موضوعات ‌مرتبط: سیاسی سیاست خارجی

a/45419 :کد

0

ایران و تاجیکستان با بسترهایی از جنس تعامل

  پنجشنبه ۱۵ بهمن ۱۳۹۴ — ۰۸:۴۴
تعداد بازدید : ۲۶۰   
 تحلیل ایران -ایران و تاجیکستان با بسترهایی از جنس تعامل

ایران و تاجیکستان امروز با بسترهایی از جنس تعامل می توانند فصل جدیدی از روابط را رقم بزنند.

ایران و تاجیکستان امروز با بسترهایی از جنس تعامل می توانند فصل جدیدی از روابط را رقم بزنند.
 
به گزارش تحلیل ایران ،  در پي فروپاشي اتحاد جماهير شوروي در وضع ژئوپليتيك آسياي مركزي تغييري بنيادي پديد آمد، كليه جمهوريهاي سابق آن كم و بيش با بحران هاي جدي و فراگير سياسي، اقتصادي، معنوي و هويتي روبرو شدند. همچنين كشورهاي آسياي مركزي تا حدودي به صحنه برخوردهاي قومي ومذهبي مبدل شدند. علاوه برآن، وجود منابع سرشار طبيعي انرژي و نيروي كار دراين جمهوريها توجه بسياري از كشورهاي منطقه اي و فرا منطقه از جمله كشورهاي غربي را به خود جلب كرده بود. بدين جهت نه تنها براي گسترش نفوذ خود كوشش مي كردند بلكه در جهت حضور مستقيم خود در تلاش بودند.

 

ازجانب ديگر، تغيير جهت سياست جهاني به سوي آسيا، خيزش چين و هند و كاهش قدرت ژئوپلتيك آمريكا، اعاده موقعيت ژئوپليتيك روسيه و تبديل ايران به قدرت نيرومند منطقه اي باعث افزايش رقابت ها بويژه در منطقه گرديد كه از ديد ناظران سياسي از جمله تحولات ژئوپليتيك در آغاز هزاره سوم ميلادي به شمار مي آيد كه خود باعث تحريك استراتژي امنيت ملي آمريكا در قرن جديد شده است. زيرا آمريكا و ساير كشورهاي غربي مي كوشيدند تا دركنار تغيير جهت دادن اقتصاد منابع انرژي كشورهاي قفقاز و آسياي مركزي به نفع جامعه غربي، درجهت جداسازي ايران از بدنه آسياي مركزي وروسيه به لابي ها و تبليغات شديدي دست بزنند. 
 
 

اما کشورمان و كشورهاي آسياي مركزي و قفقاز بويژه كشور جمهوري تاجيكستان از پيوندهاي تاريخي و فرهنگي عميقي برخوردار هستند زيرا تاجيكستان و ايران درگذشته متعلق به يك تاريخ و فرهنگ واحد بوده اند و در واقع دو شاخه تمدن بزرگ آريائي مي باشند. به همين دليل عليرغم استقلال دو كشور جدا كردن ملتهاي آنان از يكديگر نمي تواند كار ساده اي تلقي گردد، اما غربي ها و اقمارشان كوشيدند با ايجاد جو مسموم رسانهاي روسيه و جمهوري هاي تازه استقلال يافته را از جمهوری اسلامی بيمناك نمايند.

زمينه هاي تعامل اقتصادي ايران و آسياي مركزي

چند دهه وابستگي جمهوري هاي نوظهور آسياي مركزي به ساختار اقتصادي و كمك هاي مالي مسكو باعث گرديد تا اين كشورهاي تازه مستقل، در ابتدا با مشكلاتي سخت روبرو شوند بدين جهت دولت و ملت هاي آنها را به تلاش گسترده اي براي يافتن شركا ي تجاري بويژه در منطقه واداشت. در اين زمينه ايران كه با دارا بودن ويژگيهاي جغرافيايي و مسير ارتباطي مناسب براي پيوند دادن ميان جمهوريهاي آسياي
مركزي و ساير نقاط جهان از بهترين شرايط برخوردار مي باشد، جاذبيت خاصي يافت.
 
 
 
بنابراين با توجه به محصور بودن اين جمهوري ها در خشكي و امكان استفاده از مسير ايران براي دسترسي به بازارهاي جهان بخصوص براي انتقال انرژي مانند نفت و گاز و نيز موقعيت ويژه جغرافيايي ايران شرايط مناسبي را براي اين كشور رقم زده است زير اين مسير بهترين و با صرفه ترين مسير را براي آنان ارائه مي نمايد.  اين كشورها مي توانند با سواپ 1كردن نفت و گاز خود در شمال ايران در ،سواحل جنوبي ايران در خليج فارس با مصرف كنندگان بين المللي در تعامل باشند.

چرا جمهوریهای آسیای مرکزی برای ایران دارای اهمیت است؟
 
1.داشتن منابع مواد خام گوناگون
2.بازار فروش كالاهاي ايراني
3.مسيري براي انتقال صادرات ايران به مناطق ديگر
 
 
 
از این رو بدين جهت ايران براي دست يابي به اهداف اقتصادي خود در جمهوري هاي آسياي مركزي فعاليت خود را در چند محور برنامه ريزي نمود: ايجاد و گسترش خطوط ارتباطي، ايجاد خطوط لوله نفت و گاز طبيعي، و ايجادمناطق آزاد تجاري كه سالها پيش بخش هائي ازاين برنامه ها اجرا و به بهره برداري رسيده اند.

تاجيكستان و ايران

 
 
 
از ميان كشورهاي آسياي مركزي تاجيكستان يگانه كشوري است كه با توجه به قرابت زيادش با ايران، داراي جاذبيت و اهميت ويژه اي براي مردم و دولت جمهوري اسلامي ايران مي باشد. از روابط رسمي ايران و تاجيكستان بيش از دو دهه مي گذرد. از ابتداي استقلال تاجيكستان، ايران كوشيده است تا روابط خود را با اين كشور هم زبان افزايش و گسترش دهد. لذا با روي كار آمدن و رئيس جمهور شدن امام علي رحمان و حمايت روسيه از وي سياست خارجي ايران بمنظور تعميق روابط با تاجيكستان دچار تحول گرديد. درآن دوران ميان سياستمداران روسيه و تاجيكستان درباره سياست ايران در خصوص منطقه آسياي مركزي به ويژه تاجيكستان به دليل القائات رقيبان از جمله كشورهاي غربي افكار منفي مختلفي مطرح مي شد ولي ايران با رفتار ديپلماسي صلح جويانه و با روش ها و همكاري هاي روشن و صادقانه فرهنگي، علمي و اقتصادي و نيز مواضع انسان دوستانه خود توانست آن افكار القاء شده ناصحيح را دگرگون كند و از بحران هاي سياسي، فرهنگي و اقتصادي منطقه سربلند بيرون آيد.

 
 
بعلاوه با توجه به سياست منطقه گرائي ايران در دهه هاي اخير و گسترش بيشتر روابط خود با كشورهاي همسايه و نزديك به مرزهاي جغرافيائي خود، منطقه آسياي مركزي مد نظر قرار گرفته و كشور تاجيكستان به عنوان همسايه شمالي و بدليل قرابت هاي تاريخي، تمدني،
زباني و فرهنگي از اهميت ويژه اي براي ايران برخوردارگرديد. بدين لحاظ روابط اين دوكشور علاوه بر مسائل سيا سي و فرهنگي و نيز علائق و تعاملات اقتصادي و تجاري، براي ايران اهميت پيدا كرد . بنابراين جمهوري اسلامي ايران به برقراري روابط اقتصادي دراين كشوراهتمام ورزيده و پيوسته در صدد گسترش آن برآمده و تاكنون كوشيده است تا با امضاي قراردادها و يادداشت تفاهم هاي اقتصادي و عملياتي كردن موافقتنامه ها، پروژه هاي عمراني و تجاري مختلفي را بعهده بگيرد.
ايران توانست پس ازفروپاشي شوروي فرصتهاي مناسبي درآسياي مركزي بطوراعم و در تاجيكستان بصورت ويژه به نفع منافع ملي خودكسب نمايد. كشورايران از نظر موقعيت استراتژيكي هميشه از اهميت بالائي برخورداربوده است. بدين لحاظ چون تاجيكستان ازجمله كشورهائي است كه درآسياي مركزي درخشكي محصور مي باشد لذا ايران با موقعيت جغرافيائي استراتژيك خود مي تواند نقش 
ژئوپليتيكي را به منظور ايجاد پلي ميان جهان خارج و آسياي مركزي از جمله تاجيكستان ايفا نمايد.
 
چشم انداز آينده روابط دو كشور در حوزه هاي مختلف

 
 
الف- حوزه اقتصاديبراساس اسناد سفارت جمهوري اسلامي ايران در تاجيكستان در سال 2010 به اين طرف يك تحول مهم و سريع در روابط اقتصادي دو كشور رخ داده است و پايه و اساس تعاملات اقتصادي و تجاري بر روي انرژي پايه گذاري شده است. ايران و تاجيكستان با توجه به اشتراكات پايه اي كه با يكديگر دارند از طريق همكاري پنج جانبه اي كه ميان كشورهاي چين، ايران، قرقيزستان، تاجيكستان و افغانستان بوجود آمده در حقيقت پيماني شبيه يك كنسرسيوم ميان اين كشور ها تشكيل داده و به منظور توسعه ارتباطات ريلي و احداث راه آهن اين كشورها تصميم دارند راه آهن هاي خود را بهم متصل نمايند. به نحوي كه چين به قرقيزستان، قرقيزستان به تاجيكستان، تاجيكستان به افغانستان، افغانستان به ايران و از طريق ايران به خليج فارس و درياي عمان ايجاد ارتباط گرددكه اين موضوع يك اقدام استراتژيك هم از لحاظ روان و راحت شدن ارتباطات و دسترسي آسان اين كشورها به يكديگر خواهد بود و هم كشور هائي كه درخشكي محصور هستند به دريا راه پيدا كنند.
 
ب- حوزه هاي فرهنگي، علمي و ورزشی در حوزه علمي و آموزشي اخيراً يك موافقتنامه بين وزارت علوم و تحقيقات ايران و وزارت معارف تاجيكستان به امضاء رسيده كه تا حدودي بخشي از دورنماي آينده فعاليت هاي دانشگاهي، علمي و آموزشي در دو كشور را معين كرده است. در حوزه آموزش و پرورش، موافقت نامه هايي براي تاسيس مدارس مشترك ايران و تاجيكستان صورت گرفته است.
 
ج- حوزه های سیاسی، امنیتی همکاری های منطقه ای به ویژه تبادل اطلاعات بین دو کشور برای مقابله با گروه های تروریستی اهمیت اساسی دارد.  روابط تاجیکستان با ایران  بسیار دوستانه و مبتنی بر تامین منافع متقابل ارزیابی می گردد. بدین جهت سیاست های ایران در مقابله با تروریسم و افراط گرایی پرداخت و تبادل نظر و رایزنی با کشورهای منطقه از جمله تاجیکستان در این مورد مفید و موثر ارزیابی می شود. برخی قدرت های جهانی و حامیان منطقه ای آن ها در سال های اخیر تلاش کردند با سوءاستفاده از شرایط و فضای ایجاد شده و در رویکردی کاملا دوگانه، ضمن ایجاد و تقویت و به اصطلاح، مدیریت گروه ها و سازمان های تروریستی و افراطی در کشورهای مستقل و غیردوست خود، امنیت و در نهایت حاکمیت ملی این کشورها را هدف قرار دهند.
 
 
 
لذا نظر به مسایل فوق ضرورت دارد که، کشورهای روسیه، بلاروس، قزاقستان، قرقیزستان، ارمنستان و تاجیکستان، افغانستان و حتی صربستان به انعقاد پیمان امنیت جمعی در مورد نا امنی و تروریسم اهتمام ورزند. چنانچه وقتی به بافت جمعیتی گروه های تروریستی در منطقه می نگریم متاسفانه تیره های روس تبار در پیوستن به این گروهها رو به افزایش است.
 
و اما ماحصل بحث...
 
با توجه به وضعيت خاص سياسي تاجيكستان، تهران با انتخاب سياست دوستانه؛ ضمن كوشش براي رفع مشكلات امنيتي سياسي و اقتصادي منطقه با انتخاب راه گفتگو ميان دولت ها ثابت كرد كه تعامل و روابط ميان ايران و اينگونه دولت ها از جمله تاجيكستان امکان پذیر است. ايران  وروسیه در بیشتر مراحل سياست خود را در منطقه و در تاجيكستان همسو کرده اند. به همين دليل به نظرمي رسد براي تحكيم و تداوم سياست هاي ايران بايد اهداف مشتر ك و استراتژيك ايران و روسيه در آسياي مركزي و تاجيكستان متداوم و تعميق گردد تا هم مراحل گذار و تكامل روابط ايران و روسيه واضح شود و هم اهداف و منافع مشترك دو كشور در منطقه بخصوص در تاجيكستان كه براي روسيه داراي اهميت است روشن تر و پايدار گردد.
 
 
 
 از مهمترين اشتراكات ايران و روسيه حفظ صلح و آرامش در منطقه بوده است. ايران هم از لحاظ امنيتي و هم از جنبه اقتصادي خواستار امنيت در منطقه است زيرا كشورهاي آسياي مركزي بويژه تاجيكستان در صورت آرامش و صلح داراي پتانسيل بسيار زياد و مناسبي براي توسعه بازار و تعامل اقتصادي و تجاري با ايران مي باشند. از اين لحاظ ايران هم براي عرضه توليدات و كالاهاي صنعتي و غير صنعتي خود بازار مناسبي در اختيار دارد و هم ميدان بكري براي فعاليت هاي اقتصادي و اجراي پروژههاي عمراني در آسياي مركزي قلمداد مي شود.
 
بايد توجه داشت كه هركشوري درجهان كه درصدد توسعه و تعميق روابط با سايركشورها مي باشد معمولاً بر مشتركات فرهنگي، زباني، تمدني، سرزميني و نژادي تكيه مي كند، حتي اگر اين گونه مشتركات وجود نداشت مي كوشند نوعي مشتركات سياسي، اقتصادي و احياناً امنيتي در روابط خودايجاد كنند.نابراين مي توان اظهاركرد كه ايران و تاجيكستان رابطه خود را به مرحله جديدي رسانده اند يعني دوره سوم تعاملات خود را آغاز كرده اند آن چنان كه هم از مشتركات عميق تاريخي و هم ازگسترش و پايداري روابط سياسي، اقتصادي، فرهنگي و امنيتي به خوبي بهره ميگيرند و هم با توجه به تجربيات گذشته در جهت شفاف سازي و تعميق رابطه خود به منظور جلب اعتماد بيشتر روسيه به عنوان يك كشور مهم و اثر گذار در منطقه در مناسبات خود و در ابعاد مختلف گام بردارند.
 منبع : باشگاه خبرنگاران
                               



  ارسال نظر جدید:
      نام :        (در صورت تمایل)

      ایمیل:      (در صورت تمایل) - (نشان داده نمی شود)

     نظر :