فرهنگی، فراغتی و ورزشی چه نقشی در توسعه پایدار دارد؟ پاسخ داده شده است .


ایرنا در گفت وگویی با دکتر سیمین کاظمی ، جامعه شناس و پزشک به بررسی جایگاه تفریح در زندگی انسان ها پرداخته و دیدگاه های وی رادر این حوزه جویا شده است .

** س : چه رابطه ای بین تفریح و شاخصه های سلامت اجتماعی وجود دارد؟ برخی جامعه شناسان مهم ترین کارکرد تفریح را کمک به بازتولید زندگی در ابعاد سالم می دانند؟ نظر حضرتعالی چیست؟


به نظر می رسد که تفریح مفهومی است که در دوره ی مدرن به یک نیاز و دغدغه تبدیل شده است. در واقع با رشد شهرنشینی و مناسبات سرمایه داری و تغییر اشکال کار کردن، که افراد مجبور هستند تحت برنامه ریزی ها و الزام های دوره مدرن به کار مشغول باشد، احساس نیاز به تفریح بیشتر می شود. در شرایطی که کار کردن، یک فعالیت خلاقانه و در راستای خودشکوفایی نباشد ، و تنها هدف از آن گذران زندگی باشد، افراد برای رهایی از آن شرایط تحمیلی و بعضا طاقت فرسا بیشتر نیازمند تفریح می شوند. تفریح در چنین شرایطی ممکن است باعث تجدید قوای جسمی و روحی و بازسازی نیروی کار شود و از این رو شرایط طاقت فرسای شغلی تلطیف شود، و نهایتاً شخص بتواند به نیازهای انسانی خودش موقتا پاسخ دهد. به هر حال، همین بازسازی جسمی و روانی و عاطفی می تواند در ارتقای سلامت فردی و اجتماعی موثر باشد، به بهبود کیفیت زندگی کمک کند و نشاط و رضایتمندی جامعه را بیشتر کند.البته نوع تفریح و تفریحاتی که افراد به آن گرایش دارند باز هم به شرایط اجتماعی و اقتصادی آنها مرتبط است. مثلا تفریحات طبقات اجتماعی و یا زنان و مردان و یا بر حسب اقامت، ممکن است متفاوت باشد و بر حسب این شرایط تنظیم شوند.

**س : توسعه نظام تفریحی و ابزارهای فرهنگی، فراغتی و ورزشی چه نقشی در توسعه پایدار دارد؟
در میان عواملی که مسیر توسعه را هموار می کنند، نیروی انسانی سالم و جامعه ای است که از سلامت با تمام ابعادش برخوردار باشد. بخشی از سلامت اجتماعی مشروط بر این است که فرصت ها و امکاناتی در جامعه فراهم شود تا افراد بتوانند راههایی برای رسیدن به نشاط و تعادل در اختیار داشته باشند. در یک نظام اجتماعی توسعه یافته چون تفریح به عنوان یک ضرورت و حق انسانی دیده می شود، زمینه های آن نیز فراهم می گردد. اما در جوامع توسعه نیافته چه از نظر اقتصادی و چه فرهنگی و اجتماعی، تفریح به عنوان یک مساله فردی تلقی شده و به خود افراد واگذار می شود. در چنین نظامی ممکن است تفریح امری زائد و بیهوده تلقی شود و حتی فضاهای تفریحی و فرهنگی تغییر کاربری اقتصادی بدهند.

** س : مهمترین موانع برخورداری از تفریح در جامعه چه موانعی هستند؟
در یک جامعه نابرابر و با شکاف های طبقاتی و جنسیتی و ...، یقینا برنامه های تفریحی هم متاثر از جایگاه طبقاتی، جنسیت و سن و محل اقامت و عواملی از این دست خواهد بود و همه افراد به یک نسبت نمی توانند از تفریح برخوردار باشند. کیفیت تفریح طبقات مسلط اقتصادی، که همراه با صرف هزینه های گزاف و تجمل است ممکن است در تخیل سایر طبقات هم نگنجد. از طرفی طبقات فرودست و رنجبران جامعه یا به کلی زمانی برای تفریح ندارند و یا اینکه پولی ندارند که برای آن هزینه کنند. بچه پولدارهای تهران ممکن است برای تفریحاتی که تمایز طبقاتی آنان را به رخ جامعه می کشد، مثل پاراگلایدر و سوارکاری و جت اسکی و مسافرت های خارجی و پارتی های خصوصی و ... مبالغ هنگفتی خرج کنند، در حالی که کارگری که از سحر تا پاسی از شب مشغول کار برای تأمین نیازهای ابتدایی زندگی و زنده ماندن است اصلاً به چیزی به اسم تفریح فکر نکند. از طرف دیگر سن افراد بر برخورداری از تفریح مؤثر است، چنانکه نگرش عمومی تفریح را عمدتاً برای سنین جوانی ضروری می شمارد و ممکن است تفریح سالمندان چندان جدی تلقی نشود. همچنین جنسیت یک عامل مهم دیگر در برخوردار شدن از حق تفریح است و تفریح ممکن است بیشتر حقی مردانه به شمار بیاید و در بسیاری موارد تفریحات زنان امری مذموم و ممنوع باشد. یک عامل قابل ذکر دیگر برای برخوردار شدن از امکانات تفریحی محل اقامت افراد است. ساکنان شهرستان های کوچک و دوردست اغلب از امکانات اولیه تفریحی محروم هستند و مجبور به گذراندن زندگی کسالت آور تری نسبت به شهرهای بزرگ می شوند.
با این اوصاف برای داشتن جامعه ی سالم و با نشاط لازم است که این محدودیت ها و محرومیت ها دیده شوند و توزیع امکانات به طور عادلانه و مناسب صورت گیرد.

** س: با توجه به اهمیت نقش تفریح در سلامت اجتماعی و به منظور سیاست گذاری در زمینه های فرهنگی ، اجتماعی چه راهکارهایی را پیشنهاد می کنید؟
ارایه راهکار مستلزم مطالعه وضعیت کنونی تفریح در جامعه ایران است، باید دید تفریحات مردم چیست و به چه تفریحاتی گرایش دارند، و این تفریحات تا چه حد سالم و بی خطر هستند. فعالیت های تفریحی طیف بسیار گسترده ای را در بر می گیرند که بعضی از آنها ممکن است در حوزه ی رفتارهای پرخطر باشند و به فرد و جامعه آسیب برسانند. یک نوجوان ممکن است بازی های کامپیوتری را به عنوان تفریح انتخاب کرده باشد که صدماتی متوجه سلامت او کند، و یا دیگری ممکن است مصرف مواد یا مشروبات الکلی را تفریح بداند. در حالی که این موارد رفتارهای پرخطر و آسیب زا هستند.


به نظر می رسد در جامعه ما تفریحات بیشتر به سمت فردی شدن و خصوصی شدن پیش رفته اند و تفریحات جمعی و مشارکتی بسیار کم هستند. از طرف دیگر تفریحات فرهنگی مثل سینما رفتن، داستان خواندن، تئاتر دیدن و کنسرت موسیقی رفتن به حداقل رسیده و در عوض تفریحات دیگری جایگزین آنها شده اند. حالا کارهایی مثل تلویزیون دیدن، ساعت ها مشغول شدن به گوشی های موبایل، شنیدن موسیقی با هندزفری و خیابانگردی های بی هدف مهمترین تفریح بخش هایی از جامعه به ویژه جوانان هستند. رستوران رفتن به عنوان یک تفریح خانوادگی تلقی می شود و مسافرت با کیفیت نامناسب و خطرات جانی بالاترین حد تفریح برای اکثریت جامعه است. جامعه نیازمند تفریحاتی است که به رشد و اعتلای فردی و شکوفایی ابعاد انسانی شهروندانش کمک کند. برای همین لازم است تفریح به عنوان یک نیاز و ضرورت شناخته شود و زمینه برای تفریحاتی که توام با مشارکت و حضور در فضاهای سالم جمعی است فراهم شود. برگزار کردن جشن های عمومی و همایش های فرهنگی در فضاهای عمومی شهری، برداشتن ممنوعیت از فعالیت های هنری، اجازه دادن به شکل گیری انجمن های مردمی تسهیل گر، توجه به طبقات فرودست و حاشیه نشینان و فراهم کردن فضاهای تفریحی برای آنان ، اعطای امکانات به شهرستان های کوچک و دورافتاده، از جمله اقداماتی است که می تواند در این حوزه انجام شود.

                               

تفریح     سلامت     جامعه     اجتماع     فرهنگی    


  ارسال نظر جدید:
      نام :        (در صورت تمایل)

      ایمیل:      (در صورت تمایل) - (نشان داده نمی شود)

     نظر :