موضوعات ‌مرتبط: سیاسی خاورمیانه

a/1896 :کد

تحلیل ایران

عربستان و تشکیل نیروی منطقه ای برای دخالت در یمن

  جمعه ۲۲ اسفند ۱۳۹۳ — ۱۶:۵۰
تعداد بازدید : ۸۶۴   
 تحلیل ایران -عربستان و تشکیل نیروی منطقه ای برای دخالت در یمن

پس از وقوع تحولات اخیر یمن و پیروزی ملت انقلابی این کشور در صنعا، مداخله جویی های ریاض در امور داخلی یمن وارد فاز تازه ای شده است.

گفت و گو با حسن هانی زاده کارشناس مسائل بین الملل

اشاره: تحولات خاورمیانه روز به روز گسترده تر و جدی تر می شود. شکست مکرر سیاست های عربستان سعودی و دیگر دیکتاتوریهای عربی در کشورهایی مانند سوریه، عراق،بحرین ، یمن و ... و استمرار حرکت بیداری اسلامی در منطقه سبب شده است تا ریاض در وضعیتی آسیب پذیر قرار گیرد. ضریب آسیب پذیری عربستان سعودی در چنین شرایطی روز به روز بیشتر می شود. پس از وقوع تحولات اخیر یمن و پیروزی ملت انقلابی این کشور در صنعا، مداخله جویی های ریاض در امور داخلی یمن وارد فاز تازه ای شده است. در این خصوص گفت و گویی با حسن هانی زاده کارشناس مسائل بین الملل صورت داده ایم که از نظرتان می گذرد:

در ماه پایانی سال 1393، شاهد سفر رجب طیب اردوغان رئیس جمور ترکیه به عربستان سعودی بودیم. به صورت تقریبا همزمان نیز عبدالفتاح السیسی رئیس جمهور مصر سفری به ریاض داشت و با سعود الفیصل دیدار کرد. نظر شما در خصوص همزمانی نسبی این دو دیدار چیست؟ عربستان سعودی در ماورای ارتباطات خود با آنکارا و قاهره به دنبال چیست؟

 همزمان شدن سفر اردوغان و سیسی  به ریاض، نشان می‌دهد که عربستان سعودی تلاش می‌کند تا نقش میانجی میان قاهره و آنکارا ایفا کند، با توجه به اینکه ترکیه موضع جانبدارانه‌ای نسبت به اخوان المسلمین مصر دارد و این گروه را جزئی از حزب عدالت و توسعه می‌داند لذا بعد از سرنگونی دولت اخوان المسلمین، روابط ترکیه و مصر به شدت رو به سردی رفت و سطح روابط این دو کشور در حد کاردار تنزل پیدا می‌کند. همچنین درگیری‌های لفظی میان قاهره و آنکارا نشان می دهد که ترکیه نقش تخریبی ایفا کرده است و تلاش می‌کند تا حاکمیت مصر را متزلزل کند که این امر به تقابل سیاسی و رسانه‌ای میان دو کشور منجر شده است. اکنون عربستان سعودی تلاش می‌کند تا بار دیگر ترکیه را وارد جریانات و رخدادهای جهان عرب کند. در واقع گفته می شود که عربستان درصدد تشکیل یک نیروی منطقه‌ای برای دخالت در مسائل یمن برآمده است و در این خصوص تلاش می‌کند تا در نخستین گام روابط ترکیه و مصر را بهبود بخشد بنابراین سفر اردوغان به ریاض در چارچوب تلاش عربستان برای حل اختلافات مصر و ترکیه و نیز تشکیل یک نیروی منطقه‌ای برای دخالت در مسائل داخلی یمن قابل تجزیه و تحلیل است.

آیا به نظر شما پس از مرگ پادشاه قبلی عربستان سعودی و جایگزینی ملک سلمان، تغییری در سیاستگذاری های منطقه ای آل سعود در خاورمیانه و نظام بین الملل ایجاد شده است؟ دراین صورت مصادیق چنین تغییراتی را برای خوانندگان تشریح کنید.

 سیاست سلمان بن عبدالعزیز تفاوت زیادی با پادشاه سابق عربستان ندارد چراکه عربستان همچنان به نقش منفی خود در قبال مسائل سوریه، عراق و لبنان و یمن ادامه خواهد داد. در حال حاضر امنیت عربستان به ناامن شدن این کشورها بستگی دارد و به نیابت از آمریکا و غرب علیه کشورهای محور مقاومت فعالیت می‌کند. نگاه عربستان نسبت به اخوان المسلمین و همچنین سوریه متفاوت است، باتوجه به اینکه اخوان المسلمین سوریه علیه حاکمیت بشاراسد عمل می‌کند لذا عربستان نگاه ابزاری نسبت به اخوان المسلمین دارد و با توجه به وجود اختلافات در دیدگاه، این موضوع در روابط ریاض و آنکارا تاثیر منفی گذاشته است و اکنون عربستان سعی‌ می‌کند تا روابط خود را با ترکیه بهبود ببخشد.

به نظر می رسد پیروی های انقلابیون یمنی، آشفتگی سران آل سعود را در قبال تحولات خاورمیانه دوچندان ساخته است. نظر شما در این خصوص چیست؟

به طور کلی یمن در طول شش ماه گذشته شاهد تحولات دراماتیکی بود. به دلیل این که قبلا انقلاب مردم یمن از سوی برخی از وابستگان رژیم علی عبدالله صالح و وابستگان به عربستان و برخی از سران قبایل وهابیت مصادره شد اما در شش ماه قبل حوثی‌ها که بخشی از ساختار اجتماعی یمن هستند، تلاششان بر این بود که انقلاب یمن را به راه صحیح هدایت کنند. زیرا این انقلاب فاقد رهبری و فاقد حزب قدرتمندی است که بتواند انقلاب را به سرانجام برساند. لذا حوثی‌ها طرح‌هایی ارائه دادند که هیچ یک از این طرح‌ها از سوی علی عبدالله صالح و منصور هادی عملیاتی نشد. بعد از این که حوثی‌ها اعتراضی نسبت به شاکله دولت یمن و نظام جدید یمن داشتند هم منصور هادی و هم خالد وهاب نخست وزیر هیچ یک از خواسته‌های حوثی‌ها را پاسخ ندادند و اکنون رئیس جمهور برکنار شده، پارلمان منحل شده و نخست وزیر هم استعفا داده و کنترل کامل یمن توسط حوثی‌ها صورت گرفته است.

تحریم یمن برآیند دخالت عربستان در یمن است. با توجه به نفوذ گسترده ای که عربستان و کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس در شورای امنیت دارند‏‏، به درخواست اعضای شورای همکاری خلیج فارس به اردن (که یکی از اعضای غیر دائم شورای امنیت است) طرح تحریم یمن را ارائه دادند. در حال حاضر یمن به دلیل نفوذ فوق العاده حوثی‌ها از سوی شورای امنیت تحریم شده است.  این امر نشان دهنده آن است که شورای امنیت و آمریکا و غرب مایل نیست که حوثی‌های یمن در این کشور قدرت گیرند. زیرا در عربستان و یمن به شدت از قدرت گرفتن حوثی‌ها در یمن بیمناک هستند.

عربستان هر چند در طول هفته های اخیردرگیر انتقال قدرت بود وکمتر به موضوع یمن می پرداخت اما یمن بخشی از دغدغه های امنیتی رژیم آل سعود را تشکیل میدهد.از مدتها پیش عربستان یکی از عوامل خود را به نام علی محسن الاحمر برای سازماندهی قبایل وارتش علیه حوثی ها به یمن اعزام کرد.علی محسن الاحمر که به علی شیمیائی یمن معروف است قبلا فرماندهی نظامی منطقه شمال یمن را به عهده داشت ودر سرکوب حوثی ها نقش مهمی ایفا کرد.از سال 2004 تا سال 2010 ژنرال علی محسن الاحمر6 بار بصورتی وحشیانه از زمین وهوا به مناطق حوثی ها در صعده وصنعا حمله کرد وهزاران نفر ازاین مردم مستضعف را به شهادت رساند.وی پس از سرنگونی علی عبدالله صالح به عربستان فرار کرد اما اکنون باردیگر به میان قبیله الحاشد برای تحریک قبایل یمن علیه حوثی ها باز گشت.

عربستان سعودی و شورای همکاری خلیج فارس طی هفته های اخیر نقش تخریبی خود را در یمن افزایش داده اند. افزایش این نقش تخریبی و سلبی به چه معناست؟ شورای همکاری خلیج فارس در این معادله چه هدفی را دنبال می کند؟

 وضعیت یمن با دخالت شورای امنیت سازمان ملل و شورای همکاری خلیج فارس در مقایسه با گذشته پیچیده تر شده است و دلیل آن هم این است که این شورا تلاش می‌کند با استفاده از ابزارهای سیاسی خود اجازه ندهد که حوثی‌ها در ساختار قدرت یمن مشارکت داشته باشند.وی ادامه داد: در همین راستا طرح های متعددی از سوی حوثی‌های یمن ارائه شد و حتی با موافقت جمال بن عمر فرستاده دبیر کل سازمان ملل به یمن هم مواجه شد ولی کارشکنی های کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس مانع از به ثمر رسیدن این طرح ها شد.

انصارالله تلاش می‌کنند با هوشیاری زیاد از دخالت کشورهای عرب حوزه خلیج فارس در امور یمن جلوگیری کنند. همچنین انصار الله می خواهند در ساختار قدرت جدید یمن مشارکت داشته باشند ولی از آنجا که قدرت های منطقه ای و فرامنطقه ای به دنبال دخالت و افزایش نفوذ خود در این کشور هستند به نظر می رسد هر طرحی که از سوی حوثی ها ارائه شود در نهایت با شکست روبرو شود.با توجه به شرایط فعلی در یمن حوثی‌ها تلاش می‌کنند تا تمام گروههای سیاسی را در نظام آینده این کشور مشارکت دهند ولی دخالت کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس مانع از این امر شده است.

موضوع دیگر در خصوص تحولات اخیر خاورمیانه به مسئله داعش و بحرانهای ایجاد شده بر سر حضور این گروه تکفیری در منطقه باز می گردد. ایالات متحده آمریکا مدعی است که با تشکیل ائتلاف ضد داعش در صدد نابودی این گروه تکفیری ـ تروریستی است. آیا چنین ادعایی اساسا پذیرفته است؟

گروهک‌های تروریستی سلفی و تکفیری داعش و النصره محصول مشترک امریکا، انگلیس، عربستان و اسراییل هستند و این گروه‌ها همواره با قطب‌نمای امریکا حرکت کرده‌اند. گروهک تروریستی داعش بر اساس ماموریت‌های امریکایی، کشتار اقلیت‌های مذهبی، مقابله با شیعیان و ایجاد شکاف میان طوائف اسلامی در سوریه، لبنان و عراق را در دستور کار قرار داده است. اما در مسیر این ماموریت داعش با توجه به به یک سلسله راهبردهایی که دارد و ارتباطاتش با القاعده و به‌ویژه با «الظواهری» رهبر القاعده از مسیر هم سویی با برخی اهداف غرب و امریکا خارج شده است.

 در حال حاضر شکاف میان امریکا و غرب با داعش تشدید شده و این امر موجب شده امریکا و غرب ائتلافی را با حضور ناتو تشکیل دهند و اگرچه این اقدام خیلی جدی نیست و ظاهری است، چراکه ناتو تلاش می کند به بهانه سرکوب داعش، در عراق و سوریه پایگاه دائمی ایجاد کند.   ناتو با هدف دراز مدت که همان ایجاد پایگاه های دائمی در کشورهای منطقه است نشست سران را برگزار کرد تا برای تحقق اهداف خود بدون توجه به سازمان ملل و نهاد های بین المللی و بدون استفاده از قطعنامه سازمان ملل و تنها به بهانه سرکوب داعش بتواند به کشورهای منطقه حمله کند و جایگاه خود را در عراق و سوریه تثبیت کند تا امنیت رژیم صهیونیستی در مرزهای سوریه و جولان حفظ کند. با توجه به اینکه امریکایی ها به موجب توافقنامه واشنگتن و بغداد از عراق خارج شدند در حال حاضر نیاز به یک پایگاه جدید در این کشور دارند از این رو به بهانه مبارزه با تروریسم وارد این کشور می شوند. از سوی دیگر عربستان سعودی وظیفه تامین مالی داعش را برعهده دارد و نقش موثری در این زمینه ایجاد کرده است، اما داعشی ها احساس می کنند عربستان بیش از جایگاه سیاسی خود سعی دارد به گروه های داعش و جبهه النصره برای تحقق اهدافش فشار آورد از این رو شاهد اختلاف نظر میان وهابی ها و داعش هستیم. همچنین عربستان ناچار شد تحت فشار آمریکا کمک هایش را به داعش کاهش دهد که این موجب اختلاف داعش با عربستان شد.

با تشکر از شما که در این گفت و گو شرکت کردید.

من هم از شما متشکرم

                               



  ارسال نظر جدید:
      نام :        (در صورت تمایل)

      ایمیل:      (در صورت تمایل) - (نشان داده نمی شود)

     نظر :