موضوعات ‌مرتبط: سیاسی تحلیلی

a/147 :کد

تصویر زدایی مقدمه تصویر سازی در دیپلماسی

رضا نصیری حامد

  شنبه ۱۵ آذر ۱۳۹۳ — ۰۰:۰۰
تعداد بازدید : ۶۹۳   

در همایش دیپلماسی هسته ای انجمن علوم سیاسی ایران؛ دکتر محمد جواد ظریف وزیر محترم امور خارجه در سخنانی ضمن بیان دستاوردهای دولت جدید در عرصه مذاکرات هسته ای چندین محور را به عنوان نتایج حاصله در طول یک سال و نیم گذشته و به مثابه دستاوردهای کسب شده برشمردند که یکی از آنها ایجاد تصویر جدیدی از ایران در نزد قدرت های بزرگ طرف مذاکره و بلکه دنیا بود.

در صحبت های دکتر ظریف اشاره شد که غربی ها در طول سالیان طولانی که حتی عمر آن به پیش از انقلاب باز می گردد، درباره ایرانی ها تصوراتی را همواره داشته و ترویج نموده اند از جمله اینکه ایرانی ها دارای روحیه چانه زنی بازاری، تعارف، وقت کشی و مواردی از این قبیل هستند که نوع مذاکره با ابشان را نیز خاص می سازد.

دیپلماسی هسته ای

 وزیر خارجه کشورمان یکی از تلاش های حدود یک سال و نیم گذشته را حرکت و تلاش در راستای زدودن این تصویر برشمرده و بیان داشت که سعی کردیم این تصویر را تغییر دهیم. این موضوع البته در سخنان اساتید و پژوهشگران دیگر همایش نیز به انحاء مختلف مطرح بود از جمله دکتر عبدالعلی قوام از اساتید بارز روابط بین الملل نیز بر اهمیت موضوعات شناختی، معنوی و ذهنی در کنار موضوعات و مسائل عینی و واقعی تأکید داشتند و اینکه این امر در تعامل طرفین از جمله در بحث هسته ای اثرگذار است.

 در هر حال همچنان که دکتر ظریف هم به درستی اشاره نمودند و بر اهل فن نیز پوشیده و پنهان نیست، مراد از تصویر و الزامات آن ناظر به ویژگی های برساخته و جاافتاده از یک پدیده و یا کشور است و لذا لزومی ندارد که این تصویر حتماً با واقعیت تطابق داشته باشد چون این تصویر آینه و بازتاب کامل واقعیت بیرونی نبوده بلکه در مواجهه با پدیده های خارجی و در نسبت با آنها ساخته می شود.

برای نمونه تصویری که از صدام به عنوان دارنده سلاح های کشتار جمعی در آستانه حمله به عراق ساخته شد، با واقعیات و یافته های بعدی تناسب و همسانی نداشت و کشفیات بعد از جنگ این مفروضه را تأئید نمی کرد با این حال مهم این بود که این تصویر از صدام در اذهان جهانیان به ویژه غربیان جا افتاده و تثبیت گردید.

البته برساختن انگاره های ذهنی از یک طرف را نباید و نمی توان پدیده ای یکسویه و یکجانبه برشمرد چرا که طرف مقابل نیز جریان فعالی است که می تواند برای زدودن بخش هایی از این واقعیت اقدام نماید و تصویر جاافتاده از خود را تغییر دهد.

وزیر امور خارجه تأکید داشت که برای از بین بردن و زدودن این تصویر، تلاش ما معطوف بدان بود که بحث منطقی کنیم و ضمن ایستادن بر اصول خود از حرکات اعوجاجی و زیگزاگی پرهیز کنیم. از سوی دیگر برخلاف مفروضه ایشان بر اینکه ایران دائماً به دنبال وقت کشی و اتلاف زمان است، تلاش نمودیم از وقت کشی به جد اجتناب نمائیم و لذا این ما بودیم که برای مذاکرات ضرب الاجل و وقت تعیین کردیم و صرف مذاکره برای مذاکره را نفی نمودیم و اصرار داشتیم که مذاکرات را باید در زمانی خاص به پایان رسانید.

در کل از نظر و دیدگاه وزیر امور خارجه دستاورد مهم این بخش آن است که دیگران و قدرت های بزرگ فهمیده و قبول کرده اند که با این ملت و کشور نمی توان با زور و تهدید سخن گفت بلکه این ملت اهل مذاکره و گفتگو است.
اهمیت ایجاد تصویر و حتی مهم تر از آن تغییر دادن تصویر ایجاد شده از ما در نزد دیگران چیزی است که از مدتها پیش بر اهمیت آن در نزد صاحبنظران علوم اجتماعی به ویژه متخصصان و پژوهشگران روابط بین الملل تأکید شده است و لذا مبحث تصویر از خود و دیگری را نباید و نمی توان موضوعی صرفاً تشریفاتی و یا صوری دانست.

در واقع مسئله مهمی که باید به خاطر داشت، این است که تصویر سازی از موضوعات و پدیده های انسانی و اجتماعی جزء لاینفک برخورد و تعامل ما با جهان بیرون و خارج است و کمتر اتفاق می افتد که ما با خود واقعیت به طور خالص و بدون پیرایه های اضافی مواجه شویم و حتی اغرق نیست گفته شود که شاید این اتفاق هرگز نمی افتد. لذا در عرصه روابط بین الملل نیز با اینکه رقابت ها و تعامل های متعدد بر اساس دسترسی به منافع و تأمین امنیت و دیگر خواسته های ملی و هویتی صورت می گیرد، با این حال نحوه تعریف و مواجهه با هر یک از این موارد به اقتضاء شرایط انسانی دارای وجهی شناختی و معرفتی نیز هست و از همین جا پای تعبیر و تفسیرهای متعدد و مختلف از یک مسئله نیز به میان می آید. اهمیت تصویر سازی در آن است که ما انسانها به رغم آنکه شاید در بدو امر چندان معلوم و واضح نباشد، اما در واقع با واقعیت مطلق و عریان مواجه نیستیم و واقعیت های موجود را هم همواره از ورای مفاهیم و انگاره های ذهنی برای خویش معنادار می سازیم.

این ویژگی انسانی در جهانی برآمده از تبلیغات و تصویرهای بی شمار به راحتی در معرض سوء استفاده ها و مصادره به مطلوب های مشخص و معین قرار می گیرد و این امکان را به قدرتمندان رسانه ای و سیاسی می بخشد که بتوانند از چنین قابلیتی در انسان به نفع خویش بهره برداری کنند. از این رو دالی خنثی و به دور از بار معنایی خاص همچون ایران در دنیا و در نظام معنایی انسانها وجود ندارد.

دال ایران همواره با برخی از مفروضات و پیش فرض های متصل و مترادف با آن در اذهان و دیدگاه های ما وجود دارد. این تصویر برساخته همواره نسبت و موقعیت یکسانی با واقعیت ندارد و ممکن است نسبت های مختلفی با آن برقرار کند با این حال مهم این است که انسانها بر اساس همین شاکله شکل گرفته شان است که تعامل می نمایند. اهمیت تصویر در مذاکره های سیاسی بدان سبب است که ضمن پذیرش لزوم تعامل با طرف مقابل، به تصویری که آن طرف از ما ساخته است، انتقاد داریم و بر آنیم که باید آن را دگرگون نمود.

البته شک و تردیدی نیست که تطور در سیر انگاره ها و تصاویر برساخته از ما منوط و موکول به ایجاد تغییراتی در عالم واقع نیز هست بدین معنا که تنها با گفتار و سخنرانی نمی توان انگاره و تصویری را دگرگون نمود بلکه لازم است با منطقی درست و حساب شده به سمت و سوی ایجاد شکاف در تصویر موجود و رفتن به ورای آن با جایگزینی تصویری نوین اقدام شود.

                               

  رضا نصیری حامد
  پژوهشگر علوم سیاسی
  آدرس ایمیل : r.nasirihamed@ut.ac.ir
  آدرس سایت/وبلاگ:
  از همین نویسنده : سرعت مطمئنه در اطلاع رسانی
تحلیلی                    
پیامهای بازدید کنندگان
  حسین نانکلی
  دوشنبه ۰۱ دی ۱۳۹۳ - ۲۱:۴۷
همانطوری که آقای محرمی اشاره کردند این موضوع بسیار هم مهم است و نباید نادیده انگاشته شود باید اقدامات جدی در این راستا طراحی و صورت پذیرد
  جعفر محرمی
  جمعه ۲۱ آذر ۱۳۹۳ - ۲۲:۳۲
با سلام و عرض خسته نباشید موضوعی که شما در مطالب خود به ان اشاره کردید مسله کم اهمیت نیست شاید عده ای با بی اهمیت خواندن دستاوردهای این دوره مذاکرات هسته ای خواستار کوچک کردن دستاوردهای این دوره گفتگوها باشند متاسفانه در طول سالیان متمادی به دلیل تبلیغات رسانه های غربی و منطقه مسله ایران هراسی در میان مردم جهان رواچ پیدا کرده و یکی از دستاوردهای این دوره مذاکرات تغیر این گونه نگرشهاست که نه تنها در گفتگو بلکه در عمل نیز باید دنبال شود


  ارسال نظر جدید:
      نام :        (در صورت تمایل)

      ایمیل:      (در صورت تمایل) - (نشان داده نمی شود)

     نظر :