موضوعات ‌مرتبط: سیاسی تحلیلی

a/134 :کد

اوپك و سياست چماق آمريكايى - عربى

رضا مهرعطا

  پنجشنبه ۱۳ آذر ۱۳۹۳ — ۰۰:۰۰
تعداد بازدید : ۵۵۹   

پس از صدور فرمان قطع ارتباط ديپلماتيك آمريكا با جمهورى اسلامى ايران توسط جيمى كارتر، رئيس جمهور وقت آمريكا، در ارديبهشت سال 1359، آمريكا سياست معروف چماق و هويج را عليه جمهورى اسلامى ايران به اجرا درآورد تا بتواند اين كشور را به زانو در بياورد. ماجراى مك‏ فارلين در 1985 ميلادى و متعاقب آن درگيرى مستقيم آمريكا با ايران در خليج‏ فارس نمونه‏ اى از سياست چماق و هويج عليه انقلاب اسلامى ايران در آن مقطع زمانى بود.

پس از جنگ تحميلى نيز آمريكايى‏ ها، بارها از سياست تحريم و فشار عليه جمهورى اسلامى ايران  استفاده كردند و همواره اعلام نمودند كه راه مذاكره با ايران باز است تا هويج هم با چماق همراه باشد.

در مذاكرات هسته‏ اى گروه 1+5 كه بارها آمريكايى‏ها اعلام كردند كه آماده گفتگو با جمهورى اسلامى ايران هستند، اما در عمل به همراه جبهه اروپايى و عربى فشار عليه ايران را افزايش دادند به طورى كه با اهتمام دولت اوباما و كنگره اين كشور، روند تحريم‏ها عليه ايران شدت بيشترى پيدا كرد. ا ين روند از سال 2010 تا 2014 ميلادى رشد فزاينده‏ اى داشت. روندى كه در گذشته چه در زمان جمهوري خواهان و چه در زمان دمكرات‏ ها با يك سياست واحد اما با روش‏هاى مختلف به اجرا درآمده است.

حمايت معنوى و سياسى و مسلح كردن مخالفان ايران عليه جمهورى اسلامى ايران، ايجاد اغتشاش در نقاط سنى‏ نشين ايران - طرحى كه عربستان سعودى پس از انقلاب اسلامى در اجلاس طائف از مرداد 1359 به دنبال آن بوده است و بى‏ ثبات جلوه دادن ايران در منطقه از اقداماتى بوده كه آمريكا از گذشته تا به حال به همراه متحدين خود عليه ايران به كار بسته است. همزمان آمريكا به دنبال مذاكره، گفتگو و حل مناقشات بوده و ايران را به كم‏كارى و عقب‏ نشينى متهم مى‏ نمايد. لذا در شش بحث مذاكرات هسته‏ اى با جمهورى اسلامى ايران اين رفتار غيرمتعارف آمريكايى‏ ها به چشم آمده و به دنبال ترغيب و اقناع ايران در مذاكرات بوده‏ اند.

يكى از ابزارهاى تهديد و تحريم عليه جمهورى اسلامى ايران نفت بوده است. نفت به عنوان يك كالاى راهبردى و حياتى در اقتصاد ايران از اهميت فراوانى برخوردار بوده و آمريكا در دهه 1990 با قانون داماتو و اعمال تحريم‏هاى قانونى عليه جمهورى اسلامى ايران سعى بر در فشار و تنگنا قرار دادن ايران داشته است. اين تحريم‏هاى هوشمندانه در هزاره اول قرن 21 و ابتداى دهه دوم آن تداوم پيدا كرده و در زمان اوباما اين تحريم‏ها در شوراى امنيت و كنگره آمريكا بيش از پيش به اجرا درآمده است.

با شكل‏ گيرى روند مذاكرات در دوره آقاى روحانى از سال 2013 ميلادى و گفتگوى مستقيم با ايالات متحده آمريكا، شرايط براى لغو تحريم‏ ها و تعليق آنها فراهم گرديد، شرايطى كه مى‏ توانست براى طرفين مفيد واقع گردد. اما لابى‏ هاى مخالف اين توافق جامع كه بايد در 4 آذر 1393 (25نوامبر 2014) انجام مى‏ پذيرفت، مانع از توافق كامل گرديد. لابى‏ هايى كه بى‏ شك با سياست خارجى آمريكا در برابر ايران هماهنگ بوده و در تداوم سياست چماق و هويج حركت مى‏ نمايند. چرا كه آمريكا در روند مذاكرات به دنبال استراتژى دست برتر بوده و سعى كرده تا ايران را در اين مذاكرات و توافق جامع در يك بن‏ بست سياسى و به قول شطرنج‏ بازان آچ‏مز نمايد.

در اين ميان سلاح نفت يكى از ابزارهاى آمريكا در اجراى سياست چماق و هويج خود عليه جمهورى اسلامى ايران است كه در صورت لغو تحريم‏هاى نفتى، قيمت نفت پايين آمده و حتى در صورت افزايش صدور نفت و خريد طرف‏هاى نفتى، به اقتصاد ايران ضربه جديدى وارد شود.

همزمان با روند مذاكرات و رسيدن به توافق جامع، ياران عرب آمريكا در اوپك با لابى‏ گرى و نفوذ خود، سعى در كاهش قيمت نفت در بازارهاى جهانى داشته و قيمت نفت در بازارهاى جهانى از اكتبر 2014 (آبان 1393) روند نزولى پيدا كرده و براى چهارمين ماه پياپى قيمت اين طلاى سياه در سراشيبى سقوط قرار گرفته است.

نكته مهم اين است كه سازمان كشورهاى صادركننده نفت (اوپك)، با وجود ادامه كاهش قيمت نفت در بازارهاى جهانى، هيچ تلاشى براى كاهش توليد و عرضه نفت نكرده و همزمان با لغو تحريم‏هاى نفتى ايران، اين اتفاقات در بازار جهانى رخ مى‏ دهد تا فشار اقتصادى بر ايران و روسيه تداوم يابد. روسيه‏ اى كه به دليل مناقشه اوكراين، همانند ايران با تحريم‏هاى شديد آمريكا و اروپا مواجه شده است.

اين شرايط نشان دهنده اين است كه عربستان سعودى و آمريكا ائتلافى عليه ايران و روسيه تشكيل داده‏ اند تا چماق آمريكايى همچنان بر بالاى سر ايران بماند و عربستان با افزايش توليد خود قيمت را همچنان كاهش داده تا به اقتصاد ايران و روسيه ضربه وارد شود زيرا به دليل وابستگى اقتصاد ايران و روسيه به درآمدهاى نفتى، كاهش قيمت نفت سبب وارد آمدن ضربه به اقتصاد آنان خواهد شد و مى‏ تواند به بدنه اقتصاد متكى به نفت اين دو كشور آسيب وارد سازد.

اين اقدامات عليه ايران در بازار جهانى نفت، مى‏ تواند كشور را در زمينه بودجه دچار مشكل كرده و بسيارى از فعاليت‏هاى عمرانى را متوقف و يا حركت آن را كُند نمايد. زيرا دولت دهم بودجه كشور را بر مبناى نفت بين 90 تا 100 دلار تنظيم كرده بود اما با كاهش قيمت نفت تا سطح 66 دلار، جبهه عربى - آمريكايى اوپك با محوريت عربستان سعودى به دنبال ضربه زدن به اقتصاد كشور ما مى‏ باشد. اين جبهه ضدايرانى جديد در حوزه اقتصاد، زمانى آغاز شد كه جمهورى اسلامى ايران در عراق موفق گرديد تا تروريست‏هاى داعش را از مناطق اشغالى عقب براند و توانست يك وفاق و اتحاد ملى در عراق عليه تروريست‏هاى تكفيرى كه بازوان اجرايى عربستان سعودى در عراق و منطقه بودند را ايجاد نمايد.

عربستان سعودى به همراه برخى متحدين عرب خود يعنى كويت و بحرين، در نشست اوپك در 27نوامبر 2014 (6آذر 1393) و سه روز پس از نشست هسته‏ اى ايران در وين، سطح توليد خود را براى چندمين بار افزايش داده تا روند كاهش قيمت نفت و بالطبع ضربه اقتصادى به جمهورى اسلامى ايران و روسيه همچنان ادامه داشته باشد و هيچ اقدام جدى هم از سوى اوپك درجهت جلوگيرى از سقوط قيمت نفت صورت نگرفته است.

اين رفتار عربستان و متحدين عربى اين كشور در اوپك، همسويى و همراهى بلامنازع آنان را با آمريكا در جهت فشار بر ايران نشان مى‏ دهد تا جمهورى اسلامى ايران در توافق جامع، بيشتر تحت فشار قرار بگيرد و تداوم مذاكرات همان اجراى كامل سياست چماق و هويج است.

روند كنونى تحولات قيمت نفت نشان مى‏ دهد كه برخى از كشورها به دنبال ايجاد يك شوك در بازار نفت هستند تا با آن بازى سياسى نمايند. بازى‏هايى كه در شوك نفتى 1973 - 1979 به خوبى مشهود بودو پشت اين سناريوها دولت دست آمريكا كاملاً مشهود است كه به دنبال ايجاد بحران جهانى است.

اگر افزايش قيمت دلار و رشد كم اقتصاد جهانى را در نظر بگيريم، رفتار سياسى برخى از اعضاى اوپك و قدرت‏هاى جهانى در روند كاهش قيمت نفت در طول چند ماه اخير به شدت به چشم مى‏آيد كه هدف از اين بازى‏هاى سياسى و اقتصادى دنبال كردن اهداف راهبردى است كه در آن ايجاد مشكل براى ايران در درجه اول و روسيه در رتبه بعدى آن جاى دارد.

بى شك تمديد هفت ماهه روند مذاكرات هسته‏ اى، زمان را به نفع آمريكا و متحدين عرب و ضدايرانى خود، خواهد خريد تا در اين فاصله با رفتارهاى سياسى و معنى‏ دار خود ار اوپك به روند تنزل قيمت نفت ادامه داده و بتوانند هر چه بيشتر به اقتصاد ايران ضربه وارد نمايند.

اگر در گذشته كاهش صادرات نفت ايران ماهانه به كشور ما ضرر مى‏ زد، اما كاهش قيمت نفت آسيب ديگرى است باز به اقتصاد ما ضربه وارد خواهد كرد و اين حركتى است كه جبهه ضدايرانى در منطقه و جهان عليه ما به آن دست زده‏اند تا به اهداف سياسى خود در درازمدت دست يابند.

 


                               

  رضا مهرعطا
  پژوهشگر علوم سیاسی
  آدرس ایمیل : Momtad2011@yahoo.com
  آدرس سایت/وبلاگ:
تحلیلی     اقتصاد     تحریم            


  ارسال نظر جدید:
      نام :        (در صورت تمایل)

      ایمیل:      (در صورت تمایل) - (نشان داده نمی شود)

     نظر :