موضوعات ‌مرتبط: سیاسی بین الملل

a/133204 :کد

پشت پای اروپا به ترامپ

تحلیل ایران

  چهارشنبه ۰۵ مهر ۱۳۹۶ — ۰۳:۴۷
تعداد بازدید : ۳۸۶   
 تحلیل ایران -پشت پای اروپا به ترامپ

درست بعد از سخنان ترامپ در سازمان ملل علیه برجام و بالا گرفتن گمانه ها درباره خروج آمریکا از برجام، احتمال بازگشت نظام تحریم ها، موضوع بسیاری از رسانه های داخلی و خارجی شد.

به گزارش تحلیل ایران، با این همه آنچه در این میان قابل توجه بوده اســت، حرکت دیپلماتیــک و مهم تر از آن اقتصادی برخی کشورهای اتحادیه اروپا از جمله انگلیس و فرانسه بود. هنوز از داغی نطق ترامپ علیه ایران و برجام کم نشــده و دیدارهای او با ســران کشورها در حاشیه مجمع عمومی ســازمان ملل به پایان نرسیده که خبر امضای قرارداد مالی میان بانک اتریشــی با 14 بانک ایرانی برای گشایش خط اعتباری یک میلیارد یورویی، توافق مالی با دانمارک با رقم 500 میلیون یورویی، همکاری بانک فرانسوی برای تامین مالی پروژه های آن کشــور در ایران و خبر تاسیس یکی از بزرگترین نیروگاههای خورشیدی با مشارکت انگلیس در صدر اخبار قرار گرفت.


روز چهارشنبه 29 شهریور (20 سپتامبر) بود که مقام های ایران و بریتانیا از یک قرارداد مهم ســخن به میان آوردند؛ قرارداد ساخت ششمین نیروگاه بزرگ خورشیدی جهان با ظرفیت 600 مگاوات. یک روز بعد از آن مدیرعامل بانک «بی پی آی» فرانسه در مصاحبه با مجله «دیمانش» با اشاره به اینکه بانک مطبوعش، از سال 2018 پروژههای سرمایه گذاری شرکت های فرانسوی در ایــران را تامین مالی خواهد کرد، گفت: این بانک دولتی فرانســه 500 میلیون یورو )598 میلیون دلار( در اعتبارات سالانه خود به این امر اختصاص می دهد.

بانک «بی پی آی» تنها بانک فرانســوی اســت که بدون پذیرش ریسک تحریم های دولت آمریکا بابت نقض احتمالی تحریم هــای باقی مانده، می تواند دســت بــه تامین مالی پروژه های فرانســوی در ایران بزند چرا که این بانک فعالیت بین المللی ندارد و از این بابت دیگر نگران تحریم های آمریکا نیست. درواقع می توان گفت: فرانسه راه دررویی را برای دور زدن آمریکا به روی مناسباتش با ایران باز کرده است. 31 شــهریور بود که امضای قرارداد فاینانس یک میلیارد یورویی اوبربانک اتریش با ایران خبرســاز شــد. این قراداد فاینانس اروپایی پس از 15 سال برای ایران گشایش شد تا طی آن 12 بانک ایرانی مسئول اجرای فاینانس یک میلیارد یورویی اتریش شوند. پیشتر نیز ایران دو خط اعتباری دیگری دریافت کرده بود، یکی هشت میلیارد یورو از اکسیم بانک کره جنوبی و دیگری 10 میلیارد دلار از بانک چینی «سیتیک بانک».

طبق گفته اسحاق جهانگیری، در دوران بعد از برجام حدود 14 میلیارد دالر سرمایه گذاری مستقیم خارجی جذب شده است. به گفته بسیاری از تحلیلگران بین المللی توافقات اخیر با ایران یک پیام مهم سیاســی و اقتصادی دارد و آن اینکه جهــان میخواهد به رویکرد ترامپ برای محاصره اقتصادی ایران «نه» بگوید. بیتردید توافقهای مالی و اعتباری اخیر با کشورهای اروپایی به ویژه توافق برای جذب سرمایه از انگلیس در روزهایی که دولت آمریکا مشــغول تندترین حمالت به ایران است، نشانگر شــکافی است که میان آمریکا و اروپا ایجاد شده است. ترامپ تالش کرد تا در لوای مواضع سیاســی خود علیه ایران، در وهله اول شرکت ها و بانک های بین المللی را از داد و ســتد با ایران بترساند. از این رو موضع حسن روحانی هم در سازمان ملل بیش از هر چیز معطوف به خنثی سازی این بخش زیرمتنی گفته های رئیس جمهور آمریکا بود.

رئیس جمهور ایران هفته پیش در حاشیه نشست مجمع عمومی سازمان ملل در یک نشست خبری گفت بعد از برجام میلیاردها دلار در ایران ســرمایه گذاری شده و «دولت ایران در هفتههای آینده اعتبار مالی زیادی از کشورهای اروپایی خواهد گرفت». چنین هم شد. با وجود همه اینها اما نمی توان تحرکات آمریکا علیه برجام و تهدیدهای اقتصادی علیه ایــران را جدی نگرفت. اگرچه اروپاییان بارها اشتیاق خود برای همکاری اقتصادی با ایران را پنهان نکرده و وزیر پیشین بازرگانی انگلیس ابایی نداشته که بگوید «ایران بزرگترین بازار نوظهور از زمان فروپاشی شوروی است» با این حال هنوز بسیاری از بانک های بزرگ انگلیسی از ترس تحریم های آمریکا، روابط خود با ایران را از سر نگرفته اند.

همچنین اگرچه فرانسه فردای پس از برجام توانست گوی سبقت را از دیگر رقبای اروپایی خود برای همکاری تجاری با ایران برباید و راه را برای شرکت های خودروسازی و توتال به ایران هموار کند، سهمیه ویزای سفر ایرانیها به فرانسه را دوبرابر و در اقدامی قابل تامل بانک دولتی خود را مامور تامین مالی شرکت های فرانسوی فعال در ایران نماید اما از سویی این گفته مدیر ارشــد شرکت توتال که گفته بود در نهایت، «نهایی کردن سرمایهگذاری در فاز 11 طرح توسعه میدان گازی پارس جنوبی به تصمیم آمریکا درباره تمدید معافیت تحریم های ایران بســتگی دارد»، نشانه ای از آن سوی دیگر ســکه بازی ایران و آمریکا است. بیتردید باید اقدامات آتی امریکا (حالا چه خروج از برجام باشد چه اجرایی کردن دقیق قانون داماتو) علیه ایران را جدی گرفت.

در واقع می توان گفت اروپا در نســبت با ایران دچار نوعی دوگانگی شــده است. از یک سو اشتیاق و ولعی شدید برای تصرف بازارهای تازه کشــف شده ایران (که از قضا به گفته برخی ازمقامهای اروپایی نه یک بازار 80 میلیونی که بازاری 300 میلیونی است)، از خود نشان می دهد و دیگرسو شاهد خودکنترلی آنها برای عدم گســترش سریع مناسبت های تجاری با ایران هســتیم که ریشه در بی اعتمادی تاریخی و غیرقابل پیش بینی بودن مناسبات سیاسی شان با ایران و از دیگر سو رفتارهای هیستریک آمریکا دارد. شاید به خاطر همین موضع لرزان اتحادیه اروپا بعد از انعقاد برجام بوده که با وجود حضور کم سابقه هیات های تجاری در ایران و امضای تفاهم نامه های بسیار اما هنوز در میدان عمل آنچنان که باید، اتفاقی نیفتاده است.

با این حال به نظر میرســد اروپا به شــکلی کم ســابقه، تصمیمش را گرفته باشد. دقیقا چند روز قبل از آنکه دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا در مجمع عمومی سازمان ملل، ایران را دیکتاتوری در پوســته ای از دموکراســی بنامد تا از این طریق به کشــورهای جهان درباره فعالیت اقتصادی با «یک کشور در لیست سیاه» هشدار داده باشد، شاهد اتخاذ موضعی متفاوت و مســتقل از اتحادیــه اروپا بوده ایم. البته اینکه رئیس جمهور کشورمان از اروپاییان با پیشوند دوست و شریک یاد می کند، خود نشانه ای قابل بررسی است. آیا شــرکت های بریتانیایی در پی آنند تا نشان دهند که دیگر نمی خواهند تهدیدهای ترامپ را جدی بگیرند و به تبع آن فرصت های پی درپی سرمایه گذاری در ایران را از دست دهند؟ آیا اروپایی ها بین دو میل متضادشان یعنی اشتیاق به سرمایه گذاری و خودکنترلی و ترس از آمریکا اولی را انتخاب کرده اند؟

**پلان تحریمی مهم امریکا علیه ایران در صورت نقض برجام
کارشناسان معتقدند تحریم های امریکا زمانی می تواند واقعا اقتصاد ایران را تحت تاثیر قرار دهد که در وهله اول پشتوانه اتحادیه اروپا را داشــته باشند وگرنه در سطح اولتیماتومی سیاســی باقی می مانند چراکه ایران سالهاســت مراودات تجــاری محدودی با آمریکا دارد. یکــی از پلان های ترامپ برای فشــار بر تهران احتماال طراحی مجدد تحریم هایی در حوزه های نفت و گاز باشد. با این حال کارشناسان تحریم در واشنگتن آمریگا می گویند اگررئیس جمهور آمریکا عدم پایبندی ایران به توافق هسته ای سال 2015 را اعالم کند، نمی تواند به تنهایی و بدون کمک دولت های غربی و شرقی تحریم ها علیه بخش نفت ایران را دوباره برقرار کند. بنا بر اســتدلال آنها، اگرچه شــرکتهای خدمات مالی بین المللی که به شدت به آمریکا متکی هستند، ممکن است از این تحریم ها تبعیت کنند اما شرکتهای بازرگانی انرژی بین المللی بعید اســت همکاری های خود با ایران را محدود کنند، مگر اینکه آمریکا از حمایت بین المللی گسترده ای برای وضع مجدد تحریمها برخوردار باشد.

در روند تحریمها و در ســالهای 2012 تا 2015، جریان نفت ایران از اروپا به آســیا تغییر کرد. اروپا به خاطر تحریم وارداتش را به صفر رساند اما چهار خریدار بزرگ آسیایی هرگز خرید نفت ایران را متوقف نکردند. به گفته کارشناســان در صورت اجرای این پلان، آمریکا نفوذ قابل توجه بر خریداران نفت آسیایی را از دست خواهد داد بــه خصوص اگر اتحادیه اروپا تحریمهای بانکی، بیمه و نفتکش که در سال 2012 تصویب کرده بود را دوباره وضع نکند پالایشگاه های آسیایی ممکن است نفت خام بیشتری از ایــران خریداری کرده و حجم بالاتری از محصوالت پالایش شده را صادر کنند.

                               

  تحلیل ایران
  تحریریه تحلیل ایران
  آدرس ایمیل : info@tahlileiran.ir
  آدرس سایت/وبلاگ:
  از همین نویسنده :


  ارسال نظر جدید:
      نام :        (در صورت تمایل)

      ایمیل:      (در صورت تمایل) - (نشان داده نمی شود)

     نظر :