موضوعات ‌مرتبط: اجتماعی دفاع مقدس

a/136 :کد

۸ سال دفاع برای ما چه داشت ؟

تحلیل ایران

  شنبه ۱۵ آذر ۱۳۹۳ — ۰۰:۰۰
تعداد بازدید : ۷۱۵   

یکی از مهم‌ ترین جنگ‌های معاصر، جنگ تحمیلی عراق علیه ایران است که در ایران، با نام‌های دفاع مقدس، جنگ تحمیلی و جنگ هشت‌ ساله یاد می‌شود و در جوامع اعراب با نام‌های قادسیه صدام و جنگ اول خلیج فارس شناخته می‌شود. این جنگ با دستور صدام حسین و حمله نیروهای نظامی عراق در شهریور ۱۳۵۹ به ایران آغاز شد و پس از ۸ سال جنگ، بالاخره با پذیرش قطعنامه ۵۹۸ از سوی ایران در مرداد ماه سال ۱۳۶۷ به پایان رسید.

دفاع مقدس و اصولاً جهاد در راه خدا عملی است که با گذشتن از تعلقات دنیوی محقق می‌شود و کسی که علاقه فراوانی به مال، اموال یا خانواده، زن و فرزندش دارد نمی‌تواند مجاهد باشد. مجاهد کسی است مال و جان خود را در کف اخلاص نهاده و تقدیم خداوند کند.

جنگ هشت ساله

جنگ هشت ساله که با تحریک و حمایت همه جانبه استکبار جهانی و توسط رژیم بعثی عراق بر مردم ایران تحمیل شد؛ تنها محدود به خطوط مقدم جبهه‌ها نبود، بلکه تمام سرزمین اسلامی ما اعم از شهرها و روستاها را در برگرفت. پخش خبر آغاز جنگ تحمیلی عراق علیه ایران با همه اهمیتش با سکوت مرگبار تمامى مجامع بین‌المللى و قدرت‌هاى مطرح جهان همراه بود. این سکوت معنى‌‌دار و خصومت کینه‏ توزانۀ همان قدرت‌ها با جمهورى اسلامى ایران و واقعیت‌هاى موجود در داخل کشور و توان گسترده نظامىِ به کار گرفته‏ شده از سوى بعثی‌ها، شرایطى بس دشوار براى تصمیم‏‌گیرى پدید مى‌آورد.

ایران در مقابل عمل انجام ‏شده قرار گرفته بود و دو راه بیشتر در پیش رویش نبود :

1. یا تصمیم به مقاومت در جنگى نابرابر با ابعاد و دورنمایى ـ به حسب ظاهر ـ تیره و مبهم 

2. یا تسلیم شدن در برابر خواست‌هاى آمریکا و پناه بردن به او براى واداشتن صدام به عقب‌‏نشینى، و در نهایت دست کشیدن از انقلاب و اسلام.

اما این شرایط با همه دشواری‌هایش کوچک‌ تر از آن بودند که امام خمینى را در تشخیص وظیفه دچار دغدغه و تردید سازد. امام خمینى احکام جهاد و دفاع را در متن رسالۀ عملیه خویش به ‏عنوان تکالیف تخطى‏‌ناپذیر الهى آورده بود. اگر کسى با گذشته زندگى و سیر تکامل شخصیت امام آشنایى داشته باشد از قبل مى‏تواند حدس بزند که او کدام مسیر را در این دو راهى و با چه دورنمایى انتخاب خواهد کرد.

امام خمینى بى‏درنگ فرمان مقاومت صادر کرد و طى سخنانى آمریکا را عامل اصلى جنگ و حامى و تحریک‏ کننده صدام خواند و با صراحت به مردم اطمینان داد که اگر براى خدا به دفع تجاوز دشمن به ‏عنوان یک تکلیف شرعى بپا خیزید شکست دشمن قطعى است هر چند که همه عوامل ظاهرى خلاف آن را ثابت کنند. فرداى روز نخست تجاوز عراق، امام خمینى طى پیامى به ملت ایران خطوط اصلى نحوۀ ادارۀ امور جنگ و امور کشور در شرایط جنگى را در هفت بند کوتاه ولى بسیار دقیق و جامع ترسیم نمود و متعاقب آن طى چند پیام با ملت و ارتش عراق اتمام حجت کرد و از آن پس نظارت و هدایت امر دشوار دفاع طولانى و هشت ساله ملت را با مدیریتى کم‏ نظیر آغاز کرد.

امام خمینی در همان روزهای شروع جنگ تحمیلی رژیم بعثی عراق علیه ایران در پاسخ به خبرنگاران بیان داشته اند که: «ما به تبع اسلام، با جنگ، همیشه مخالفیم و میل داریم که بین همه کشورهای صلح و آرامش باشد. ولی اگر جنگ را بر ما تحمیل کنند، ما تمام ملتمان جنگجو است و با تمام قوا مقابله می‌کنیم ولو این که همه ابرقدرت‌ها هم دنبال او باشند»(روزنامه کیهان، مورخ 19/07/1359).

بنابراین از نقطه نظر اندیشه اسلامی، جنگ امری ناخواسته و تحمیلی است. اما در مقابل تهاجم و ستم و تجاوز دشمنان دین خدا؛ ایستادگی، پایداری، مقابله و مقاتله از جانب امت اسلامی نه فقط ضروری که امری واجب کفائی است(شیرازی، 1367: 7). پس جنگ تحمیلی در واقع، محک آزمون انقلاب ماست. و انقلاب اسلامی در بستر جنگ؛ ماهیت و توانمندی‌های خود را نمود و بروز می‌دهد: «اصل جنگ که واقع می‌شود ولو تحمیلی باشد، اما انسان را از سستی‌ها و خستگی‌ها بیرون می‌آورد و فعال می‌کند و جوهره انسان که باید همیشه متحرک و فعال باشد، بروز می‌کند. وقتی که جنگ در کار می‌آید و حماسه‌ای وجود پیدا می‌کند، انسان را از آن حال کسلی و خمودی بیرون می‌کند و آن واقع خودش را که فعال و متحرک است، بروز می‌دهد»(موسوی‌خمینی، 1368، جلد13: 106).

برخی از سخنان امام خمینی(ره) دربارۀ جنگ تحمیلی عبارت است از:

1-    این جنگ تحمیلی شکوه و عظمت ایمان و اسلام را در جهان پهناور منتشر نمود.

2-    من از خداوند می­خواهم مرا در کنار شهداء جنگ تحمیلی بپذیرد.

3-    امروز جنگ حق و باطل و جنگ فقر و غنا، جنگ استضعاف و استکبار شروع شده است.

4-    ۸ سال دفاع مقدس منتهی به استقلال و تمامیت ارضی کشور و شکست طرح‌های توسعه‌طلبانه دشمنان انقلاب اسلامی گردید.

5-    ارتش با هماهنگی سپاه و بسیج در اکثر صحنه­های رزم و پیکار توانست پشت سپاهیان کفر را در هم بشکند.

6-    جنگ در عين حال كه ناگوار بود و شهرهاي ما را خراب كرد، ولي بركاتي داشت كه اسلام به دنيا معرفي شد.

7-    جنگ ما جنگ فقر و غنا بود، جنگ ما جنگ ايمان و رذالت بود، و اين جنگ از آدم تا ختم زندگي وجود دارد.

 

جنگ تحمیلی(دفاع مقدس) دارای جنبه‌های گوناگون فرهنگی، اجتماعی و سیاسی می‌باشد. از جنبه‌های فرهنگی، اجتماعی و معنوی آن می‌توان به موارد زیر اشاره نمود:

1-    تقویت اعتماد به نفس و خودباوری؛

2-    رشد باورهای دینی؛

3-    مدیریت دفاع مقدس با تکیه بر معنویت؛

4-    شکوفایی استعدادها و خلاقیت؛

5-    رشد فضائل اخلاقی و معنوی و تقویت ارزش‌های اسلامی در جامعه.

جنگ تحمیلی و دفاع مقدس نیز در بعد سیاسی دارای جنبه‌های مهمی بوده است. برخی از آن‌ها عبارتند از:

1-    افشای هویت و چهره منافقین؛

2-    رسوایی جهانخواران در سطح بین‌المللی؛

3-    بازدارندگی دشمنان از تعرض به ایران؛

4-    افزایش انسجام اجتماعی و تحکیم وحدت ملی؛

5-    بالا رفتن وجهه انقلاب اسلامی در سطح جهانی؛

6-    احیای اسلام؛

7-    تثبیت اقتدار جمهوری اسلامی ایران؛

8-    شکل گیری و رشد ادبیات جنگی؛

9-    اثبات اصل نه شرقی و نه غربی؛

10-حفظ تمامیت ارضی کشور.

رشد باورهای دینی به عنوان بعدی از جنبه‌های فرهنگی، اجتماعی و معنوی در دوران دفاع مقدس بیانگر این امر است که رشد این باورها در دوران دفاع مقدس بسیار چشمگیر بود، بطوری که فضای کشور به عطر ایمان و معنویت، معطر شده و روح عبودیت در مردم موج می‌زد.

مدیریت دفاع مقدس با تکیه بر معنویت به عنوان بعد دیگر اجتماعی و فرهنگی نشان داد که تنها نقطه قوت ایران در جنگ با عراق؛ کیفیت و ویژگی‌های رهبری سیاسی است. در یک مقایسه دیده می‌شود که ناکام گذاشتن عراق در دستیابی به اهداف اعلام شده‌اش نه به دلیل تجهیزات برتر ایران بوده است بلکه؛ تنها مسئله مهم رهبری سیاسی ایران و نتایج تفکرات، جهانی‌بینی‌ها و اعمال و رفتار اوست .افزایش انسجام اجتماعی و تحکیم وحدت ملی به عنوان یکی از ابعاد سیاسی جنگ تحمیلی؛ به این معناست که دفاع مقدس سبب افزایش اتحاد هر چه بیشتر بین احزاب و اقوام مختلف کشور و نیز بین دولت و ملت گردید. از برکات مهم دفاع مقدس، تحکیم وحدت ملی بین آحاد ملت به ویژه گروه‌ها و احزاب سیاسی کشور بود؛ به طوری که همگان منافع حزبی و صنفی خود را در خدمت مصالح نظام و امنیت کشور قرار داده بودند. تثبیت اقتدارجمهوری اسلامی ایران به عنوان بعد سیاسی دیگر، بیانگر آن است که ایران ناخود آگاه به جنگی تمام عیار فراخوانده شد که براساس پیش‌بینی کارشناسان نظامی و سیاسی، توان مقابله ایران سه روزه بود، اما با هشت سال دفاع دلیرانه؛ یک وجب از خاک کشور را از دست نداد.

 

 نویسنده : زهرا قاسمی

منابع:

  1. روزنامه کیهان، مورخ 19/07/1359.
  2. موسوی‌خمینی، سیدروح‌الله، صحیفه نور، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1368.
  3. شیرازی، ابراهیم، انقلاب جنگ تحمیلی و جنگ فقر و غنا، نشریه دانشگاه انقلاب، شماره54،  1367.
                               

  تحلیل ایران
  تحریریه تحلیل ایران
  آدرس ایمیل : info@tahlileiran.ir
  آدرس سایت/وبلاگ:
  از همین نویسنده :
تحلیلی                    


  ارسال نظر جدید:
      نام :        (در صورت تمایل)

      ایمیل:      (در صورت تمایل) - (نشان داده نمی شود)

     نظر :