موضوعات ‌مرتبط: سیاسی تحلیلی

a/430 :کد

آقای ظریف لطفاً بنشینید!

رضا نصیری حامد

  پنجشنبه ۰۲ بهمن ۱۳۹۳ — ۱۳:۴۸
تعداد بازدید : ۵۳۴   

در اوایل دوران وزارت خارجه جناب آقای دکتر محمد جواد ظریف در دولت کنونی که کارها و سفرهای سنگین ایشان معلوم شد، کمردرد شدیدی به سراغ ایشان آمده بود و حتی حضور ایشان در چندین جلسه با تمهیداتی از جمله استفاده از ویلچر انجام شد.

در آن زمان بالطبع یکی از دستورات لازم برای ایشان این بود که جناب وزیر استراحت بیشتری نموده و بیش از ایستادن بنشینند. به لطف و حمد الهی کسالت کمر درد ایشان بهبودی مناسبی یافت چون ظاهراً دیگر ایشان بعد از مدتها منزل نشینیِ دولتِ قبل خواسته که ناگزیر فرد را در آرامش و سکون غرق می سازد و همچون ورزشکاری که از میادین دور بوده باشد، آمادگی او را به تحلیل می برد، این بار به کارهای سنگین و برداشتن پرونده های سنگین دوباره عادت می کردند و البته طبق نظر اطبای محترم افزایش تدریجی بار و وزنه ای که حمل می شود، می تواند عضلات را تقویت نموده و به سرانجام رسیدن مناسب آن بار و وزنه کمک نماید.

اما اینک پس از ماهها از آن حادثه، عده ای دیگر نگران ننشستن و بلکه فراتر از آن قدم زدن وزیر محترم امور خارجه این بار در معیّت جان کری وزیر خارجه ایالات متحده در کنار رودخانه و در خیابان های ژنو شده اند.

درباره نگرانی آن دسته از هموطنان عزیزی که نسبت به این اقدام نقدهایی داشته اند، از زوایای مختلفی می توان وارد بحث شد. به یمن آزادی بیان و امکان انتقادی هم که از دولت و به ویژه تیم مذاکره کننده هسته ای وجود دارد و این کاش درصدهای بسیار جزئی از آن در مواجهه با نهادهای دیگر هم وجود داشته باشد، همگان حق دارند و بلکه برخی از دوستان را فرض لازم و اکید است که از هر عملکرد دولت که بخواهند انتقاد نمایند و بلکه هر چه می توانند جوری آن را برجسته سازند که دستاوردهای این دولت و تیم مذاکره کننده را ناچیز نشان دهند.

انصافاً هم کمتر آدم عاقلی است که چنین فرصت های بادآورده ای را قدر نشناسد و همچون فوتبالیست های فرصت شناس به گل تبدیل ننماید(برای نمونه همین سردار آزمون و قوچان نژاد خودمان را ببینید که چگونه از همین فرصت های مهیا شده، البته با کمک هم تیمی هایشان، گل برتری ما را به ثمر رسانده و ما را در گروه مان بالا کشیدند).

الغرض نمی توان منتقدان و رقبای دولت را به سبب نقدشان مورد مذمت قرار داد کما اینکه اصلاً برخی از ایشان را بنابه هیچ مقوله و چیزی که می گویند و انجام می دهند، نمی توان و نباید مورد نکوهش قرار داد اما از باب انصاف و فراخواندن به نقد منصفانه توجه به چند نکته مناسب خواهد بود:

- در بیان دشمنی، بی اعتمادی و شکاف بین ایران و آمریکا حرفی نیست و همگان بر آن وقوف دارند. اما از سوی دیگر این نیز امری پذیرفته شده است که نظام مذاکره مشروط و مقید به مسئله هسته ای را در کنار دیگر قدرتهای بزرگ دنیا و البته در پیشگاه جامعه جهانی با آمریکا نیز در پیش گرفته است تا هم از حق خویش دفاع نماید و هم نشان دهد که پای بند روش های مسالمت آمیز است لذا همان گونه که بارها هم بیان شده مذاکره با چنین کشوری به معنای تسلیم و سازش ایران نیست کمااینکه اگر به واقع بنای بر سازش و تسلیم شدن در برابر خواسته ها و مطالبات ابرقدرتها بود، که دلیلی نداشت مذاکرات این همه به طول بینجامد.

- مذاکره به ویژه در دنیای کنونی تنها پشت میز نشستن و گفتن حرف های کاملاً رسمی و به اصطلاح دیپلماتیک نیست یا بهتر بگوییم همه دیپلماسی این نیست چرا که به ویژه در این قبیل مذاکرات مواضع و حتی بسیاری از مطالبات بیان شده و طرفین در جریان منویات یکدیگر هستند؛ آنچه مهم است بیان موارد و شواهدی است که موضعی را تقویت نماید و یا امتیازی خاص را نصیب کشوری سازد.

خارج شدن از فضای رسمی و متداول مذاکرات و قدم زدن در زمان و شرایطی که به گفته ظریف به همراه وقت نماز تنها زمان استراحت بوده است و نیز به دلیل شرایط خاص منطقه که حیاط و باغی نبوده است، را انصافاً نمی توان به معنای دست فروشستن از آرمانها و یا انحراف تیم هسته ای برشمرد.

- از سوی دیگر اگر مذاکرات برای هدفی است که قطعاً از منظر هر فرد عاقلی این گونه است، باید ضمن حفظ اصول در آن انعطاف داشت. البته این انعطاف معانی گسترده ای دارد یکی از آنها بیان مواضع و چانه زنی در موقعیت های غیر رسمی سیاسی است که عنوان لابی گری از آن برآمده است.

هرچند امروزه لابی دیگر به معنای سالن و راهروی بیرون پارلمان نیست که عده ای در لابلای ستون های آن مترصد نمایندگان باشند تا خواسته های خود را با استفاده از انواع ابزار تهدید و تطمیع به ایشان تحمیل کنند، اما با این وجود سنت استفاده از فضاهای و موقعیت های به ظاهر غیر سیاسی برای اهداف سیاسی همچنان باقی مانده و مورد استفاده قرار می گیرد. الحق و الانصاف یکی از کمبودهای ما بهره گرفتن از این پنانسیل عظیم بوده است که عموماً با تنگ نظری هایی مورد غفلت واقع شده است.

- در طی روزهای گذشته فضای جهانی مخصوصاً اروپا و کشورهای اسلامی تحت تأثیر ناملایمات نشریه بی ملاحظه و هتاک فرانسوی و البته اقدام تروریستی کسانی بود که آنها را به قتل رساندند.

عده ای از منتقدان قدم زدن ایشان را با جان کری و سپس سفر به فرانسه مرتبط نمودند و از این مسئله ابراز شرمساری نمودند. در این مورد از زمان و موعد برنامه ریزی شده برای سفر به فرانسه اطلاعی در دست نداریم که این مهم چه زمانی انجام شده بود و حال که با این حوادث مواجه شده است، آیا باید لغو می شد یا نه ولی یک نکته مخصوصاً درباره اندیشه ای که نشریاتی همانند شارلی ابدوی فرانسوی را به تکرار کارهایش مخصوصاً بازنشر کارهایش در حیطه گسترده وا می دارد، دیدگاهی است که درباره آزادی بیان در کشورهای اروپایی وجود دارد و بر اساس آن آزادی و جلوه های آن از جمله بیان را نامحدود می شمارند که به نام هیچ مصلحت و امر قدسی نمی توان آن را محدود نمود.

فرانسه جزو مهدهای این اندیشه است که البته با الگوی دینداری در ایالات متحده تفاوتی عمده و اساسی دارد. البته همزمانی این رخدادها، واقعه ای ناگوار بوده است و شاید البته اگر در امکانات وزارت خارجه می بود بهتر بود این سفر در زمان دیگر صورت می گرفت، اما مهم این است که اولاً این سفر در تأئید مواضع کنونی فرانسه و آن نشریه نبوده و نیست و ثانیاٌ اندیشهً لائیک برآمده در فرانسه همواره چنین می اندیشد که آزادی بر هر نوع عقیده و موجودیت افراد مقدم است و اگر خواهان تغییری جدی حتی در رویه های دولتها و نیز نهادهای کشورهایی این گونه هستیم باید آن را با روش هایی دیگر پیگیری کنیم.

- در این میان نمایندگان محترم که البته حق هر نوع سوال و بحثی با مسئولان دولتی را دارند و از این حق خود نیز در قبال وزارت خارجه و شخص آقای ظریف خوب بهره می برند، بهتر از هر کس دیگری می دانند که تیم مذاکره کننده نیز به ویژه در مواجهه با چندین کشور مهم دنیا که از کشورهای باتجربه در زمینه هایی هچون دیپلماسی و سیاست جهانی هستند، مسئولیتی سنگین است که نقد غیر منصفانه آنها هم ممکن است ایشان را در کار خود دچار دلسردی هایی کند که البته با توکل به خداوند و یاری از توان ملت و پشتیبانی نظام و رهبری از مجاهدت های ایشان، انشالله چنین نخواهد شد.

از سوی دیگر پرسش از ظریف درباره پیاده روی اش مهم است اما نمایندگان محترم هم به ویژه در این ایام وظایفی سنگین دارند از بررسی بودجه ای که تحولات زیادی در آن رخ داده است تا ایجاد تغییر و تحولاتی که در سال آتی و شاید هم سالها بعدتر باید دستور کار بودجه نویس و برنامه ریزی کشور باشد.

بخشی از مشکلاتی که نمایندگان ملت با آن روبرو هستند، ناظر به مشکلاتی است که ما به همین کشورهای طرف مذاکره مخصوصاٌ آمریکا داریم وحل و فصل آنها برای گشودن مشکلات ضروری و لازم است.

و در نهایت ضمن آرزوی توفیق برای دکتر ظریف و همکارانشان و توصیه و البته آرزویی دلسوزانه که دکتر جان لطفاً سعی کنید در مذاکرات بیشتر بنشینید تا بلکه دغدغه ای از دغدغه های برخی دوستان دلواپس کم شود.

البته واقفیم که زیاد نشستن هم برای کمر و بلکه دیگر ارگان های بدن ضرر دارد و به ویژه بودن در فضایی رسمی و سرپوشیده خستگی هم به بار می آورد. راستی جناب آقای ظریف بخشی از همه آنچه گفته شد تقصیر خودتان است؛ روی گشاده و لبخندهایتان به همراه سعه صدر و استواری شما در مسیر پیش رو، گاهی مانع از توجه به دشواری های مأموریت شما می شود.                                                                 

                               

  رضا نصیری حامد
  پژوهشگر علوم سیاسی
  آدرس ایمیل : r.nasirihamed@ut.ac.ir
  آدرس سایت/وبلاگ:
  از همین نویسنده : سرعت مطمئنه در اطلاع رسانی


  ارسال نظر جدید:
      نام :        (در صورت تمایل)

      ایمیل:      (در صورت تمایل) - (نشان داده نمی شود)

     نظر :