موضوعات ‌مرتبط: اجتماعی ایران

a/3364 :کد

پس از «در حاشیه»

بابک زمانی

  چهارشنبه ۱۶ اردیبهشت ۱۳۹۴ — ۱۳:۲۲
تعداد بازدید : ۵۳۳   
 تحلیل ایران -پس از «در حاشیه»

پس از «در حاشیه»

هنوز آب «حاشیه» از آسیاب سیما فرونیفتاده؛ اما گاه هنوز آب‌ها از آسیاب نیفتاده هم برخی نتایج را می‌توان گرفت. آنچه در جریان سریال «در حاشیه» بسیاری را غافلگیر کرد نه‌تنها اعتراض گسترده پزشکان بلکه بیش از آن دفاع جانانه بسیاری از مردم و حتی روشنفکران از این سریال و لحن خشم‌آلود و تحقیرآمیز آنان به پزشکان «به صورت کلی» بود؛ واکنشی که نه‌تنها بسیاری از پزشکان بلکه بسیاری از مردم و حتی سازندگان هم شاید انتظار آن را نداشتند. البته این تفارق که گاه هم شانه‌به‌شانه تخاصم می‌سایید، مطلوب نبود و اگر می‌شد آن را پیش‌بینی کرد شاید حتی سازندگان هم به استقبال آن نمی‌رفتند. اما بی‌تردید تحلیل درست وقایع نامطلوب هم شاید نتایج مطلوبی به بار آورد. این پرخاش عمومی به پزشکان را هم پزشکان و جوامع پزشکی و هم دولت و جامعه‌شناسان باید به دقت مورد بررسی قرار دهند و معانی و پیام‌های آشکار و نهان آن را دریافت کنند. این درست است که بخشی از اعتراضات در این جریان ریشه در همان جدال قدیمی «سعدی با مدعی» داشت. این هم درست است که این ریشه‌ها در بسیاری از موارد با تصورات چپ ساده‌اندیش و چپ عامیانه تقویت شده بود. این را هم باید تأیید کرد که بیماران هیچ‌گاه به‌صراحت درباره پزشکان در حضورشان اینچنین صحبت نمی‌کنند و اکثر صحبت‌های هنگام ویزیت، تشکر و قدردانی است. روی دیگر چهره‌ها در زمان سلامت و در رویارویی با کلیت «پزشکان» نه یک پزشک خاص، برای بسیاری از پزشکان به‌خصوص پزشکان کم‌تجربه دور از انتظار بود. اما با همه اینها باید اذعان کرد تلقی بسیار بدی در عمق ذهنیات مردم شکل گرفته که باید ریشه‌های آن را کاوید؛ حتی اگر این تصورات هنوز کل‌نگر و یکسان‌بین و خشن باشند! از سوی دیگر حتی اگر یکی از سازندگان و تصمیم‌گیران می‌توانستند عمق رنجیدگی دختر جوانی را که تا به‌حال دورتر از اتاق خواب مادرش تنها کتابخانه را تجربه کرده بود و حالا در جایی بسیار دور به مردمی بسیار محروم خدمت می‌کند، دریابند؛ آن وقت به همین راحتی رنجیدگانی تحصیل‌کرده و مدرن را به اتهام «انتقادناپذیری» دوباره نمی‌رنجاندند. دختران جوانی که شب‌ها تا صبح از کوچک‌ترین صدا و حرکتی در تاریکی آن روستای دور خوابشان نمی‌برد اما به خود می‌بالند که راه خدمت را برگزیده‌اند، اگرچه خدمت به کسانی باشد که تلویزیون یکی از معدود وسایل ضروری زندگی آنهاست. از این رو آنچه در شهر می‌گذرد به‌ناچار بر نگاه همان مردم بر این خادم جوان هم تأثیر خواهد گذاشت. با این همه باز هم طبیبانند که باید در نگاهی که به آنان افتاده، بیندیشند و چاره کنند. بی‌تردید بخشی از این نگاه مربوط به اشکالاتی است که طبیبان نه‌تنها آنها را قبول دارند بلکه خود بیش از هرکس دیگری از آن صدمه دیده‌اند. اما بخشی هم قطعا به خاطر اوضاعی است که یک سرش محدودیت‌های موجود در سیستم دولتی و دانشگاهی (که قاعدتا باید با کیفیت، مطمئن و رایگان باشد) و یک سرش نبودن کوچک‌ترین نظارت یا حداقل تحقیق در مورد کیفیت کار پزشکی با تمام ابعاد آن است. یک سرش پایین‌ترین تعرفه بین‌المللی برای تعقل و تصمیم‌گیری است و یک طرفش پرداخت‌هایی بسیار بالاتر از حدود بین‌المللی برای اعمالی با اهمیتی کمتر اما با نتایجی ملموس و چشمگیر! ! طبیبان چاره‌ای ندارند جز آنکه بپذیرند جامعه به هر دلیلی، یا توان آن را ندارد یا نمی‌خواهد که آنها را به‌صورت یک کلیت یگانه ببیند و وقتی آن روز نامعلوم فرا رسید، آن دختر جوان ساکن در آن روستای دور هم از تیررس انتقادات مصون نمی‌ماند. بسیاری از مشکلات که به برنامه‌ریزی دولت و سازماندهی اقتصادی و... برمی‌گردد و مردم «پشت پرده» آن را نمی‌دانند، در عرصه‌ای به‌شدت خصوصی مانده، همه‌وهمه تنهاوتنها به پای پزشکان از پیر و جوان، متخصص و عمومی نوشته خواهد شد. بنابراین نه‌تنها برای بهبود چهره پزشکان در نظر مردم، بلکه اساسا برای بهبودی شرایطی که مردم و پزشکان در آن قرار گرفته‌اند، چاره‌ای جز آن وجود ندارد که پزشکان هم روش کل‌نگرانه‌تری در پیش بگیرند. برای این کار باید بدانند که کافی نیست سر به کار خود بگیرند و کاری محدود ولو علمی و مفید را ادامه دهند.  

برخورد با مشکلات و خطاهای موجود و سعی در اصلاح آن، شرکت فعال در تشکل‌ها و انجمن‌های پزشکان، تشکیل انجمن‌های بیماران در هر رشته، حضور فعال و عالمانه در رسانه‌ها و آموزش صحبت‌کردن با مردم اتفاقی است که هر روز در دنیا می‌افتد، آن‌هم در جاهایی که برنامه‌ریزی و رصد دولتی آن‌قدر پیش رفته که می‌تواند بسیاری از اوضاع سال‌های آینده را هم ببیند، برنامه بریزد و آن برنامه را هم اجرا کند، حتی در چنان شرایطی هم مسئولیت اجتماعی پزشکان و مسئولیت آنها در قبال کل جامعه پزشکی تعطیل‌بردار نیست! ضعف در وظایف اجتماعی پزشکان و ضعف در مطالبه و آموزش آن یکی از مهم‌ترین نکاتی است که باعث بیگانگی جامعه نسبت به پزشکان می‌شود. عبور از انحصار عرصه خصوصی و تبیین مسائل و مشکلات جامعه پزشکی در عرصه عمومی ضرورتی است که اگر توسط پزشکان به‌تمامی درک نشود با فشار عرصه عمومی به شکلی رنج‌آور و بی‌نتیجه درهم خواهد شکست چنان‌که یک نمونه‌اش را شاهد بودیم!

نقل از روزنامه شرق

                               

  بابک زمانی
  استاد دانشگاه علوم‌پزشکی ایران
  آدرس ایمیل :
  آدرس سایت/وبلاگ:
  از همین نویسنده :
صدا و سیما                    


  ارسال نظر جدید:
      نام :        (در صورت تمایل)

      ایمیل:      (در صورت تمایل) - (نشان داده نمی شود)

     نظر :