موضوعات ‌مرتبط: سیاسی تحلیلی

a/402 :کد

مسلمانان، قربانی رفتار های تبعیض آمیز در فرانسه

مهرداد صادقی

  شنبه ۰۴ بهمن ۱۳۹۳ — ۱۷:۴۷
تعداد بازدید : ۷۶۶   

  مهاجرینی که از کشورهای اسلامی به فرانسه آمده و در این کشور سکنی گزیده اند به همراه اقلیت مسلمانی که از ابتدا در فرانسه زندگی کرده اند همواره از دیرباز شاهد برخوردهای تبعیض آمیز از سوی دولتمردان / مدیران دستگاه های اداری / کارفرمایان و مسولان نهاد های آموزشی و فرهنگی بوده اند.

این تبعیض های ناعادلانه اخیرا تا حدی پیش رفته که بسیاری از روشنفکران / نویسندگان / محققین و اصحاب رسانه در این کشور آشکارا بر آن صحه گذاشته اند. موارد مشهود رفتارهای  تبعیض آمیز در قبال مسلمانان در محیط های آموزشی و فرهنگی, چشم پوشی از جذب افراد مسلمان در بازار کار و مانع تراشی از ورود آنها به فعالیت های اقتصادی باعث شده تا بسیاری از نهاد های بین المللی از جمله سازمان عفو بین الملل بارها به واکنش واداشته شوند .

برخورد تبعیض آمیز با اقلیت مسلمان در فرانسه از سوی مسولین این کشور گاهی از حد خود فراتر می رود و به شکل توهین های آشکار نمود پیدا میکند. نمونه بارز آن سخنان اخیر تیه ری ماریانی نماینده راستگرای پارلمان فرانسه است که در واکنش به وقایعی که ماه ژوئیه گذشته در حاشیه تظاهرات حمایت از فلسطینیان در اطراف میدان باستیل در پاریس رخ داده بود با اشاره غیر مستقیم به جامعه مسلمانان آنها را افرادی مشکل ساز و غیر سازگار با جامعه فرانسه معرفی کرده بود.

ماریانی در سخنانی کنایه آمیز به جامعه مسلمانان فرانسه گفته بود : " ببخشید که این را می گویم اما ما بیش از پیش با بخشی از جامعه که برآمده از یک تفکر مذهبی است مشکل داریم. این بخش از افراد همچنان برای منطبق ساختن خود با شرایط اجتماعی فرانسه دچار مشکل هستند و مسائلی را نظیر آنچه در این تظاهرات روی داد به وجود می آورند.

این نماینده جناح راست پارلمان فرانسه گرچه حاضر نشد به صراحت از مذهبی که به گفته او افراد ناسازگار جامعه فرانسه از آن منتج میشوند نام ببرد اما اغلب رسانه ها و نشریات فرانسه به اشاره به سخنان او به صراحت تاکید کردند که منظور ماریانی جامعه مسلمانان در فرانسه است.

پیش داوری های غلط و تبعیض ها در قبال مسلمانان از دیدگاه یک ژورنالیست سابق فرانسوی که اکنون نماینده منطقه ژیروند در پارلمان است به مثابه آپارتاید تعبیر شده است. نوئل مامر به تازگی در وبلاگ شخصی خود با محکوم ساختن تصویر غلطی که از مسلمانان در میان برخی محافل سیاسی و رسانه ای ترویج داده می شود به برخی تلاش های مذبوحانه برای مطرح ساختن دوباره اسلام هراسی در جامعه فرانسه اشاره می کند که پس از اقدامات غیر انسانی گروه داعش به خصوص سربریدن یک تبعه فرانسوی در حال شکل گرفتن است.

مامر در همین راستا به اقدام شوک آور پایگاه اینترنتی نشریه فیگارو یک روز پس از سر بریده شدن اروه گوردل توسط نیروهای موسوم به دولت اسلامی استناد می کند که طی آن این پایگاه در یک نظرسنجی احمقانه از خوانندگان خود خواسته بود نظر دهند که آیا این جنایت از سوی مسلمانان فرانسه به اندازه کافی محکوم شده است با خیر؟

نوئل مامر در ادامه تاکید می کند در کشوری که  رسانه ها عادت کرده اند بدون دلیل مشخص مسلمانان را به تروریست ها ربط دهند شاهد بودیم پس از منتشر شدن این نظر سنجی بر روی اینترنت شبکه های اجتماعی دست به کار شدند و به آن واکنش نشان دادند. همین امر سبب شد که مدیران پایگاه اینترنتی نشریه فیگارو در کمتر از 45 دقیقه مجبور به برداشتن این نظرسنجی از سایت خود شوند.

در مطلب منتشر شده توسط این نماینده اکولوژیست پارلمان فرانسه تصریح شده : پس از آن واقعه رسانه  / روشنفکران و سیاسیون شروع به اظهار نظر در مورد انواع مسلمانان در فرانسه و خط کشی میان آنها کردند. تفکیک مسلمان بد از خوب و مسلمان خوب همان مسلمان لاییک معرفی شد. آنها سپس مسلمانان را تحت فشار قرار دادند تا به خیابان ها بیایند و این جنایت را محکوم کنند در حالی که تنها دو ماه پیش از آن درخواست همین مسلمانان را برای برپایی تظاهرات به نفع مردم غزه محکوم کرده بودند.

به گفته مامر گویی تمام بدنه حاکمیت سیاسی در فرانسه از جمله دستگاه قانون گذاری همت خود را به کار بسته اند تا این گفتمان را به بدنه جامعه تحمیل کنند که یک فرد مسلمان در فرانسه شهروندی مانند دیگر شهروندان نیست .

از دیگر نکات قابل تامل در رفتارهای تبعیض آمیز در قبال مسلمانان فرانسه محدود کردن و در اغلب موارد مسدود کردن راه ورود آنها در عرصه های تصمیم گیری کلان است.

از سوی دیگر بدنه سیاسی فعال در فرانسه تا آن حد تاب و تحمل حضور یک مسلمان را در میان خود ندارد که شاهد هستیم یک نماینده حزب افراطی و راستگرای جبهه ملی پس از گرویدن به دین اسلام مورد خشم مسولان حزب خود قرار می گیرد و مسولیت های اجرایی در درون حزب از او سلب می شود. مکسانس بوته که در انتخابات شوراهای شهر یکی از مناطق مرکزی فرانسه به نمایندگی از سوی حزب جبهه ملی نامزد و به شورای شهر راه یافته بود پس از گرویدن به اسلام سمت اجرایی خود را در درون تشکیلات این حزب سیاسی از دست داد.

گزارش عفو بین الملل از وجود رفتارهای تبعیض آمیز نسبت به مسلمانان در اروپا

عفو بین الملل در گزارشی که سال 2012 منتشر کرد به صراحت کشورهای اروپایی به خصوص برخی از آنها نظیر فرانسه, بلژیک و هلند را به خاطر عدم جدیت در برخورد با رفتارهای تبعیض آمیز نسبت به مهاجرین مسلمان ساکن در این کشورها مورد سرزنش قرار داد.

در این گزارش از دولت های اروپایی خواسته شده است بیش از پیش برای از میان برداشتن قضاوت ها و پیش داوریهای منفی نسبت به مسلمانان تلاش کنند چرا که این قشر از مهاجران همچنان در معرض رفتارهای تبعیض آمیز به خصوص در حوزه های اشتغال و تحصیل قرار دارند.

مارکو پرولینی متخصص مسائل تبعیض نژادی در سازمان عقو بین الملل معتقد است زنان مسلمان معمولا در بازار کار با درهای بسته مواجه می شوند و دختران آنها تنها به دلیل بر تن داشتن لباس های سنتی من جمله روسی از ورود به کلاس در موسسات آموزشی منع می شوند.

بر اساس این گزارش احزاب سیاسی و مسولان دولتی برای کسب امتیاز و جلب توجه بیشتر عموما نه تنها به مقابله با این پیش داوری ها می پردازند بلکه در اغلب اوقات (به خصوص در برهه های انتخاباتی) در جهت همین قضاوت ها و پیش داوری های مغرضانه و نادرست حرکت می کنند.

این گزارش که با عنوان "انتخاب و پیش داوری ها. تبعیض در قبال مسلمانان اروپا " منتشر شده چگونگی رفتارهای تبعیض آمیز مبتنی بر مذهب و اعتقادات را که جنبه های گوناکون زندگی مسلمانان به خصوص دو حوزه  مشخص از آن یعنی تحصیل و اشتغال را تحت تاثیر فرار داده بررسی می کند.

در گزارش یاد شده به خصوص وضعیت رفتار های تبعیض آمیز در کشورهای فرانسه / بلژیک / اسپانیا / هلند و سوییس مورد اشاره قرار گرفته که پیش از این عفو بین الملل نسبت به برخی سوژه های خاص نظیر ساخت اماکن مذهبی و ممنوعیت حجاب در قبال آنها ابراز نگرانی کرده بود.

بر اساس این گزارش هر کس حق دارد با به تن کردن لباسی خاص آزادانه به ابراز پایبندی به هویت فرهنگی, سنتی و مذهبی خود بپردازد اما هیچکس را نمی توان به انجام این کار ملزم کرد.

گزارش عفو بین الملل به صراحت مشخص میکند که قوانین ضد تبعیض نژادی / قومی و مذهبی به خصوص در حوزه اشتغال و بکار گرفتن نیروهای کار در برخی کشورهای اروپایی از جمله فرانسه به خوبی رعایت و اجرا نمی شود. برخی کارفرماها در فرانسه به خود اجازه داده اند الزام قانونی برخورد غیر تبعیض آمیز را با این بهانه نادیده بگپرند که فلان نشانه فرهنگی و مذهبی ممکن است مورد پسند مشتری و یا دیگر پرسنل مشغول به کار قرار نگیرد و یا حتی به اعتبار موسسه و شرکت تجاری خدشه وارد سازد.

این گونه برخوردها به اعتقاد منتشر کنندگان گزارش عفو بین الملل, کاملا مغایر با قوانین اتحادیه اروپا در جهت مبارزه با هرگونه رفتار تبعیض آمیز است.

از نکات دیگری که عفو بین الملل نسبت به آن حساسیت نشان داده حق ساخت و بنا کردن اماکن مخصوص جهت انجام مناسک مذهبی است که بر اساس این گزارش جزئی جدایی ناپذیر از حق آزادی بیان و اعتقادات قلمداد شده است. حال آنکه در بسیاری از کشورهای اروپایی از جمله فرانسه به جای احترام به این حق و دادن مجوز برای به تحقق پیوستن آن معمولا در راه آن مانع تراشی می شود. 

گزارش عفو بین الملل در پایان نتیجه گیری می کند که در فرانسه و برخی دیگر از کشورهای اروپایی این ایده جا افتاده که اسلام و مسلمانان بهتر است تا وقتی در چشم  نیستند و دیده نمی شونند پذیرفته شوند. این رفتار نمونه آشکار نقض حقوق بشر است که بایست با آن مبارزه کرد.

برخوردهای تبعیض آمیز با مسلمانان از بعد اقتصادی

مرکز پژوهشهای اقتصادی دانشگاه سوربن در وبلاگ تخصصی خود مطلبی را با عنوان تبعیض در قبال مهاجران مسلمان در فرانسه منتشر کرده که در آن ابتدا به تعریف برخورد تبعیض آمیز در بعد اقتصادی پرداخته و سپس گفتگو با یکی از محققین این حوزه را منتشر کرده است. 

در تعریف برخورد تبعیض آمیز اقتصادی آمده : "از نظر اقتصاد دانان وجود برخورد تبعیض آمیز در بازار کار به معنی وجود شرایطی است که در آن دو فرد با میزان تولید و بازدهی یکسان از نظر کمی و کیفی به جهت تعلقات به گروه های اجتماعی و یا جمعیتی خاص به طور یکسان مورد استقبال قرار نمی گیرند.

به عبارت دیگر, برخورد تبعیض آمیز به موقعیتی یکسان اشاره دارد که در آن با دو فرد به گونه ای آشکار و غیر اخلاقی به دو شیوه متفاوت رفتار می شود و این تفاوت رفتاری به هیپچ وجه بر مبنای میزان کارآمدی و کیفیت کاری و یا تولیدی افراد نیست.

در ادامه از یک محقق این مرکز که مسولیت بخشی از پژوهش بر روی برخوردهای تبعیض آمیز با مسلمانان در فرانسه را بر عهده داشته در مورد علت انتخاب این تحقیق سوال شده که وی چنین گفته است:

" برنامه تحقیق با مشاهده این نکته آغاز شد که مهاجرین مسلمان مقیم اروپا و به خصوص آنها که از کشورهای دارای اکثریت مسلمان به فرانسه مهاجرت می کنند هنگام استخدام و نیز حین فعالیت در بازار کار به شدت در معرض رفتارهای تبعیض آمیز قرار می گیرند.

به عنوان مثال نتایج پژوهشی در مورد ارسال رزومه برای تقاضای کار در فرانسه نشان داده است یک فرانسوی مراکشی تبار پس از ارسال تقاضاهای متعدد نهایتا 35 دعوتنامه برای مصاحبه استخدام دریافت می کند در حالی که یک فرانسوی فرانسه تبار با آنکه دارای رزومه ای مشابه است حداقل از سوی یکصد کارفرما برای انجام مصاحبه استخدام دعوت می شود."

موضوع برخوردهای تبعیض آمیز در استخدام مهاجرین مسلمان پیش از این نیز در سال 2010 در قالب تیترجنجالی یک مقاله در نشریه فیگارو بدین صورت مطرح شده بود که کارفرمایان مسیحیان را به مسلمانان ترجیج می دهند.

این رفتار تبعیض آمیز از آن جهت بسیار نگران کننده است که مهاجرین مسلمان بخش قابل توجهی از جمعیت مهاجران را در اروپا و به خصوص در فرانسه تشکیل می دهند. تبعیض آمیز برخورد کردن با این قشر رو به رشد از یک سو تهدیدی است بر وفاق اجتماعی در کشورهای اروپایی و از سوی دیگر نشان دهنده ناتوانی این کشورها در جذب افرادی است که تناسب جمعیتی آنها به نسبت جمعیت کشور میزبان طی سالهای آینده به طرز چشمگیری رو به ازدیاد است . 

نکته جالب دیگری که در این تحقیق به آن اشاره شده این است که رفتار تبعیض امیز در قبال مهاجران مسلمان صرفا به دلیل دین این افراد صورت می گیرد و نه کشوری که از آن می آیند. نتایح این تحقیقات نشان داده است که یک مهاجر سنگالی مسلمان در قبال مهاجر سنگالی دیگر که دارای دین مسیحی است دو بار شانس کمتری برای دعوت شدن به مصاحبه استخدام دارد.

 

                               

  مهرداد صادقی
  دکتری علوم ارتباطات و رسانه از دانشگاه بوردو( فرانسه)
  آدرس ایمیل : mehrdad.s46@gmail.com
  آدرس سایت/وبلاگ:


  ارسال نظر جدید:
      نام :        (در صورت تمایل)

      ایمیل:      (در صورت تمایل) - (نشان داده نمی شود)

     نظر :