موضوعات ‌مرتبط: اقتصادی ایران

a/385 :کد

ابوالفضل بشیری

سخنرانی مومنی درباره آب ، فرهنگ و جامعه

  شنبه ۲۷ دی ۱۳۹۳ — ۱۰:۱۴
تعداد بازدید : ۴۷۸   

فرشاد مومنی استاد اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی:

در لایحه بودجه ٩٤ هيچ ردي از دريافت پيام بحراني بودن مسأله آب ديده نمي‌شود

 به گزارش خبرنگار تحلیل ایران فرشاد مؤمنی استاد اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی در سومین نشست تخصصی از مجموعه نشست‌های آب، فرهنگ و جامعه که به همت اندیشکده تدبیر آب ایران و به میزبانی انجمن فارغ التحصیلان دانشگاه صنعتی شریف با موضوع "بحران آب؛ عوامل و پیامدهای سیاسی آن‌" برگزار شد، گفت:هر جا حق مالكيت درباره هر منبعي زير سوال رود، بايد در بازار سياست دليل اين مسأله را جست‌وجو كرد.

 بازار سیاسی غیر رقابتی منشأ تخریب منابع خواهد بود

 دکتر مومنی با بیان این مطلب یک سر ماجرای بحران آب را سیاسی دانست واظهار داشت: بازار سیاسی غیر رقابتی منشأ تخریب منابع خواهد بود.براي فهم آن و برون رفت از بحران‌هاي ناشي از حقوق مالكيت و چالش‌هاي آنکه يك مساله اقتصاد سياسي است بايد سه مولفه كليدي سازه‌هاي ذهني يا فرهنگي، ساختارهاي نهادي يعني قاعده‌گذاري‌هاي رسمي، غيررسمي و اجرايي همچنين توزيع منافع بررسي شود. وی فهم واقعیت و به دست آوردن یک تصویر دقیق و شفاف از صورت مسأله را یک چالش بزرگ در اقتصاد سیاسی رانتی عنوان کرد و افزود: گام اصولی و بنیادی در ابتدا این است که بیاییم و تصویر مسأله را شفاف کنیم.

به عنوان مثال در مسأله بحران آب فضا به سمتی میرود که می گویند هر چه فریاد دارید بر سر بخش کشاورزی و جامعه روستایی بکشید در حالی که وقتی وارد جزئیات مسأله می شوید می بینید که اتفاقا خود بخش کشاورزی قربانی این سازه های ذهنی است که با حکمت های مشخص و بر اساس قاعده گذاری ها و منافع مشخصی تعریف شده است. وی در ادامه اضافه کرد: در ارتباط با مفهوم آب مجازي در كشور تقريبا حرف جدي و گسترده‌ای مطرح نمي‌شود، زيرا اگر مساله آب مجازي را مطرح كنيم، مقدار آبي كه به صورت فيزيكي در فرآيند توليد محصول استفاده مي‌شود، مهم‌تر از اين است كه اصابت اوليه آب براي توليد چه نوع محصولي باشد.

 ماجرای جنون آمیز سدسازی های غیرعادی چه پشت پرده ای دارد؟

 این استاد دانشگاه در ادامه گفت: می گویند بیش از 90 درصد آب در بخش کشاورزی مصرف می شود، پس این گونه تلقی می شود که خانوارهای شهری هر چقد مصرف و اسراف کنند اشکالی ندارد و دولت هم هر چقد اشتباهات فاحشی انجام دهد اشکالی ندارد و همه ماجرا به سمت بخش کشاورزی کانالیزه می شود. در ابتدا باید ببینیم در شکل گیری بحران آب در ایران بخش کشاورزی چقدر نقش دارد؟

وی با بیان اینکه میزان بارش در کشور ما یک سوم متوسط جهانی و میزان تبخیر سه برابر میانگین جهانی است این سوال را مطرح کرد که با وجود تبخیر سه برابری در ایران در مقایسه با میانگین جهانی، ماجرای جنون آمیز سدسازی های غیرعادی چه پشت پرده ای دارد و چه نسبتی با مسائل توسعه ملی و چه نسبتی با منافع گروههای خاص را داراست؟

استاد اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی اضافه کرد: ما یک سوم میانگین جهانی بارش داریم و این میزان نه کافی است و نه در مکان و زمان مناسب اتفاق می افتد. در این میان کشاورزان ما چه جایگاهی دارند؟ در سازه های ذهنی که برای ما تصویر می کنند، جایگاه متغیرهای درون زا و برون زا با هم مخلوط می شود. برآوردهای فائو می گوید میانگین کشت جهانی دیم 90 درصد و آبی 10 درصد است ولی در ایران دقیقا بر عکس است. اگر واقعا بخواهیم به سمت حل و فصل مسأله برویم باید مسأله را درست ببینیم و اگر مساله را کج دیده باشیم حتی با وجود صداقت و حسن نیت هم به جایی نخواهیم رسید.

  متهم شدن بخش کشاورزی به این دلیل است که صدایی در کانون های توزیع قدرت ندارند

 مومنی در ادامه سخنانش اظهار داشت: جهان به سمت شدت یافتن بحران مواد غذایی و گران شدن بسیار شدید آن پیش می رود. در فضای فعلی "واقعیت"،دستکاری شده و در نهایت از دل آن اینگونه بیرون می آید که جامعه روستایی و بخش کشاورزی محکوم است. وی علت متهم شدن بخش کشاورزی در مسأله بحران آب کشور را این دانست که این بخش از جامعه صدایی در ساختار توزیع رانت کشور ندارد.

ایشان درادامه افزودند: شما اگر تحولات 50 ساله ایران را نگاه کنید همیشه سهم بخش کشاورزی از کل سرمایه گذاری ها کمتر از یک سوم سهم این بخش در ارزش افزوده و کمتر از یک چهارم سهم این بخش در زمینه اشتغال بوده است. آنها نه صدایی در کانون های توزیع قدرت دارند و نه انسجام و تشکلی دارند که اگر بر منافع آنها تعرضی شد واکنشی نشان بدهند. با بررسی تحول تاریخی ایران از این زاویه می بینید که بحران هایی که بر بخش کشاورزی و جامعه روستایی تحمیل می شود فقط زمانی ذهن نظام سیاست گذاری را درگیر می کند که به تبع آن بحران برای بخش هایی از شهرنشین ها مشکلاتی پدید آید.

 یک سوم اتلاف آب در شهرها به دلیل پوسیدگی خطوط لوله است

 این استاد اقتصاد در ادامه گفت: گزارش‌هاي رسمي مي‌گويد كه يك سوم اتلاف آب در شهرها به دليل پوسيدگي خطوط لوله است و توزيع آب نيز در دست انحصارگر ناكارآمد دولتي است. اما چوب اين ناكارآمدي ها بر سر مردم زده مي‌شود.

وی با ذکر این نکته که باید راه حل ها به کانون اصلی مشکل اصابت کند افزود:  یکی از کانون های اصلی بحران این است که ما در این مملکت یک ستاد حاکمیتی برای سیاستگذاری انرژی نداریم. بايد بين وزارتخانه‌هاي مرتبط با موضوع آب شامل وزارتخانه‌هاي جهاد كشاورزي و نيرو همچنين سازمان‌هاي بازرسي و حفاظت محيط‌زيست، يك نهاد حاكميتي شكل گيرد و این نهادها مناقشات بین خودشان را حل و فصل نمایند.

 در لایحه بودجه ٩٤ هيچ ردي از دريافت پيام بحراني بودن مساله آب ديده نمي‌شود

 این اقتصاد دان در ادامه سخنانش گفت: متأسفانه در بسته سیاستی دولت و لایحه بودجه ٩٤ هيچ ردي از دريافت پيام بحراني بودن مساله آب ديده نمي‌شود، زيرا به شكل ظاهري منابعي تخصيص يافته اما با توجه به جزييات درمي‌يابيم كه منافع گروه‌هاي ریشه دار با نفوذ در بودجه ديده مي‌شود.

عضو هیأت علمی دانشگاه علامه طباطبایی در مورد اینکه آیا گران شدن قیمت آب می تواند راه حل خروج از این بحران باشد گفت: افزايش قيمت آب براي كنترل مصرف، زماني يك راه‌حل خواهد بود كه همه تنگناها و مشكلات اين حوزه حل شده باشد، اما در زماني كه با ناكارآمدي و سوءتدبير مواجه هستيم، افزايش قيمت‌ها مشكلي را حل نمي‌كند.

 


                               



  ارسال نظر جدید:
      نام :        (در صورت تمایل)

      ایمیل:      (در صورت تمایل) - (نشان داده نمی شود)

     نظر :