موضوعات ‌مرتبط: سیاسی بین الملل

a/139366 :کد

ایران و اروپا در دوراهی برجام

تحلیل ایران

  چهارشنبه ۰۱ فروردین ۱۳۹۷ — ۱۴:۱۶
تعداد بازدید : ۳۳۰   
 تحلیل ایران -ایران و اروپا در دوراهی برجام

ترامپ، توپ تعیین فرجام برجام را به‌ زمین اروپا انداخت. سه کشور انگلیس، فرانسه و آلمان به منظور بررسی راهکارهای احتمالی برای نگه داشتن امریکا دربرجام مذاکراتی را باهیأتی از وزارت خارجه امریکا آغاز کردند.

علی واعظ مدیر پروژه ایران در گروه بین ‌المللی بحران نوشت: دور نخست این گفت‌ و‌گوها در بهمن در لندن و دور دوم در اسفند در پاریس صورت گرفتند. با آنکه هنوز نتیجه این گفت ‌و‌گوها مشخص نیست، در این رویداد فرصتی برای ایران در تحکیم روابط‌ش با اتحادیه اروپا و تعمیق شکاف بین این اتحادیه و ایالات متحده امریکا وجود دارد.

سه کشور بزرگ اروپایی با بی ‌میلی بر سر میز گفت ‌و‌گو با امریکا نشسته‌اند. آنها معتقدند برجام توافقی موفقیت ‌آمیز بوده و در حال حاضر نیازی به پرداختن به اینکه در آینده و با رفع محدودیت‌های توافق ایران برنامه هسته ‌ای خود را تا چه اندازه و به چه شکلی توسعه می‌دهد نیست. آنها در عین حال نگران هستند که حتی اگر به توافقی با مذاکره‌کنندگان امریکایی دست یابند، یا ترامپ آن را ناکافی قلمداد کند یا با تمدید تعلیق تحریم‌ها ضرب الاجل جدیدی تعیین و شروط تازه‌ای را مطرح کند.

اما آنها اقدام مسئولانه را در این می‌دانند که لااقل بخت خود را در فراهم کردن شرایطی برای ماندن امریکا در برجام بیازمایند، با این پیش شرط که هیچ اقدامی که نقض برجام باشد، نخواهند پذیرفت. سه کشور اروپایی صریحاً هم به کنگره امریکا و هم به‌دولت این کشور گفته‌اند که بازگشت خودکار تحریم‌ها در زمانی که براساس برجام ایران قادر به افزایش توان غنی‌سازی اورانیوم است را دست بردن یکجانبه در توافق چندجانبه می‌دانند.

با این حال در مورد همکاری با امریکا در اعمال تحریم‌های هدفمند برای جلوگیری از حرکت ایران به‌ سمت موشک‌های قاره‌پیما و ارسال سلاح به حوثی‌های یمن ابراز آمادگی کرده‌اند. یک امکان دیگر هم اعلام یک موضع مشترک توسط اروپا و امریکا در مورد ضرورت دستیابی به یک توافق الحاقی در آینده برای پرداختن به محدودیت‌های زمان دار برجام است. در مقابل اروپا خواستار تعهد اعلامی و اعمالی امریکا به برجام توسط دولت ترامپ و خروج از چرخه بی‌انتهای نبود اطمینان در مورد آینده برجام است. ولی از آنجا که اروپا تا به حال نتوانسته نشان دهد که در صورت خروج امریکا از توافق این توانایی را دارد که به تنهایی مزایای اقتصادی توافق برای ایران را تضمین کند دست چندان قوی برای مذاکره با امریکا ندارد.

آنچه نامشخص است این پرسش است که آیا این تلاش اروپا ترامپ را راضی خواهد کرد یا نه. توافق بر سر تحریم برخی اشخاص و شرکت‌های ایرانی برای مقابله با برنامه موشکی ایران نه تنها عبث است، بلکه برای ایران که اصولاً قصد تولید موشک‌های قاره پیما را ندارد بی‌معنا هم هست. آنچه ترامپ دنبال می‌کند نه تحکیم برجام، بلکه تضعیف آن و بعید است که یک پیروزی ظاهری در مذاکره با اروپایی‌ها او را از تلاش برای الغای توافقی که کمر دشمنی با آن بسته باز دارد.

آنچه مشخص است اما تلاش اروپا برای راضی کردن طرفی است که هم بدعهدی کرده و هم تهدید به خروج توافق. در این میان سهم ایران که به گواهی راستی آزمایی آژانس بین‌المللی انرژی اتمی تعهدات خود را تمام و کمال اجرا کرده چه می‌شود؟

به‌ گمان من ایران باید به سهم خود وارد یک تعامل موازی با سه کشور بزرگ اروپایی شود و از آنها در ازای امتیازهایی که به ترامپ می‌دهند طلب امتیاز کند. علاوه بر این چنین تعاملی به ایران این فرصت را خواهد داد تا به درک بهتری از گفت‌و‌گوهای اروپا و امریکا دست یابد و پیشاپیش در مورد مفادی که از دیدگاه تهران نقض توافق محسوب می‌شوند هشدار دهد.

تهران می‌تواند از یک سو اشاره کند به اینکه این توانایی را دارد که در مقابل اقداماتی که اتحادیه اروپا در موافقت با واشنگتن انجام می‌دهد مقابله به مثل کند و چنین اقدامی می‌تواند بحران زا و برای اروپا دردسرساز باشد و از سوی مقابل این پیام را به اروپا منتقل کند که اگر اروپا در سه مورد مشخص به‌ صورت فعالانه دست به اقدام بزند، ایران از تلافی‌جویی صرفنظر خواهد کرد: ایجاد یک کانال بانکی برای تسهیل مراودات تجاری بین اروپا و ایران که از حمایت مشترک بانک مرکزی انگلیس، آلمان، ایتالیا و فرانسه برخوردار است.

این کانال می‌تواند در صورتی که در آینده هم امریکا از توافق خارج شد از تجارت بین ایران و اروپا حفاظت کند، چراکه برخلاف تحریم بانک‌های بزرگ که برای وزارت خزانه‌داری امریکا سهل است، مقابله با بانک مرکزی متحدان اروپایی امریکا هزینه هنگفتی خواهد داشت. در ضمن شناسایی ایران به‌عنوان «کشور همکار» توسط بانک سرمایه گذاری اروپا امکان ورود این بانک به بخش توسعه زیرساخت‌ها در ایران و همکاری طولانی مدت را فراهم خواهد کرد. اعلام یک برنامه بلندمدت همکاری در زمینه انرژی بین ایران و اتحادیه اروپا.

این برنامه می‌تواند شامل تسهیلات مالیاتی برای شرکت‌های نفتی و گازی که در ایران سرمایه گذاری می‌کنند و شرکت‌های پتروشیمی که نفت ایران را پالایش می‌کنند و ضمانت‌های مالی برای سرمایه گذاری آنها در ایران باشد. سرمایه گذاری در صنعت هسته‌ای ایران؛ چنین اقدامی می‌تواند به‌عنوان مثال شامل ساخت راکتور تحقیقاتی آب سبک برای تولید ایزودارو یا راکتور هسته‌ ای برای تولید برق باشد. با آنکه ترامپ و دشمنی ‌اش با برجام توافق را بی ‌ثبات کرده و اروپا را به یک مذاکره ناخواسته با امریکا کشانده است، ایران می‌تواند این تهدید را به فرصتی تبدیل کند تا برخی از کاستی‌هایی که برجام در عمل و در ارائه مزایای اقتصادی به ایران با آن مواجه بوده است رفع کند. پیش شرط این امر البته پایبندی ایران به تعهداتش و پرهیز از مقابله به مثل احساسی است. همان تدبیر و نرمشی که برجام را از دیگر گرداب‌ها تا امروز عبور داده‌اند، امروز هم می‌توانند این کشتی را به ساحل امن برسانند.

                               

  تحلیل ایران
  تحریریه تحلیل ایران
  آدرس ایمیل : info@tahlileiran.ir
  آدرس سایت/وبلاگ:
  از همین نویسنده :


  ارسال نظر جدید:
      نام :        (در صورت تمایل)

      ایمیل:      (در صورت تمایل) - (نشان داده نمی شود)

     نظر :