موضوعات ‌مرتبط: سیاسی مذاکرات هسته ای

a/1832 :کد

بازخوانی مذاکرات هسته ای ایران در سال ۹۳

محمد قادری

  شنبه ۱۶ اسفند ۱۳۹۳ — ۱۲:۵۳
تعداد بازدید : ۱۴۸۵   
 تحلیل ایران -بازخوانی مذاکرات هسته ای ایران در سال ۹۳

مذاکرات هسته ای ایران و اعضای ۱&#۴۳;۵ در روزهای پایانی سال ۱۳۹۳ در حال پیگیری است. طرفین قصد دارند پس از ۲ بار تمدید توافقنامه موقت ژنو ـ که در آذرماه سال ۱۳۹۲ به امضا رسید ـ به توافق جامع دست پیدا کنند.

بازخوانی آنچه در مذاکرات هسته ای ایران و 1+5 در سال 1393 گذشت؛

از زیاده خواهی های آمریکا و کارشکنی صهیونیستها تا استقامت تیم ایرانی

مذاکرات هسته ای ایران و اعضای 1+5 در روزهای پایانی سال 1393 در حال پیگیری است. طرفین قصد دارند پس از 2 بار تمدید توافقنامه موقت ژنو ـ که در آذرماه سال 1392 به امضا رسید ـ به توافق جامع دست پیدا کنند. هدفی که عملا در سال 1393 به دلیل بی تعهدی و زیاده خواهی های غرب و البته استقامت تیم ایرانی مبتنی بر منطق حفظ منافع ملی محقق نشد و سرنوشت آن به سال آینده موکول شده است. نگارنده با توجه به حضور میدانی در حاشیه هشت دور مذاکرات انجام شده در وین، در این نوشتار بر وقایع مربوط به مذاکرات هسته ای ایران و اعضای 1+5 در سال 1393 ـ تا مذاکرات جامع آذرماه 1393 که به تمدید دوباره توافقنامه ژنو شد ـ مروری گذرا خواهد داشت.

وین 2 و 3؛ مجالی برای مرور همه اختلافات

 مذاکرات وین 2 روزهای 27 و 28 اسفند ماه 1392 برگزار و در آن به مواردی چون شیوه رفع تحریم‌ها، رآکتور آب سنگین اراک، تحقیقات هسته ای، همکاری‌های بین‌المللی در زمینه فناوری صلح‌آمیز هسته‌ای و غنی‌سازی پرداخته شد. در سومین دور این مذاکرات که روزهای 19 و 20 فروردین ماه 1392 بار دیگر در وین برگزار شد، همه موضوعات مربوط به برنامه هسته‌ای ایران مرور گردید و طرفین برای نگارش پیش نویس توافق نهایی آماده شدند. در مذاکرات وین 2 و 3 طرفین توافق کردند که بر اساس مواردی که در آن با یکدیگر توافقی نسبی دارند، نگارش پیش نویس توافقنامه را آغاز کنند. همچنین طرفین پس از پایان مذاکرات وین 3، زمینه مساعدی را برای نگارش پیش نویس توافقنامه تصور می کردند، تصوری که در جریان مذاکرات وین 4 به طور کامل از بین رفت.

وین 4؛ پرده برداری از بی تعهدی حقوقی آمریکا در مذاکرات هسته ای

چهارمین دور از مذاکرات هسته ای وین، از تاریخ 24 تا 26 اردیبهشت ماه برگزار شد. دستور کار این دور از مذاکرات، آغاز تدوین پیش نویس توافقنامه نهایی بود. اقدامی که جهت امضای توافق نهایی تا پایان ضرب الاجل 6 ماهه اولیه توافقنامه ژنو، ضروری به نظر می رسید. با این حال در جریان مذاکرات وین 4 به دلیل زیاده‌خواهی‌های طرف مقابل نتیجه‌ای حاصل نشد و طرف ایرانی ناراحت از این اتفاق وین را به مقصد تهران ترک کرد. طرح موضوعات غیر مرتبط با مذاکرات هسته ای ـ به طور خاص موضوع توان موشکی ایران ـ و تغییر فوری مواضع مقامات آمریکایی در قبال برخی موارد توافق شده در جریان مذاکرات وین 1 تا وین 3 سبب شد تا تدوین پیش نویس مذاکرات عملا صورت نگیرد.

روایت محافظه کارانه و سربسته «سرگی ریابکوف» نماینده روسیه از مذاکرات وین 4، به تنهایی نشان دهنده جو نامناسب حاکم بر این مذاکرات بود، آنجا که در نشست خبری خود اعلام کرد:

«طرفين مذاکره کننده سعي دارند روي متن توافقنامه جامع کار کنند ولي برخي مواقع به حاشيه کشيده مي‌شوند. جو حاکم بر اين دور از مذاکرات، متغير است. تلاش‌هاي جدي براي کار عملي بر روي پيش نويس توافقنامه نهايي و ابعاد مختلف آن صورت مي گيرد، البته مسئله مهمتر آن است که مفاد توافقنامه نهايي با انگيزه بالايي در حال بررسي است، هرچند اختلافاتي پيرامون آن وجود دارد. منطق مذاکرات بر اين اساس است که اگر طرفين شرکت کننده احساس کنند که مشکل بزرگي وجود دارد، اين مسئله به طور خودکار روند کار بر روي متن توافقنامه را کند خواهد کرد.»

«سید عباس عراقچی» معاون وزیر امور خارجه کشورمان نیز پس از پایان مذاکرات وین 4 در جمع خبرنگاران ایرانی حاضر در وین تاکید کرد که اختلاف نظرهای موجود به گونه ای بود که عملا مانع از آغاز تدوین پیش نویس توافقنامه نهایی شد. رمز اصلی شکست مذاکرات وین 4 اما در اظهارات «جي کارني» سخنگوي کاخ سفيد نهفته بود. وی یک روز پس از مذاکرات وین 4 اظهار داشت:

«همه مسائلي که موجب نگراني ما است در مذاکرات هسته اي ايران و گروه 1+5 روي ميز است، بنابراين مسئله موشکهاي بالستيک بخشي از مذاکرات و مباحثي است که نياز است بخشي از توافق جامع درباره مسئله هسته اي ايران باشد!»

وین 5؛ نگارش پیش نویس توافق نهایی با سرعتی اندک آغاز شد

سرانجام در مذاکرات وین 5، نگارش پیش نویس توافقنامه هسته ای آغاز شد. مذاکرات وین 5 از 27 خرداد ماه تا اول تیرماه یعنی 29 روز قبل از فرا رسیدن ضرب الاجل اولیه توافقنامه ژنو برگزار شد. پیش از آن و پس از بن بست ایجاد شده در مذاکرات وین 4، رایزنی هایی گسترده و در قالب مذاکرات دوجانبه میان ایران و دیگر اعضای 1+5 صورت گرفت. «محمد جواد ظریف» و «کاترین اشتون» مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا روزهای پنجم و ششم خرداد ماه در شهر استانبول به گفت‌وگو پرداختند. مهم ترین این موارد، مذاکرات دوجانبه ایران و ایالات متحده آمریکا در ژنو بود. رایزنی‌های هیأت ایرانی و آمریکایی روزهای 19 و 20 خرداد در شهر ژنو برگزار و طرفین در حدود 12 ساعت به گفت‌وگو پرداختند. در تاریخ 21 خرداد ماه نیز مذاکراتی دوجانبه میان معاونین وزیر امور خارجه کشورمان و نماینده فرانسه در مذاکرات هسته ای برگزار شد. همچنین در همان تاریخ 21 خرداد ماه میان هیات ایرانی و هیات دیپلماتیک روسی مذاکراتی در شهر رم پایتخت ایتالیا برگزار شد. «هانس دیتر لوکاس» نماینده کشور آلمان در مذاکرات هسته ای نیز  در تاریخ 25 خرداد ماه به تهران آمد تا در ملاقاتی کوتاه با اعضای تیم مذاکره کننده هسته ای کشورمان در خصوص آخرین تحولات مربوط به مذاکرات گفت و گو کند.

در همه این مذاکرات فشرده صورت گرفته، بر لزوم نگارش توافق نهایی در مذاکرات وین 5 تاکید شد. در این دور از مذاکرات کار نگارش متن پیش نویس توافقنامه جامع هسته‌ای آغاز شد. با این حال کندی موجود در نگارش توافقنامه و وجود پرانتزهای خالی فراوان در متن به عنوان نقاط اختلافی نشان از مسیر دشواری بود که گذر از آن آن تا تاریخ 29 تیرماه ـ زمان فرا رسیدن ضرب الاجل اول زمانی مربوط به توافقنامه ژنو ـ امکان پذیر نبود. در این باره وزیر امور خارجه کشورمان در پایان مذاکرات وین 5 در میان خبرنگاران ایرانی حاضر در هتل محل مذاکرات اعلام کرد:

«در این دور از مذاکرات وارد مرحله نگارش شدیم. البته هنوز نمی‌توانیم بگوییم متن مشترکی وجود دارد. در بعضی موارد ممکن است روی قسمت‌هایی از متن توافق وجود داشته باشد، اما در بسیاری از موارد، اختلاف نظر هم در مورد محتوا و هم در مورد نحوه نگارش وجود دارد. ما در موضوعات اساسی هنوز به تفاهم نرسیدیم، در برخی موارد می‌توانیم زمینه‌هایی برای دستیابی به تفاهم ببینیم. در برخی از موارد می‌بینیم با واقع بینی فاصله دارند و امیدواریم تا دو هفته پیش رو به برکت ماه مبارک رمضان همه سر عقل بیایند و با یک واقع بینی اساسی به مذاکرات برسند. هنوز امیدوارم به راه‌حل، چون موضوع را بغرنج نمی‌دانم. اگر با دیدگاه رسیدن به راه‌حل وارد مذاکرات دور نهایی شوند حتما تفاهم حاصل خواهد شد.»

مذاکرات وین 6؛ توافقی که حاصل نشد!

از تاریخ 11 تیرماه تا 29 تیرماه، مذاکرات فشرده ای میان ایران و اعضای 1+5 در وین برگزار شد. هدف از این دیدارهای فشرده، تلاش برای رسیدن به توافق جامع تا تاریخ معین شده در ضرب الاجل زمانی توافقنامه ژنو بود. بسیاری از دیپلماتها و تحلیلگران عنوان کرده بودند که اگر تا تاریخ 29 تیرماه توافق صورت نگیرد، روند ادامه مذاکرات در آینده سخت تر خواهد شد. ضمن اینکه توافقنامه ژنو جنس و ماهیتی موقتی داشته و تمدید آن علی رغم اینکه به لحاظ حقوقی قابل توجیه است، اما در واقعیت امر کشش تمدید برای مدتی طولانی تر را ندارد.

 روز جمعه 13 تیر ماه ادامه نگارش متن پیش نویس توافقنامه جامع هسته‌ای به ریاست عراقچی و اشمیت معاونان ظریف و اشتون آغاز شد و پس از آن  شاهد رایزنی‌های دوجانبه، سه جانبه، نشست کارشناسان و... بودیم. حضور وزرای امور خارجه آمریکا و سه کشور اروپایی در وین و غیبت وزرای امور خارجه چین و روسیه نیز نشان می داد که حضور بالاترین مقامات وزارت امور خارجه کشورهای غربی نه به منظور امضای توافق نهایی که تنها به منظور پیگیری مذاکرات از نزدیک بوده است .

در فاصله چند روز مانده به 29 تیرماه اما، محمد جواد ظریف صراحتا اعلام کرد که حصول توافق تا 29 تیرماه سخت و دشوار است. 3 روز پایانی مذاکرات وین 6 هم عملا صرف مذاکره بر سر تمدید توافقنامه ژنو گردید. به عبارت بهتر، طرفین مذاکره با توجه به دامنه اختلافات موجود به این نتیجه رسیدند که تمدید مذاکرات ژنو تنها راه ممکن در آن برهه محسوب می شود. سرانجام در 28 تیرماه اعلام شد که مذاکرات برای چهار ماه تمدید شده و در طی این مدت مبلغ 2 میلیارد و 800 میلیون دلار از دارایی‌های بلوکه شده حاصل از فروش نفت ایران طی شش قسط به حساب بانک مرکزی ایران واریز خواهد شد!

اما موانع توافق در مذاکرات وین 6 چه بود؟

اختلافات عمده ای که منجر به عدم توافق نهایی در مذاکرات وین 6 و تمدید اولیه توافقنامه ژنو شد، شامل «زمانبندی و نحوه رفع تحریمها»، «چگونگی تعیین نیازهای اساسی ایران» و «زمان عادی سازی برنامه هسته ای ایران» بود.

در زمینه تامین نیازهای اساسی ایران، شاهد کارشکنی همه طرفهای مذاکره کننده از آمریکا و تروییکای اروپایی تا روسیه و چین بودیم. این در حالیست که استدلال جمهوری اسلامی ایران در مذاکرات هسته ای بر سر نحوه تعیین نیازهای اساسی ـ که مسائلی مانند درصد و میزان غنی سازی نیز حول آن تعریف می شود ـ کاملا مشخص بوده است.

تاسیسات آب سنگین اراک و نیروگاه بوشهر از نیازهای اساسی ایران است. از سوی دیگر قرارداد تامین سوخت نیروگاه بوشهر از سوی روس ها تا سال 2021 خاتمه خواهد یافت. اینکه ایران در خصوص نحوه تولید سوخت برای دوره پس از این قرارداد چه تصمیمی خواهد گرفت بیش از اینکه به دیگران مربوط باشد در حوزه تصمیمات ملی ایرانیان قرار دارد و قطعا زمانیکه  ایران توان تولید سوخت مورد نیاز خود را دارد چه دلیل و منطقی برای صرف نظر از تولید داخلی و مبادرت به ورود از خارج وجود دارد.

در خصوص نحوه رفع تحریمها نیز ایالات متحده آمریکا بر سر نوع برداشته شدن تحریمها و زمان بندی آن رویکردی شفاف در پیش نگرفته است. امتناع آمریکا از برداشته شدن تحریمهای اولیه و ثانویه که توسط کنگره و وزارت خزانه داری آمریکا وضع شده است و سخن گفتن از «تعلیق موقت برخی تحریم ها» به جای «لغو همه تحریمها» و اصرار 5 عضو دائمی شورای امنیت مبنی بر عدم لغو تحریم های مربوط به قطعنامه ظالمانه 1929 ـ سومین و سخت ترین قطعنامه وضع شده علیه فعالیتهای هسته ای صلح آمیز کشورمان ـ منجر به عدم توافق ایران و اعضای 1+5 در مذاکرات وین 6 شد.

در فرآیند عادی سازی پرونده هسته ای ایران نیز اختلاف عمده ای میان طرفین وجود داشت. این اختلاف در برهه فعلی نیز وجود دارد. روایت  علی اکبر صالحی رئیس سازمان انرژی اتمی کشورمان از اختلاف مورد اشاره در نوع خود قابل تامل است:

«1+5 دوره ای را به نام دوره اعتمادساز تعریف کرده‌اند که یکی از موارد مورد مناقشه است. بعد از این دوره ایران می‌تواند به هر ظرفیتی از غنی‌سازی دست پیدا کند و به عنوان عضوی عادی از حقوق خود در ان پی تی استفاده کند. آنها روی دوره و سنواتش نظر دارند. همچنین آنها این دوره را دو رقمی و ما یک رقمی پیشنهاد کرده ایم. آنها در دوره دو رقمی مورد نظرشان که با زمان پیشنهادی ما فاصله دارد می گویند که اشکال ندارد به 190 هزار سو در انتهای آن دوره برسیم اما زمان آنها با ما به نسبت فاصله زیادی دارد. این زمان بین 10 تا 20 سال است.»

مذاکرات در سربالایی دیپلماتیک؛ از نیویورک تا مسقط

پس از تمدید توافقنامه ژنو ، مذاکرات طرفین برای رسیدن به توافق جامع تا تاریخ 3 آذرماه آغاز شد. هفتمین دور مذاکرات ایران و گروه 1+5 درباره راه‌حل جامع هسته‌ای، روز جمعه 28 شهریور ماه در شهر نیویورک و در حاشیه اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل متحد رسما آغاز شد. برگزاری مذاکرات سه جانبه ظریف، کری و اشتون از اصلی ترین رویدادهای مذاکرات نیویورک محسوب می شد. در نهایت اما، مذاکرات جامع در نیویورک هم بدون حصول هرگونه توافقی پایان پذیرفت. در این دور از مذاکرات قرار بود طرفهای مذاکره کننده در سطح وزرا با یکدیگر نشستی مشترک برگزار کنند. البته برگزاری این نشست مشترک منوط به پیشرفت در مذاکرات ـ در سطح معاونین وزرا ـ و همچنین پیشرفت در مذاکره سه جانبه کری، ظریف و اشتون بود، پیشرفتی که در نهایت صورت نگرفت.

پس از برگزاری مذاکرات نیویورک، بار دیگر شهر وین میزبان مذاکرات هسته ای بین کری، اشتون و ظریف بود. روز 23 مهرماه  نشست سه جانبه و شش ساعت و نیمه محمدجواد ظریف وزیر امور خارجه ایران، جان کری وزیر خارجه آمریکا و کاترین اشتون مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا برگزار و توافق شد که ظرف یک تا دو هفته بعد مذاکرات کارشناسی برگزار شود. با این حال اخبار به دست آمده حاکی از عدم پیشرفت مذاکرات و باقی ماندن طرفین حول نقاط اختلافی بود. برگزاری مذاکرات مسقط، آن هم پس از شکست دموکراتها در انتخابات میاندوره ای کنگره می توانست مجالی برای عقلانیت بیشتر کاخ سفید در میدان مذاکرات باشد. با این حال در مذاکرات مسقط، ایالات متحده آمریکا به صورت کامل مذاکرات را به «بن بست» هدایت کرد. طرح موضوعات غیر مرتبط با مذاکرات هسته ای و عقب نشینی آمریکا از توافقات حداقلی صورت گرفته، وضعیت را به اندازه ای بغرنج ساخت که تز «اعلام پایان و شکست کامل مذاکرات هسته ای» از دل آن استخراج می شد.

 شهر مسقط از 18 تا 20 آبانماه سال 93، میزبان رایزنی‌های سه جانبه وزرای خارجه ایران، آمریکا و هماهنگ کننده 1+5 و در حقیقت  نهمین دور مذاکرات جامع هسته‌ای بین ایران و اعضای 1+5 بود. در تاریخ 18 آذرماه و پس از تمدید دوباره توافقنامه ژنو، سید عباس عراقچی روایت صریح تری را در جمع نمایندگان مجلس در خصوص مذاکرات مسقط عنوان کرد:

«گفت‌وگوی مسقط البته خیلی بد بود و طبیعی بود که در چنین شرایطی ما به خاتمه مذاکره فکر می‌کردیم. ما مجاز بودیم نشست‌ها و مذاکرات دوجانبه و چندجانبه داشته باشیم و هر نشستی که لازم بود را برگزار کردیم. طبیعی است که ما هم معتقدیم هر چه زمان مذاکرات طولانی‌تر شود، کار و شرایط سخت‌تر خواهد شد و فشارها بر روی غربی‌ها بیشتر خواهد شد ولی هیچکدام باعث عبور ما از خط قرمزها نمی‌شود و نخواهد شد. خطوط قرمز ما و کف مطالبات ما تعریف شده است و تحت هیچ شرایطی از آنها عبور نخواهیم کرد.»

مذاکرات تعیین کننده در وین 8؛ ناممکن ترین ممکن تحقق یافت!

مجالی برای اثبات دوباره بی تعهدی غرب

سرانجام دور تعیین کننده مذاکرات هسته ای میان ایران و اعضای 1+5 برگزار شد. آخرین دور از مذاکراتی که قبل از فرا رسیدن ضرب الاجل دوم توافقنامه ژنو صورت گرفت، می توانست محلی برای رسیدن طرفین به توافق نهایی باشد. با این حال اصرار ایالات متحده آمریکا و فرانسه بر خواسته های نامعقول خود از یک سو و انفعال دیگر اعضای 1+5 در مذاکرات مذکور از سوی دیگر سبب شد تا در نهایت خبری از امضای توافق نهایی منتشر نشود. اصلي ترين عامل عدم رسيدن طرفين به توافق قطعي و تداوم حركت در برزخ هسته اي، ناتواني ايالات متحده آمريكا و تروئيكاي اروپايي در اتخاذ «تصميم سخت و تعيين كننده» در مذاكرات بود. اين تصميم سياسي، در واقع همان «پذيرش واقعي حقوق حقه ايران» مطابق اساسنامه هاي آژانس بين المللي انرژي اتمي و اسناد حقوقي معتبر و مرجع در زمينه حقوق هسته اي اعضاي آژانس بين المللي انرژي اتمي بود.

اگر اين تصميم همان فرداي روز توافقنامه ژنو و حتي قبل از آن اتخاذ مي شد، اساسا توافقنامه جامع هسته اي در همان زمان به امضا مي رسيد. با اين حال دولت آمريكا و ديگر اعضاي 1+5 در دو مبحث مهم و تعيين كننده يعني «تعيين نيازهاي اساسي» و «نحوه برداشته شدن تحريمها» به زياده خواهي هاي خود ادامه دادند. اين روند در جريان مذاكرات وين 8 نيز ادامه داشت. روند سينوسي مذاكرات به خوبي نشان دهنده عدم اتخاذ تصميمي قاطع از سوي غرب جهت رسيدن توافق نهايي بود. در چنین وضعیتی  گزینه های جایگزین می توانست «امضای یک توافقنامه موقت جدید»، «اعلام شکست کامل مذاکرات» یا «اعلام یک تفاهم سیاسی کلی» باشد، گزینه هایی که هیچ یک از آنها تحقق پیدا نکرد!

«تمديد توافقنامه ژنو» يا به عبارت بهتر، دادن تنفس مصنوعي به توافقنامه موقتي كه عملا ديگر كشش تمديد نداشت و قبلا نيز بر عدم ظرفيت تمديد آن تاكيد شده بود، نتيجه خوبي براي مذاكرات نبود. تحليلگران حاضر در محل مذاكرات معتقد بودند كه «تمديد توافقنامه ژنو» حداقلي ترين گزينه ممكن جهت جلوگيري از اعلام شكست مذاكرات بوده است. همان روزها یک منبع آگاه از تیم مذاکره کننده هسته ای کشورمان در خصوص مذاکرات وین و دلایل تمدید توافقنامه ژنو گفت:

«اختلافات به حدي بود كه عملا امكان رسيدن به توافقي مكتوب، حتي بر سر چارچوب هاي اصلي امكان پذير نبود. در چنين شرايطي طرفين تصميم گرفتند جهت جلوگيري از بازگشت به دوران قبل از توافق ژنو، اين توافقنامه را تمديد كنند.»

 توافقنامه ژنو اما این بار تا ماه ژوئیه (تیرماه سال 1394» تمدید شد. اقدامی که از آن تحت عنوان «تنفس مصنوعی به دیپلماسی هسته ای» یاد شد. با این حال طرفین مذاکره کننده معتقد بودند که در صورت اعلام یک تفاهم سیاسی مکتوب تا اسفندماه 93 و از بین رفتن عملی یکه تازی توافقنامه موقت ژنو میان طرفین، می تواند زمینه لازم را برای رسیدن به توافق هسته ای کامل تا تیرماه 94 فراهم سازد، این در حالی است که هم اکنون رسیدن به توافق نهایی بیش از گذشته دشوار شده است. خیز جمهوری خواهان آمریکا ـ که هم اکنون اکثریت سنا را در دست دارند ـ برای وضع تحریمهای تازه علیه جمهوری اسلامی ایران خطر شکست مذاکرات را دوچندان ساخته است. از سوی دیگر، مقامات فرانسوی نیز زیاده خواهی خود را در قبال نیروگاه اراک و دیگر اختلافات هسته ای تشدید کرده اند.

کارشکنی مشهود مثلث یهودی «شرمن، برنز و سولیوان» و تلاش برای پیروزی در «blame game»

مذاکرات وین 8 که هفت روز به طول انجامید و از سوی آمریکا سه تن از حرفه ای ترین مذاکره کنندگان یعنی «وندی شرمن، ویلیام بیل برنز و جک سولیوان»، به میدان آمده بودند، عملا به دو برهه تقسیم شد: برهه اول از روز سه شنبه 27 آبانماه تا جمعه 30 آبان با جمع بندی طرفین برای اعلام شکست مذاکرات به گونه ای که تیم آمریکایی به سرعت پیروزی در « blame game» ـ انداختن تقصیر شکست به گردن طرف مقابل ـ را در دستور کار خود قرار داد و بلافاصله پیاده نظام رسانه ای غرب به میدان آمد و با اعلام خبر دروغ سفر فوری محمد جواد ظریف به تهران در میانه مذاکرات، سعی کرد اینگونه وانمود کند که آمریکا پیشنهاد تازه ای آورده و ظریف برای کسب تکلیف به تهران خواهد رفت و چون بنا بر اعلام شکست بود بگویند رهبر ایران با این پیشنهاد مخالفت کرده است. ترفندی که البته به سرعت رنگ باخت و عراقچی از اساس چنین سفری را تکذیب کرد و آن را جنگ روانی حریف عنوان نمود.

در این باره ذکر این نکته ضروری است که با توجه به حضور شرمن، برنز و سولیوان، منابع آگاه از داخل مذاکرات به شدت بر این باور بودند که این مثلث یهودی مهمترین نقش را در ناکامی مذاکرات در آن چند روز داشته اند.

برهه دوم اما، از ظهر جمعه به بعد اتفاق افتاد آن هنگام که از یک سو «یوسف بن علوی» وزیر خارجه عمان و از سوی دیگر «سعود الفیصل» وزیر خارجه عربستان به وین آمدند. ناظران بر این باور بودند که بن علوی با هدف جلوگیری زا اعلام شکست مذاکرات به وین آمده بود. همچنین چنانچه صبح یکشنبه 2 آبانماه در رسانه های مطرح سعودی همچون العربیه مطرح شد، سعود الفیصل با یک پیشنهاد به وین آمده بود پیشنهادی مبنی بر اینکه غرب دست نگه دارد تا عربستان با کاهش قیمت نفت در اجلاس چند روز بعد اوپک، فشارها را بر ایران بیشتر کرده و دولت روحانی را مجبور به دادن امتیازات بیشتری کند. این اتفاقات منجر به این شد که در نهایت و در کنفرانس خبری روز دوشنبه 3 آذرماه مطابق با 24 نوامبر و در پایان ضرب الاجل تعیین شده، کری، ظریف و اشتون با اعلام «تمدید مذاکرات تا هفت ماه دیگر»، عملا دفتر مذاکرات جامع وین 8 را ببندند.      

دکتر علی اکبر ولایتی در خصوص مذاکرات وین 8 می گوید: «اشتاین مایر وزیر خارجه آلمان  در ساعت ۱۳:۵۰ روز یکشنبه 2 آذرماه گفت بیایید توافقاتی که به آن رسیده اید را مکتوب کنید. اما ساعت ۱۴:۳۰ آقای کری آمد و به یک باره برای همه تعیین تکلیف کرد و اعلام داشت این مذاکرات تا هفت ماه دیگر تمدید شود. همه متعجب شدند و هنوز هم کسی نمی داند چرا این اتفاق افتاده است. ولی من برای شما می گویم، به دلیل اینکه بنای آمریکایی ها بر این نیست آن طور که حق است عمل کنند و آنچه می گویند با آنچه عمل می کنند متفاوت است.»

پس از پایان مذاکرات آذرماه سال 93 و تمدید هفت ماهه توافقنامه ژنو، مذاکرات دوجانبه وزرای امور خارجه ایران و آمریکا چندین مرتبه در شهرهای ژنو و مونیخ برگزار شد. برخی محافل رسمی و غیر رسمی از احتمال رسیدن به توافق نهایی میان ایران و اعضای 1+5 سخن به میان آورده اند اما تجربیات یکسال و نیمه اخیر نشان داده است که ایالات متحده آمریکا به راحتی در دقایق پایانی مذاکرات بازی خود را تغییر داده و حتی زیر بار تعهدات نیم بند خود نیز در این خصوص نخواهد رفت. در هر صورت اما افکار عمومی جهان همچنان چشم انتظار بلند شدن دود سفید از دودکش مذاکرات ایران و 5+1 هستند، اتفاقی که با وجود زیاده خواهی های آمریکا از یک سو و تاکید جمهوری اسلامی ایران بر زیر بار زور نرفتن از سوی دیگر، آنچنان دست یافتنی نمی نماید.

                               

  محمد قادری
  پژوهشگر
  آدرس ایمیل : m.ghaderi62@yahoo.com
  آدرس سایت/وبلاگ:


  ارسال نظر جدید:
      نام :        (در صورت تمایل)

      ایمیل:      (در صورت تمایل) - (نشان داده نمی شود)

     نظر :