موضوعات ‌مرتبط: سیاسی بین الملل

a/28531 :کد

0

ترکیه و نقش سیاسی و نظامی ترکمن های سوریه

  چهارشنبه ۱۱ آذر ۱۳۹۴ — ۰۳:۲۳
تعداد بازدید : ۱۱۳۴   
 تحلیل ایران -ترکیه و نقش سیاسی و نظامی ترکمن های سوریه

هر چند جدا از ترکیه بازیگر مهم دیگری چنان نقش همی برای ترکمن های سوریه قائل نیست، اما ترکیه تلاش کرده است تا نقش آنها را به بازیگران عربی و غربی صحنه سوریه بقبولاند.

هر چند جدا از ترکیه بازیگر مهم دیگری چنان نقش همی برای ترکمن های سوریه قائل نیست، اما ترکیه تلاش کرده است تا نقش آنها را به بازیگران عربی و غربی صحنه سوریه بقبولاند.

 


وضعیت جغرافیایی و انسانی ترکمن های سوریه

ترکمان‌های سوریه، ترک‌های سوریه به اهالی ترک سوریه گفته می‌شود. آن‌ها به زبان ترکی آذربایجانی و زبان ترکی استانبولی صحبت می کند. برخی آنها را سومین گروه قومیتی بزرگ این کشور را پس از عرب‌ها و کردها می دانند و حتی از نگاه برخی نویسندگان ترک در اوایل قرن ۲۰ میلادی قریب یک میلیون ترک در سوریه زندگی می کردند. در سرشماری سال ۱۹۶۱ شمار آن‌ها حدود ۳۰ هزار نفر اعلام شد. بسیاری از منابع شمار آنان را ۱۰۰ هزار تا ۲۰۰ هزار تن برآورد می‌کنند. ادعای دیگری شمار آنان را ۷۵۰ هزار تا ۱٫۵ میلیون تن برآورد می‌کند و شورای ملی ترکمانان شمار ترکمنان را ۳٫۵ میلیون تن می‌داند. در رابطه با بافت دموگرافیک ترکمنان در سوریه آمار دقیقی در دست نداریم. در این بین برخی ترکمنان سوریه می گویند، حدود یک میلیون ترکمن در این کشور زندگی کرده و بزبان ترکی تکلم می کنندو به این امر نیز اشاره میکنند که بهمراه ترکمنانی که زبان ترکی را فراموش کرده اند، قریب سه و نیم میلیون ترکمن وجود دارد.  در واقع  همچون بسیاری از گروه های قومی در سوریه ترکمن ها نیز  شمار خود را به صورت کاملا غلوآمیز مطرح می کنند

ترکمن های سوریه بیشتر در بخش های شمالی سوریه و تقریبا هم مرز ترکیه قرار دارند . اما برخی آمار و منابع ترکمنی و ترکیه ای اعلام کرده اند، ترکمن های سوریه در جغرافیاهای گوناگون به صورت پراکنده زندگی می کنند و در بخش هایی چون ادلب، حمص، حما، طرطوس، درعا، دمشق و جولان نیز حضور دارند. براین اساس ترکمن های سوریه در حلب ، شمال استان رقه و بقیه در لاذقیه ، جرابلس،  بایر، بوچاک، حمص ، رقه، ادلب، هم ساکن هستند. در بین آن ها از لحاظ مذهبی تفکیک مذهبی سنی ، علوی شیعه وجود دارد، اما به نظر میرسد بیشتر ترکمن ها  حنفی باشند. (به نگاه بسیاری بخش بیشتر ترکمن های سوریه حنفی مذهب بوده و گروههای کوچک علوی نیز در بین آنها وجود دارند) .

نقش سیاسی و نظامی ترکمن های سوریه در سالهای گذشته

تا قبل از تحولات سالهای گذشته اصولا ترکمن ها با توجه به حجم و شمار کم نقش چندانی در صحنه  سیاسی سوریه نداشتند . اما به  گونه کلی بعد از آغاز اعتراض‌ها علیه دولت (سال ۲۰۱۱) بسیاری از ترکمان‌ها با پشتیبانی ترکیه – که دشمن سرسخت بشار اسد است – به مبارزه مسلحانه با حکومت برخاستند.  چنانچه حزب‌های ترکمان سوریه هم در قالب شورای ترکمان‌های سوری گرد هم آمدند و این شورا با ائتلاف ملی مخالفان بشار اسد (تحت پشتیبانی غرب و برخی کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس ) ارتباط دارد و توانسته به ائتلاف نیروهای مخالف حکومت سوریه وارد شوند.
در این بین در نگاهی کلی ترکمن های سوریه چندین طیف هستند. بخشی از آن ها با کردهای سوریه علیه داعش متحد شده اند. بخشی مهمی از آن ها تحت کنترل سرویس اطلاعاتی ترکیه و ارتش ترکیه برای مبارزه با بشار اسد سازماندهی شده و بخشی هم بی طرف هستند. در همین راستا در چند سال اخیر ترکمان‌ها چندین گروه مسلح تشکیل داده‌ و گروه‌هایی مثل گردان ترکمان‌های سوری (که در سال ۲۰۱۲ تشکیل شد و بین دو تا ده هزار نفر عضو دارد سازمان یافت. مهمترین این گروه ها در سال 2013 تشکیل و متشکل از 12 گردان شبه نظامی مسلح بوده در شمال لاذقیه فعالیت مسلحانه می کنند. همچنین لشکر دوم ساحلی در اوایل سال ۲۰۱۵ ایجاد شد و ارتباطی نزدیک با ارتش آزاد سوریه دارد. ساختار مهم دیگر بریگادی موسوم به «سلطان سلیم» متشکل از افراد ترکمنی تشکیل شده که در نواحی کوبانی حضور دارد و با نیروهای «حزب اتحاد دمکراتیک خلق» کرد متحد است و حتی پیشتر هم در بعضی حمله‌های یگان‌های مدافع خلق علیه داعش شرکت کرد. با این حال ساختار نظامی ترکمان‌ها سوریه چندان قدرتمند نیست و با وجود تلاش دولت ترکیه و گروه موسوم به شورای ترکمن‌های سوریه و گروه‌های مسلح ترکمن  و تلاش در جهت  تشکیل ارتش ترکمن‌‌ها عملا نتوانسته است نقش نظامی و میدانی گسترده ای در شمال سوریه داشته باشد.

در بعد سیاسی ترکمن ها در سال گذشته شورای ملی ترکمن های سوریه را با مرکزیت ترکیه سازماندهی کردند و همچنین پلت فرم ترکمن های سوریه در ترکیه تشکیل شد. در ادامه این هماهنگی ها در اکتبر ۲۰۱۵ در آنکارا نشستی انجام شد و مقرر شد که گردان‌های "سلطان سلیم" و "سلطان محمد فاتح" و " واحد فرماندهی ساحلی" و "گردان مراد" یک ائتلاف مشترک تشیکل دهند و در کنار النصره نبردهای سنگینی علیه ارتش سوریه و حزب الله انجام دهند.

در واقع هر چند برخی از ترکمنان در صف جبهه اسلامی و دیگر گروه های تندرو چون داعش جای گرفته اند، اما ترکمن های سوری همراه با ترکیه موجودیت خود در ائتلاف ملی سوریه بعنوان جناح مخالف این کشور و همچنین در مجلس ترکمن سوریه تثبیت کرده اند و بر این نظرند که یک نیروی دفاعی متشکل از دهها هزار نفر تشکیل دهند. در این  بین آنها موضوعاتی چون پذیرش ترکمنان بعنوان یکی از عناصر بنیانگذار کشور در قانون اساسی نوین، برسمیت شناخته شدن حقوق اجتماعی، فرهنگی و آموزشی ترکمنان را جزو اولویتهای خود می دانند و  به افزایش نقش خود در هر گونه راه حلی برای فردای سوریه توجه میکنند.

نقش ترکیه در پشتیبانی از ترکمن های سوریه:

اگر نگاهی به رویکرد ترکیه نسبت به ترکمن های سوریه داشته باشیم باید گفت بیشتر گروه هایی سیاسی و نظامی ترکمن تحت سازماندهی ترکیه قرار دارند. در واقع بیشتر ترکمن های سوریه تحت امر سرویس های اطلاعاتی و نظامی ترکیه سازماندهی شده اند، (ترکیه احزاب ترکمن سوریه مانند حزب توده ترکمن سوریه، حزب حرکت ملی ترکمن سوریه و تعداد دیگری از احزاب ترکمن را سازماندهی کرده است.) و حتی طرح تخصیص و آموزش نیروها با همکاری آمریکا، ترکیه، عربستان و اردن سازماندهی شده است. در این راستا در گذشته تلاش های ترکیه تحت عنوان پشتیبانی و تسلیح ترکمن های سوریه تحت پوشش کمک انسانی به ترکمن های سوریه افشا شد. در واقع ترکیه در سالهای گذشته تلاش کرده است ترکمن های سوریه را در اردوگاه های نظامی هاتای و... تحت آموزش های نظامی قرار دهد و از گروه های ترکمنی سلفی اخوانی را در چارچوب ارتش ازاد سوریه در عملیات های گوناگون نظامی، اطلاعاتی مورد بهره برداری قرار دهد. در کنار این نیز باید توجه داشت که در واقع با توجه به رویکرد ترکیه مجموعه های ترکمنی با گروه های مسلح دیگر در شمال لاذقیه و شمال سوریه مانند جبهه النصره و همچنین جبهه احرار الشام اسلامی ارتباطات تنگاتنگی دارد و گاه در بخش هایی که جبهه النصره و احرار الشام اسلامی در حال مبارزه است گروه های مسلح ترکمنی نیز در کنار آنها می جنگند. علاوه بر این نیز باید در نظر داشت که برخی از اعضای شاخه جوانان حزب حرکت ملی و اعضای گرگ‌های خاکستری و کسانی چون آلپ ارسلان چیلیک (فرزند رمضان چیلیک از رهبران سابق حزب حرکت ملی  ) به گروه مسلح ترکمانی موسوم به "واحد فرماندهی ساحلی" نیز پیوسته و یا بدان کمک میکنند.

گذشته از این گاه ترکیه از  راه ترکمن ها ارتش فتح و جیش الاسلام و سایر گروه های مورد نظر مخالف اسد را تحت پوشش ترکمن های سوریه پشتیبانی و سازماندهی می کند و گاه به آن ها امکانات پشتیبانی و لجستیک تحت پوشش پشتیبانی انسانی و مردمی میدهد. به عبارت دیگر  ترکیه از طریق اینان تلاش می کند که در سوریه هم از لحاظ نظامی و هم از لحاظ اطلاعاتی ورود پیدا کرده و هم چنین با حزب اتحاد دموکراتیک یعنی پ.ی.د به عنوان مهمترین حزب کردی سوریه مقابله کند. چرا که آنکارا که از قدرت گرفتن نیروهای کرد در شمال سوریه نگران است و در یک سال گذشته هم تلاش کرده است به بهانه پشتیبانی از نیروهای ترکمن حاضر در سوریه در برابر نیروهای پشتیبانی مردمی کرد «ارتش ترکمن‌ها» را تشکیل دهد. در این میان باید توجه داشت ترکیه تلاش میکند تا از ترکمن های سوریه به عنوان کارت مهمی در صحنه سیاسی و میدانی  سوریه بهره گیرد. بنابراین از کاهش نقش ترکمن ها در سوریه به شدت بیمناک است.

آنچه مشخص است در واقع ترکیه پشتیبانی از ترکمن های را یکی از مبانی اخلاقی و سیاسی حکومت خود می داند و در سالهای گذشته نیز ارتباط هایی بین تشکیلات سیاسی ترکمن های عراق  و سوریه با محافل پان تورانیست ترکیه وجود داشته است. چنانچه در  ماه های گذشته رویکرد حزب اتحاد دموکراتیک «پ.ی.د» برای اعلام منطقه تل ابیض به عنوان منطقه تحت کنترل خود و الحاق کوبانی و عفرین به منطقه تحت نفوذ باعث نگرانی ترکیه شد. آنکارا بر این نظر است که در صورت حمله کردها  به بخش های غرب فرات صدها هزار از شهروندان ترکمان سوریه به ترکیه مهاجرت خواهند کرد و لذا بارها کردها را تهدید کرده است. در این بین باید توجه داشت که با توجه به  هراس ترکیه از گسترش قدرت کردها در شمال سوریه  عملا کوشش کرده است تا با بهره گیری از  متغیر ترکمنی هم به دولت اسد و متحدان فشار آورد و هم مانع از قدرت گیری کردها در شمال سوریه گردد. در ادامه این رویکرد ترکیه معتقد است تشکیل منطقه امن در خط جرابلس - اعزاز ضروری است و می‌تواند امنیت شهروندان ترکمن منطقه را تامین کند. در پیگیری همین رویکرد آنکارا تلاش کرده است در رویکرد رسانه ای و دیپلماتیک خود از کارت ترکمن های سوریه به خوبی استفاده کند. چنانچه پیش از این به ادعای اخراج ترکمنان از بخش های زیر کنترل گروه‌های کرد سوری اعتراض کرده بود و به دنبال تشدید حملات دولت اسد به ترکمنهای باییربوجاق  مقامات ترکیه اعتراض هایی گوناگونی را از خود نشان دادند. در همین راستا فریدون سینیرلی اوغلو  وزیر خارجه ترکیه نیز درباره اوضاع منطقه ترکمن نشین در سوریه نامه ای به ریاست شورای امنیت سازمان ملل  نوشت و سپس با طرح این اتهام که روسیه در حملات خود به سوریه، روستاهای ترکمن نشین را بمباران کرده است ، سفیر روسیه در آنکارا را احضار کرد. در  همین بین نیز  در بیانیه ای اعلام کرد که حملات هوایی به ترکمن ها می تواند عواقب جدی در پیش داشته باشد. در راستای همین نوع نگاه  دولت ترکیه پس از سرنگونی هواپیمای روسیه در اظهاراتی بمباران کامیون های ترکیه ای را به خالی کردن شمال لاذقیه از ترکمن های سوری و تحکیم بخشیدن قدرت دولت مرکزی در آن منطقه پیوند داد.

رویکرد امریکا

هر چند جدا از ترکیه بازیگر مهم دیگری چنان نقش همی برای  ترکمن های سوریه قائل نیست، اما ترکیه تلاش کرده است تا نقش آنها را به بازیگران عربی و غربی صحنه سوریه بقبولاند. چنان چه جدا از عضویت اعضایی از ترکمن های سوریه در ساختارهای سیاسی مخالف اسد امریکایی ها نیز از موضع ترکیه در قبال ترکمن ها  چندان ناخشنود نیستند و کشورهای عربی هر چند در نگاه به سوریه سوریه عربی را بیشتر مد نظر دارند، اما در شرایط کنونی بهره گیری از کارت ترکمن ها را در جهت منافع خود ارزیابی میکنند.

نگاه دمشق و متحدان دمشق به ترکمن های سوری

در واقع در سالهای گذشته هر چه به نزدیکی ترکیه به گروه ها و دسته جات ترکمنی در سوریه افزوده میشد  دامنه تنش و شکاف آنها با دولت سوریه و متحدان منطقه ای و بین المللی آن افزوده می گشت. در این بین در  چند ماه گذشته از نگاه دمشق سه دلیل به منظور اهدافی چون برقراری امنیت در استان لاذقیه (که روسیه بیشترین حضور نظامی را دارد) فراهم کردن پیشروی های بعدی ارتش سوریه و روس ها به سوی ادلب و حلب ، بیرون کردن تروریست های چچنی از  بخشهای ترکمن نشین، از بین بردن فرصت و ابزار بازی ترکیه در ایجاد منطقه حائل و نفوذ بیشتر در سوریه، تمایل به فراهم کردن منطقه امن گسترده تر پیش از توجه به اصول آتش بس مندرج در مفاد بیانیه وین ، از بین رفتن مرزهایی برای همکاری ترکیه با گروه های سنی مخالف و... تلاش کرده است تا بر مناطق ترکمن نشین تسلط یابد و با کنترل بایربوجاک در منطقه شمال لاذقیه و نزدیک مرز سوریه- ترکیه به اهداف خود جامه عمل بپوشاند. در واقع همراهی بیشتر متحدان دولت اسد با دمشق در این مناطق و حملات روسیه در این مناطق به نوعی واکنش های ترکیه را شدید تر کرده است و  به نگاه برخی اقدام اخیر دولت اردوغان در انهدام جنگنده‌ روسیه رابه هدف ‌قراردادن ترکمن‌ها در استان لاذقیه مرتبط دانسته اند. در همین راستا نیز داووداوغلو نخست وزیر ترکیه درواکنش به بمباران بخش های ترکمن نشین سوریه سفیرروسیه را احضار کرد.

منبع: فارس

                               



  ارسال نظر جدید:
      نام :        (در صورت تمایل)

      ایمیل:      (در صورت تمایل) - (نشان داده نمی شود)

     نظر :