موضوعات ‌مرتبط: اجتماعی ایران

a/1928 :کد

چهارشنبه سوری؛ تلقی ها و آسیب ها

رضا نصیری حامد

  ﺳﻪشنبه ۲۶ اسفند ۱۳۹۳ — ۲۰:۵۹
تعداد بازدید : ۵۹۱   
 تحلیل ایران -چهارشنبه سوری؛ تلقی ها و آسیب ها

آخرین روزهای هر سال در کنار همه دغدغه های شیرین و تلخ خویش، با موضوعی به نام چهارشنبه سوری نیز همراه شده است.

آخرین روزهای هر سال در کنار همه دغدغه های شیرین و تلخ خویش، با موضوعی به نام چهارشنبه سوری نیز همراه شده است. هنوز پس از این همه سال کلیت مجموعه فرهنگی و اجتماعی کشورمان به صلاح و مصلحت نمی دانیم که همه قضیه را به نحو مناسبی طرح کنیم. آنچه در این میان بر حساسیت مسئله افزوده است، برخوردهای افراطی و تفریطی با این پدیده فرهنگی بوده است.

در این راستا متأسفانه در طی سالهای گذشته عده ای با تفسیری بسیار تندروانه و افراطی، امری ضد دین و خدا و حتی بسان امری حرام اعلام نمودند. این مسئله در نقطه مقابل سبب شده که جبهه سکولارهای افراطی باستان گرا به ویژه از خارج از کشور در نقطه مقابل این روند ایستادگی نمایند و از آن تعابیری مبارزه جویانه و اپوزیسیونی ارائه نمایند. به ویژه در ادبیات گروه هایی همچون سلطنت طلبان از مراسم چهارشنبه سوری با عنوان رزمایش یاد شده است که چیزی معادل مانور و به شیوه ای خصمانه قابل تفسیر است.

انصاف باید داد که طبق مشاهدات و تجربه هایی که هر کسی در طول زندگی خویش از پدیده چهارشنبه سوری، عموم مردم به این دیدگاه های افراطی وقعی نمی نهند و مراسم را همچون آئینی باستانی و کهن و برای گرامیداشت رسوم و سنن مربوطه ایرانی برگزار می کنند؛ مراسمی که در آستانه عیر باستانی نوروز انجام می گیرد.

البته در مواقعی که افرادی مخصوصاً در قدرت در کشورمان قصد آن می کنند که برچسب و انگ خاصی را متوجه این مراسم کنند، در واقع آن را با نشان خاصی بازتعریف می کنند و این امر ناخودآگاه در متن تحولات اجتماعی و نزاع گفتمانهای مختلف بدین امر می انجامد که وجه گرایش به قطب های دیگر برجسته تر شود. بحث و بررسی اهمیت عنصری همانند آتش در فرهنگ ایران باستان و جایگاه تطهیرکنندگی و نیز هدایت بخش و نورانی آن مقوله ای است که مجال و فرصت و البته بضاعتی فزون تر می طلبد اما از امور واضح و بدیهی نمی توان با برخی انگ زدن ها چشم پوشی نمود؛ برای مثال مراسم چهارشنبه سوری از سوی طیف گسترده ای از خانواده ها و افرادی انجام می گیرد که باوری از ان نوعی که برخی ها با کمال بی اطلاعی و یا شاید هم غرض ورزی آتش پرستی و خرافه و ... می دانند، ربط ندارد.

در میان عناصر سازنده هستی، آتش از بین برنده آلودگی ها مخصوصاً در دوران کهن و باستانی تلقی می شده است. در این میان حتی مطالعات و توجیهات مناسب و جالبی درباره همانندی آتش با نور به مثابه عنصر هدایتگر هم انجام شده است.

در هر حال این منازعات همچنان هم ادامه دارد ولی همه متولیان امور هم کسانی که صاحب نظر در امور هستند و هم آنهایی که به نوعی دست اندرکار بخش های مختلف و البته مرتبط با این قضیه هستند، بهتر است با درک منطق این جریان به انجام بدون خطرتر آن یاری رسانند.

بدون شک اجتناب از حساسیت زایی بدون دلیل و غیر منطقی در این مورد و همانند الگوی مورد نظر تأمین امنیت و اداره امور اجتماعی به دست خود مردمان که رویکرد اجتماع محور و یا مردم مدار می توان نامید، مسئولیت عمده البته در همراهی با نهادهای رسمی بر عهده مردم قرار می گیرد. در این میان به بلوغ یکایک مردم خویش کمک کرده ایم که نه در مقابل منطق غیر قابل قبول کسانی که این مراسم را تحریم کرده اند، قد علم کنند و نه در حکم هیزم و ابزار دست اپوزیسیونی قرار گیرند که برای اعمال نسخه های پیشادموکراتیک خود که در بهترین حالت بازگشت به سلطنت را تداعی می کند، از مراسم آخر سال نیز با عنوان مانور قدرت استفاده می کنند.

راحت بودن از نظر فکر و باور ما  موجب می شود که هنجارها و رفتارهای مرتبط با این پدیده و حواشی آن نیز منطقی و عقلانی شود و به طور مشخص آسیب های آن نیز کنترل شود؛ چیزی که در رسانه ها و مظبوعات ما البته به درستی بر این آسیب ها تأکید می شود و برجستگی می یابند اما گویی به علت العلل آن پرداخته نمی شود؛ شاید راهکار اصلی زمانی محقق شود که یاد بگیریم باهم شاد باشیم نه اینکه با شکستن برخی هنجارها و اذیت دیگران شاد شویم.

                               

  رضا نصیری حامد
  پژوهشگر علوم سیاسی
  آدرس ایمیل : r.nasirihamed@ut.ac.ir
  آدرس سایت/وبلاگ:
  از همین نویسنده : سرعت مطمئنه در اطلاع رسانی


  ارسال نظر جدید:
      نام :        (در صورت تمایل)

      ایمیل:      (در صورت تمایل) - (نشان داده نمی شود)

     نظر :