موضوعات ‌مرتبط: سیاسی تحلیلی

a/254 :کد

روسیه و مخالفت با افراط گرایی اسلامی در تاجیکستان

رضا مهرعطا

  جمعه ۰۵ دی ۱۳۹۳ — ۰۹:۱۱
تعداد بازدید : ۹۵۲   

سابقه افراط گرایی اسلامی در آسیای مرکزی و قفقاز به دوران پس از جنگ سرد ، خروج اتحاد شوروی از افغانستان و تشکیل دولت طالبان در افغانستان بر می گردد .

سازمان القاعده جهت کادرسازی نیروها و سازمان خود در مناطق آسیای مرکزی و قفقاز در طول دهه 1990 – 2000 میلادی در مناطق چچن و داغستان ، اینگوش قرقیزستان ، قزاقستان و ازبکستان و تاجیکستان دست به سرمایه گذاری زد و با احداث مدارس دینی سلفی – وهابی با حمایت عربستان و جذب نیروهای افراطی نمود .

روسها نیز همواره بواسطه  افراط گرایی دینی و اسلامی در محیط پیرامونی خود احساس تهدید کرده اند و مخالف حضور اسلام گرایان افراطی در قدرت سیاسی در این مناطق می باشند .

بی شک تقابل گروههای افراطی با روسها را باید در جنگ داخلی سوریه مشاهده کرد .جایی که روس در محوریت ایران ، حزب الله و سوریه در برابر گروه تروریستی داعش ، ارتش آزاد ، ترکیه ، عربستان ، قطر و امریکا بر سر حکومت بشار اسد (ماندن یا نماندن) وارد این کارزار شدند و محور روسیه و ایران موفق شد تا از سقوط بشار اسد جلوگیری به عمل آورده و شکست سختی به تروریست های افراطی در سوریه وارد نمایند و پس از این اتفاقات در اردیبهشت 1393 بود تا داعش  یا اصطلاحا دولت اسلامی عراق و شام به عراق یورش برد تا شکست خود را در سوریه جبران نماید .

عضوگیری بسیار زیاد گروه تروریستی داعش از مناطق پیرامونی روسیه که همان مناطقی بود که القاعده در طول یک دهه اسلام گرایی افراطی را در آنجا گسترش داده بود ، سبب گردید تا جنگجویان قفقازی تاجیکی ازبک قزاق و قرقیز بتوانند جایگاههای مهمی را در مناصب داعش کسب نمایند و این زنگ خطری برای مناطق پیرامونی روسیه خواهد بود تا علاوه بر تهدیدات ناتو در این مناطق تهدیدات داعش به عنوان یک خطر جدید امکنیبتی علیه روسیه آشکار شود .

در حال حاضر هزاران نفر جنگجوی قرقیز، تاجیک ، ازبک ، ترکمن ، قزاق و ... در جبهه داعش خطر اسلام گرایی افراطی را در صورت بازگشت  آنان به وطن اصلی شان برای روسیه به بار خواهد آورد . در این میان نقش ازبکستان و تاجیکستان در میان این کشورها پر رنگ تر است .

خطر نفوذ اسلام گرایان افراطی در دولت تاجیکستان

پایه نفوذ وهابیت و سلفی گری را در مناطق آسیای مرکزی ، عربستان و القاعده ریخت .بطوریکه احداث مساجد و مدارس مذهبی و اعزام مبلغان وهابی در این مناطق ، جزو سیاست های منطقه ای عربستان و القاعده قرار گرفت و آنان در طول 1990 و 2000 موفق به کادر سازی در این مناطق گردیدند . در میان دولت های آسیای مرکزی، تاجیکستان همواره پذایرای اسلام افراطی بوده است و علی رغم منافع استراتژیک تاجیکستان برای روسیه  و ایران ، افراط گرایی مذهبی موضوع اثرگذاری عربستان و القاعده در تاجیکستان بوده است .

سر برآوردن گروه تروریستی د اعش در مناطق سوریه و عراق نیز سبب گردید تا این گروهک از ذخائر راهبردی عربستان و القاعده در تاجیکستان در جنگ داخلی سوریه استفاده لازم را ببرد . بطوریکه انتصاب یک جهادی تاجیک بعنوان امیر استان رقه سوریه نشان از ارتقثاء افراطیون جهادی این کشور در این گروهک تروریستی است .

تهدید افراط گرایی اسلامی در آسیای مرکزی برای روسها یک تهدید جدی محسوب می شود و داعش نیز در مقاطعی دولت پوتین و روسیه را به مانند ایران تهدید کرده است . مجموعه این عوامل سبب گردید تا تاجیکستان به عنوان یک کشور پیرامونی که مرز مشترک و اشتراکات راهبردی با روسها دارد ، مورد هدف داعش و اسلام گرایی افراطی قراتر گیرد .

روسها و مخالفت با اسلام گرایان افراطی در دولت تاجیکستان

نفوذ اسلام  گرایان افراطی در احزاب مردمی دولت تاجیکستان ، این خطر را افزایش می دهد که آنان در انتخابات دولت جدید تاجیکستان پیروز شوند و این خطر برای روسیه وجود دارد که با نفوذ افراط گرایان ، تروریست های مسلح القاعده و داعش قدرت بیشتری در مناطق آسیای مرکزی پیدا کنند و این قدرت در دیگر جمهوری های پیرامونی روسیه نظیر داغستان ، تاتارستان ، قرقیزستان ، ازبکستان و قزاقستان تسری یابد .

شاید به نوعی می توان تشابه این اتفاقات را با مصر و دولت اخوانی ها مقایسه کرد که القاعده بیشترین نفوذ را در دولت اسلام گرای مرسی پیدا کرد و همین خطر نیز برای دولت جدید تاجیکستان وجود دارد که القاعده و افراط گرایان داعش در این دولت نفوذ پیدال کرده و خطر اقدامات تروریستی علیه منافع روسیه در این کشور و دیگر جمهوری های همجوار وجود دارد .

روسیه در این رابطه بخش ضد تروریسم  " کا . گ . ب " خود را فعال کرده تا بتواند عناصر افراط گرا را در داخل روسیه و جمهوری های همجوار شناسایی نتماید و بدنبال راهی است تا اجازه ندهد افراط گرایان مذهبی متمایل به القاعده و داتعش در دولت تاجیکستان راه پیدا نمایند چرا که محیط آسیای میانه به مانند خاورمیانه جولانگاه عناصر افراطی خواهد گردید و روسیه و دولت پوتین نیز با تهدیدات داخلی مواجه خواهند شد به مانند مصر ، عراق و سوریه که در حال حاضر جولانگاه تروریست های افراطی وهابی می باشد .

بنابراین دولت جدید تاجیکستان می تواند به مانند مهره " دومینو" عمل کند و اگر در این گام تروریست های افراطی موفق شوند که سیاستمداران همسوی خود را در دولت تاجیکستان داشته باشند این حرکت در دیگر جمهوری های آسیای مرکزی توسعه پیدا خواهد کرد .

قرابت تاریخی ، جغرافیایی و فرهنگی ازبکستان و تاجیکستان نیز می تواند در " دومینو " افراط گرایی در این دو کشور موثر عمل کند . وجود یک حزب افراط گرا به نام جماعت امام بخاری در ازبکستان و تاثیر پذیری آن در تاجیکستان از دیگر نگرانی های مسکو در تاجیکستان است . واحدهای نظامی داعش از ازبکها و تاجیک ها عضوگیری می کنند و وجود یک دولت همسو با داعش در تاجیکستان خطر افراط گرایی را در منطقه آسیای مرکزی افزایش خواهد داد .

بی شک جنگ اسلام گرایان که پس از استقلال دولت تاجیکستان در سال 1991 با دولت تحت حمایت مسکو و مخالف با اسلام گرایان ، همچنان ادامه دارد و نفوذ وهابیت سلفی  گری در بین اسلام گرایان و خطر نفوذ دولت اسلامی داعش در مناطق آسیای مرکزی حساسیت روسها را در مهار اسلام گرایی افراطی در تاجیکستان افزایش داده است .

در این میان مرز مشترک تاجیکستان با افغانستان و خطر نفوذ طالبان نیز از دغدغه های گذشته روسها بوده و این خطر توسط داعش بوجود آمده است .

فقر ، شرارت و ناامنی ، قومیت گرایی ، افراط گرایی مذهبی و خودمختاری از مشکلاتی است که تاجیکستان با آن درگیر است و خطر گسترش افراط گرایی و تروریسم می تواند در این کشور به پاشنه آشیل برای روسها در مناطق پیرامونی تبدیل شود .

نتیجه :

روس ها در حال حاضر با تهدیدات تحریم اقتصادی ، امنیتی در مناطق پیرامونی خود مواجه هستند . درگیری در شرق اوکراین با غرب و آمریکا ، تحریم های اقتصادی از جانب اتحادیه اروپا و تهدیدات داعش علیه روسیه تحت نفوذ اسلام گرایان افراطی در آسیای مرکزی و قفقاز از جمله مشکلات روسها بشمار می رود . روس ها در طول تاریخ به محیط پیرامونی خود بسیار توجه کرده اند و یکی از دلایل توسعه طلبی مرزی شان ایجاد یک منطقه حائل . دفاعی در جغرافیای روسیه بوده است . تهدیدات پیرامونی همواره حساسیت روس ها را در برانگیخته است و نفوذ افراط گرایان مذهبی (وهابی – سلفی) در محیط آسیای مرکزی برای آنان تهدید بوده و نفوذ اسلام گرایان در دولت جدید تاجیکستان یک خطر پیرامونی برای دولت پوتین و روسیه محسوب می شود .

 

                               

  رضا مهرعطا
  پژوهشگر علوم سیاسی
  آدرس ایمیل : Momtad2011@yahoo.com
  آدرس سایت/وبلاگ:


  ارسال نظر جدید:
      نام :        (در صورت تمایل)

      ایمیل:      (در صورت تمایل) - (نشان داده نمی شود)

     نظر :