موضوعات ‌مرتبط: اجتماعی تحلیلی

a/123 :کد

فرهنگ پیش نیاز فناوری

رضا نصیری حامد

  یکشنبه ۰۲ آذر ۱۳۹۳ — ۰۰:۰۰
تعداد بازدید : ۴۰۹   

در مواجهه با بسیاری از پدیده های اجتماعی، جمله و گزاره ای کلیشه ای و البته به ظاهر درست و منطقی از سوی طیف های بسیاری که از زبده ترین کارشناسان آن موضوع تا حتی مردمان عادی و کم اطلاع را دربر می گیرد، شنیده می شود که ابتدا باید فرهنگ آن پدیده و مقوله یا حتی کالا وارد می شد و بعد خودش وارد می گردید. این گزاره، که به ویژه در نقد اوضاع و احوال زمانه زیاد شنیده می شود و اغلب نیز به شکلی پسینی و پس از ورود یک پدیده خاص و مشاهده تبعات و آثار آن صورت می گیرد، اشاره به مطلب بسیار درست و منطقی نموده و حکایت از موضوعی مهم و اساسی دارد با این حال دشواری و سختی عمل بدان و تحققش نیز چیزی است که نمی توان آن را نادیده انگاشت به عبارتی دیگر چون بیشترین وجه مد نظر این گزاره و باید اخلاقی و هنجاری معطوف به امور فناورانه و نوظهوری است که به ناگاه در زندگی همه ما انسانها سر بر می آورند و تا بخواهیم خودمان را پیدا کنیم می بینیم که همه زوایای زندگی ما را در بر گرته و پوشانیده اند، فلذا عملاً ولو اینکه بخواهیم اغلب فرصت فرهنگ سازی و ایجاد زمینه و بستر لازم برای آن پدیده و یا فناوری را پیدا نمی کنیم. این امر دلایل متعددی دارد که بالا بودن سرعت ضریب نفوذ فناوری در زیست هر روزه ما و نیز پیچیدگی های حیات اجتماعی از جمله دلایل آن به شمار می آید. در واقع رخدادهای زندگی و وجه تکنولوژیک آنها چنان با سرعت و به شتاب خود را بر جوانب متعدد زندگی ما تحمیل و غالب می نمایند که دیگر مجال و فرصتی برای اینکه آنها را پشت در نگاه داشته و بعد از مختصر فرهنگ سازی، میزبانشان باشیم را به ما نمی دهند البته این بدان معنا نیست که نتیجه بگیریم که چشم و گوش را یکسره بر هر آنچه می تواند بستر سازی و زمینه سازی فرهنگی و به عبارتی آماده شدن برای مقابله با پدیده های نوظهور باشد، ببندیم و همه انها را به حال خویش رها سازیم برعکس تا حد امکان در باب آنها باید دغدغه داشته و تمهیداتی نیز اندیشیده شود ولی سخن در آن است که حساسیت و بلکه دشواری و سختی چنین امری فهمیده و دریافته شود و در عین حال در باب فرصت ها و تهدیدات به شکلی توأمان تأمل شود.
برای نمونه دیر زمانی نیست و هنوز چندی از سالهایی که پدیده ای همچون کافی نت با سرعت قابل توجه در حال گسترش بود، نمی گذرد. این واحدهای صنفی در ردیف نهادها و یا به تعبیر بهتر اصنافی هستند که خدماتی ارائه می کنند که همانا ارتباطات اینترنتی بود. زمانه فوق مردم با مراجعه به چنین مکان هایی کارهای عمدتاً کوچک و نیز ضروری شان را با استفاده از امکانات چنین مکانی اعم از دستگاه های رایانه و لوازم جانبی آن و البته شبکه ای وصل به شاهراه های ارتباطاتی که آن زمان ماهیت آن چندان هم حتی برای استفاده کنندگان از این تجهیزات شناخته شده نبود، انجام می داند و یا شرح می دادند که متصدی کافی نت برایشان انجام دهد. این الگوی مصرفی از اینترنت هنوز هم از کوچکترین جاها تا مراکز بزرگ شهری ادامه داشته و فعالیت خود را دارد با این حال به نظر می رسد الگوهای غالب استفاده از اینترنت بدان شکل که چندین سال پیش در رشد سریع پدیده هایی از نوع کافی نت ها دیده می شد، تغییر ملموسی کرده است. امروزه اینترنت اولاً از سطح برخی کارهای خاص و ویژه و مختص زمانی بخصوص فراتر رفته ثانیاً نوع استفاده و بهره مند شدن از آن با وسایل متعددی صورت می گیرد که همه آنها اعم از لپ تاپ و تبلت و تلفن همراه و …نشان از شخصی تر و البته بیشتر شدن استفاده از اینترنت دارد. این روند با سرعت و پیشرفت غیر قابل تصوری ادامه داشته و دارد. برای فهم بخشی از این تحولات که سرانجام و آینده آن نیز چندان معلوم و مشخص نیست ولی دورنماهایی از آن در حال روشن شدن است، نگاهی اجمالی به برخی از نشانه های در حال ظهور و یا محتمل موثر خواهد بود. برای نمونه در همین آخرین روزهای سال ۲۰۱۴ در اخبار و رسانه ها شنیده می شود که فردی به نام «الون ماسک» که سابقه فعالیت در زمینه پروژه های ارتباطات فضایی را دارد، اعلام نموده که پروژه عظیمی برای اینترنت دار کردن همه مردم جهان را زیر نظر دارد. پیش از این نیز البته موارد مشابهی از سوی برخی کمپانی ها و شرکتهای بزرگ ارتباطاتی دنیا مطرح شده بود. فارغ از این فرد و یا آن شرکت خاص، چیزی که برای بحث کنونی اهمیت دارد آن است که رسیدن بدین جایگاه و محقق شدن چنین آرزویی شاید دیگر آرزویی محال و یا دست نایافتنی و دور از دسترس نباشد برعکس بسترهای بخشی از این امر نیز تا کنون مهیا شده است و تنها شاید کمی ارتباطات فرستنده های ماهواره ای و ارتباطاتی با یکدیگر گسترده تر شود تا بتوان بدین مهم نائل گردید. ابعاد فنی موضوع از حد دانش و بضاعت این قلم خارج است اما آنچه دورنمای کنونی نشان می دهد این است که با رونق گرفتن و تحقق چنین امری به احتمال زیاد بسیاری از فناوری های موجود برای ارتباطات اینترنتی و بسترهای فراهم کننده این امر بلاموضوع خواهد گردید. با سیستم هایی که حاصل از تقویت تعداد زیادی ماهواره با همدیگر و پشتیبانی آنها از همدیگر است، عملاً نیرو و توانی برای این دسته از فناوری های نوین ارتباطاتی حاصل می شود که چه بسا عملاً به دور زدن و بلکه فائق آمدن بر انواع فناوری های موسوم و متداول کنونی منجر خواهد شد.
اگر به بحث ابتدایی خود برگردیم، واقعاً شاید ابعاد و نوع استفاده و بهره مندی ما از فناوری مورد تصور این حوزه در آینده قابل تصور نباشد با این حال حداقل همین مقدار از قضیه را می توان پیش بینی نموده و محتمل دانست که مراکز و نهادهای خاصی در معرض چالش بیشتر و افزون تری هستند برای نمونه سیستم های ملی هر کشوری که تا حدودی انحصار فعالیت های رسانه ای و ارتباطاتی را در کشور و قلمرو خویش عهده دار هستند، دیگر شاید ادعا و نیز توانی برای کنترل در این بخش نداشته باشند و نهایت شاید با برخی پروتوکل ها و موافقت نامه های بین خودشان تمهیداتی برای این روند بیندیشند. از آن گذشته یکی از نقاط آسیب زا همانا بحث اپراتورهای تلفن همراه در کشورهای مختلف است. تا مدت زمانی گسترش شبکه مخابراتی و ارتباطات مربوطه به ویژه از نوع مورد رواج در کشور ما مخصوصاً در چند سال اخیر که به شکل بسیار سخاوتمنمدانه ای و از باب یکی بخر و یکی دوتای دیگر هم ببر و… در اختیار عموم شهروندان قرار گرفت، به دلیل کشش بازار و نوع استفاده از فناوری مذکور قابل توجیه بوده و سودآوری های لازم را نیز داشته است چنانکه همین اکنون نیز بسیاری در کشور به درآمدهای نه چندان معلوم و مشخص مخابرات غبطه می خورند و بر سعادت کارکنان و مسئولات آن رشک می برند. البته بگذریم از اینکه این میزان سیم کارت موجود در کشور که بسیاری از انواع اعتباری آن بدون سند و شناسنامه مشخصی در اختیار افراد جامعه هست و نظارت دقیقی بر آن نمی توان داشت، شاید از جهت زیرساخت های امنیتی و شتخص های مرتبط با ریسک سنجی در این حوزه هم قابل توجیه نباشد و ظاهراً نحوه در اختیار گرفتن و خریداری سیم کارت در کشور ما از بسیاری از کشورهای عمده دنیا آسان تر و سهل الوصول تر شده است. رفاه حاصل از این روند امری مطلوب است و دست مریزاد دارد اما شرایط گسترش در همین زمانه کنونی هم نباید به گونه ای باشد که دست سوء استفاده کنندگان را بازبگذارد. به هر حال شاید دوراندیشی در باب آینده و از قضا اندیشیدن به فرهنگ، به معنای عام آن، استفاده و کاربرد پدیده های مختلف این اقتضاء را داشته باشد که میزان توسعه شبکه مربوط با عنایت بدین تحولات پیش رو دیده شود. این امر موجب می شود رشد یکسویه و خاصی دنبال نگردد که بعد در شرایط نوظهور دوران جدید سبب خسران و زیان هایی گردد.
به این ترتیب پیش بینی آینده و سیر تحولات آن و مهیا شدن برای تهدیدات آن و نیز استفاده از فرصت هایی که در اختیار مان قرار داده می شود یکی از اموری است که لازمه و بلکه اساس هر نوع برنامه ریزی و طراحی است چون در آن به نیاز و خواسته هایی که احتمالاً در آینده پدیدار خواهد شد، توجهی ویژه مبذول می گردد.

                               

  رضا نصیری حامد
  پژوهشگر علوم سیاسی
  آدرس ایمیل : r.nasirihamed@ut.ac.ir
  آدرس سایت/وبلاگ:
  از همین نویسنده : سرعت مطمئنه در اطلاع رسانی
تحلیلی                    


  ارسال نظر جدید:
      نام :        (در صورت تمایل)

      ایمیل:      (در صورت تمایل) - (نشان داده نمی شود)

     نظر :