موضوعات ‌مرتبط: اجتماعی ایران

a/375 :کد

نگاهی به زندگی مجردی جوانان

ناصر محمدي

  جمعه ۲۶ دی ۱۳۹۳ — ۲۳:۱۳
تعداد بازدید : ۱۱۳۲   

در اثر انفجار جمعیتی در اوایل دهه 60 در کشور ما اکنون شاهد  رشد جمعیت جوان هستیم به گونه ای که یک سوم جمعیت کشور را جوانان تشکیل می دهد. بنا به اظهار جمعیت شناسان،کشور اکنون در وضعیت پنجره جمعیتی قرار دارد موقعیتی که کشور را از نظر سن فعالیت اقتصادی در وضعیت برتر قرار می دهد، قرارگرفتن اکثریت جمعیت کشور در شرایط کار و فعالیت اقتصادی نوعی مزیت برای کشور از نظر اقتصادی تلقی می شود.

اما عدم توجه به این موضوع و عدم برنامه‌ریزی برای این جمعیت به‌ویژه در موضوعاتی مانند ازدواج و اشتغال باعث می‌شود کشور دچار آسیب‌های احتمالی شده ودرروند توسعه و پیشرفت کشوراختلالاتی بوجود آید. اشتغال و در مرحله بعد ازدواج جوانان از معضلاتی است که دولتها همواره با آن روبرو می باشند.

در حال حاضر بیش از 10 میلیون جوان ایرانی مستعد و دارای شرایط ازدواج هستند اما به‌صورت مجردی زندگی می‌کنند. در سال‌های اخیر این نخستین‌بار نیست که مسئولان درباره زندگی مجردی در ایران اظهارنظر می‌کنند. بر اساس آمارهای رسمی در سال‌های اخیر نرخ رشد ازدواج در ایران کاهش داشته است. با توجه به هرم جمعیتی ایران که همچنان جوان محسوب می‌شود، کاهش نرخ رشد ازدواج طبیعتا منجر به افزایش قابل توجه جمعیت مجردها می‌شود. بر همین اساس مسئولان همواره نسبت به زندگی مجردی هشدار داده‌اند.  بر اساس آمار های ارائه شده درحال حاضر در ایران از هر پنج ازدواج و در قم از هر چهار پیوند و در تهران از هر سه ازدواج یکی از آنها به طلاق می‌انجامد و درحال حاضر 80 درصد از افراد طلاق گرفته در جامعه زیر 30 سال هستند.

براساس آمار سر شماری نفوس و مسکن سال 1390 جمعیت گروه سنی بین 15-25 سال 23695194 نفر است که نسبت به سرشماری سال 1385،به میزان5 در صد کاهش داشته است. همان گونه که در فوق اشاره گردید کشور  با توجه به این جمعیت جوان در مرحله پنجره جمعیتی است  و با فاصله گرفتن از آن در سالهای آتی  بسوی میانسالی پبش می رود. و بر عهده دولتهاست که از این موقعیت برتر بهره مندی لازم را بنمایند.

  به استناد بندهایی از سیاستهای جمعیتی  که در اوایل سال جاری توسط مقام معظم رهبری به کلیه دستگاهها ،وزارتخانه ها و سازمانها ابلاغ گردید آنها موظف  شدند تسهیلاتی را در امر ازدواج آسان جوانان و همچنین اشتغال آنها فراهم آورند. طبق نتایج سرشماری نفوس و مسکن سال 1390، در شهر تهران در گروه سنی 15 تا 39 سال 1062059 مرد مجرد (شامل بی‌همسر به‌دلیل فوت، بی‌همسر به‌دلیل طلاق و هرگز ازدواج‌ نکرده) وجود دارد و 789252 مرد دارای همسر. این ارقام برای زنان ساکن تهران در همین گروه سنی عبارت است از 843795  زن مجرد و 1043606 زن دارای همسر. بنابراین می‌توان گفت تعداد مردان مجرد تهران بیشتر از زنان مجرد است.

طبق اظهار نظر وزارت ورزش و جوانان ایران در سال 1391، در شهرهای بزرگ بین 25 تا 30 درصد جوانان زندگی مجردی دارند.یکی از دلایل تمایل به زندگی مجردی افزایش سن ازدواج  است بدینگونه که تعدادی از جوانان دیگر تحمل خانه پدری را ندارند و روی آوردن به زندگی مجردی یعنی جواب نه به خانه پدری است البته این امر فراگیر نیست ولی واقعیتی است که جامعه امروز گریبانگیر آن است، البته از نظر جامعه شناسی این امر اسیب های روانی فراوانی دارد که فرد با انتخاب این امر آن را بر مضراتش ترجیح می دهد.

از نظر یک روانشناس سبک زندگی مجردی به خودی خود آسیب‌رسان است زیرا در درجه اول ثبات روانی و اجتماعی فردی که در سن ازدواج است ولی بنا بردلایل متعدد این امکان ایجاد نمی‌شود به‌هم می‌ریزد و از سوی دیگر با ازدواج فرد تکیه‌گاه عاطفی پیدا می‌کند که به او در حل مشکلات بزرگ کمک می‌کند.

در کنار این مشکلات نیازهای جسمی و روانی فرد از مجرا و مسیر درست برطرف می‌شود که بدون ازدواج این امکان وجود ندارد. به پیشنهاد این روانشناس بنابراین دولت‌ها در برنامه‌ریزی برای مجردها باید به این نکات توجه داشته باشند و بدانند اگر با ازدواج این امکان ایجاد نشود از راه‌های دیگر این نیازها برطرف می‌شود زیرا این نیازها طبیعی است و نمی‌توان منکر آن شد. ایشان با اشاره به لزوم برنامه‌ریزی برای جوانان به‌ویژه مجرد‌ها عنوان می‌کند: برنامه‌ریزی برای این گروه می‌تواند کوتاه‌مدت باشد یا بلندمدت. در برنامه‌ریزی‌های کوتاه‌مدت بخشی از عدم تمایل جوانان به پذیرش مسئولیت فردی و اجتماعی بررسی و ریشه‌های آن شناسایی می‌شود و در برنامه‌ریزی بلندمدت باید برای کار و اشتغال آنها برنامه‌ریزی شود. 

در پژوهش های بررسی علل رفتاری در تجرد جوان ها ضعف مسئولیت پذیری و گریز از تعهد اصلی ترین عامل مشخص شده است. برای حل این مشکل ناهنجاری خانواده ها باید مسئولیت پذیری را جزء گام های اصلی تربیت فرزندان قرار دهند، در کنار این موضوع علت رفتاری مشکلات محیطی مثل بیکاری، تورم، گرانی و شرایط دشوار ازدواج از سوی خانواده ها نظیر مهریه، جهیزیه، هزینه های سنگین عروسی نیز مزید علت است.یکی از عوارض زندگی مجردی بروز رفتارهای غیرمتعارف به جنس مختلف همچون روابط فرازناشویی و گسترش بی بند و باری اخلاقی خواهد بود.

خانواده ها به عنوان اصلی ترین سنگرهای مقابله با پدیده ای هستند که منجر به پیردختری و پیرپسری می شوند.آموزش مهارت های زندگی توسط رسانه ها به ویژه صدا و سیما می تواند از فعالیت سایت هایی که با نام مقدس ازدواج و در اصل برای ایجاد رابطه بین دختر و پسر ایجاد شده اند، جلوگیری کنند.

همانگونه که اشاره شد ریشه اصلی زندگی مجردی افزایش سن دختران و پسران مجرد است  بدیهی است این نوع زندگی ها نوعی زنگ خطر برای جامعه ای است که خانواده و ارزش ها و هنجارهای آن از اهمیت بسیاری برخوردار است. اختلاف فرهنگی میان خانواده ها و میان فرزندان و پدران و مادران را عامل مهم دیگری است که زندگی مجردی را در کل دنیا و به ویژه در داخل ایران افزایش داده است.

داشتن تحصیلات و ادامه تحصیل در مقاطع بالاتر باعث شده است سن افراد افزایش یابد و انتخاب همسر نیز برای دختران و پسران سخت تر شود.

همچنین مساحت و فضای فیزیکی خانه‌ها نیز در جدایی فرزندان از خانواده ها موثر است. وقتی دولت فضا و مساحت مناسب جهت در اختیار قرار دادن مسکن موردنیاز خانواده ها را 75 متر مربع اعلام می کند  می بایستی شاهد چنین حوادثی در بعضی از خانواده ها باشیم چرا که مشکل مسکن تنها به جوانان ختم نمی شود بلکه بسیاری از خانواده ها گریبانگیر این مشکل هستند، بسیاری از دانشجویان در اوج جوانی، از نبود فضایی برای تفکر و آرامش در خانه گله می‌کنند.از سویی سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی سازمان ملل متحد «یونسکو» اعلام داشته زندگی مجردی در دنیا با افزایش 46 درصدی مواجه شده.

بیشترین نرخ این افزایش در کشورهایی مانند ایتالیا، کانادا و سوئیس مشاهده می شود. در ایران رشد زندگی مجردی بالا است.

البته نظام آموزش عالی کشور نیز به میزان قابل توجهی در افزایش آمار جوانان مجرد موثر بوده است، چرا که در بسیاری از موارد دانشجویان در شهر غیربومی مشغول به تحصیل می‌شوند و به دلیل مشکلاتی مانند نبود خوابگاه یا شلوغ بودن فضای آن از روی ناچاری به اجاره خانه و زندگی مجردی روی می‌آورند.

از راهکارهای مناسب برای جلوگیری وگسترش این امر می توان به بومی گرایی در پذیرش دانشجو اشاره نمود که تاثیر فراوانی  در کاهش  و افول این معضل در کشور دارد.به هر صورت، خانه‌های مجردی را چه محصول نیازهای کاذبی بدانیم که از جوامع غربی و فرهنگ بومی را در آماج حملات خود قرار داده یا حاصل از حس مسئولیت‌پذیری و استقلال به شخصیت جوانان بدانیم، پدیده‌ای است که رشد می‌کند و از خانه‌‌ای به خانه دیگر می‌رود، بیش از 40 درصد جمعیت کشور بین 15 تا 40 سال سن دارند و تمایلات و نیازهای نو در آنها رشد بیشتری دارند، نگاه سلبی به این پدیده تا کنون نتوانسته از افزایش آن بکاهد مگر درباره این خانه‌ها و دوری جوانان از آسیبهای زندگی مجردی آگاه‌سازی و فرهنگ‌سازی ‌شود.

والدین موظفند در زندگی مجردی و خانه‌های مجردی فرزندانشان رفت و آمد بیشتری داشته و به لحاظ روحی ـ رو انی، کلامی، تغذیه‌ای و... به آنها مشاوره بدهند. شاید جوانان عدم تحمل اعضای خانواده را دلیل روی آوردن به خانه‌های مجردی بدانند، اما پس از چند ماه نیاز شدیدی به والدین و اعضای خانواده پیدا می‌کنند، پدر و مادر آگاه موظف به حسن ارتباط و جلب اعتماد جوان به سوی خود است.
آخرین بررسی‌ها در یک دهه اخیر، نشان از بالا رفتن سن ازدواج در میان جوانان دارد. براساس آخرین سرشماری سال90 که از سوی سازمان آمار انجام شد، سن ازدواج دختران به طور میانگین از 6/19 در سال 1355 به 5/23 سال و در مورد پسران از میانگین 24 به 27 سال رسید.. افزایش سن ازدواج که منجر به افزایش تجرد و زندگی مجردی شده است، امروز یکی از نگرانی‌های مسئولان کشور است. مسئولان دولتی با ابراز نگرانی، اقدامات پیشگیرانه و بستر‌سازی درست را راه‌حل مناسب می‌دانند، این در حالی است که بسیاری از کارشناسان معتقدند که این پدیده باید بررسی شود.


 

 

                               

  ناصر محمدي
  پژوهشگر علوم سیاسی
  آدرس ایمیل : nasser.t747@gmail.com
  آدرس سایت/وبلاگ:


  ارسال نظر جدید:
      نام :        (در صورت تمایل)

      ایمیل:      (در صورت تمایل) - (نشان داده نمی شود)

     نظر :