موضوعات ‌مرتبط: اجتماعی تحلیلی

a/51 :کد

جمعیت ؛ استمرار گذشته یا بازنگری؟

عیسی گلوردی

  جمعه ۱۸ بهمن ۱۳۹۲ — ۲۳:۱۸
تعداد بازدید : ۴۲۷   

وقتی طبیعت سخت می­گیرد جانوران و گیاهان زاد و ولد یا تکثیر نسل را محدود می­کنند و به تاخیر می­اندازند. این در مورد انسان نیز کم و بیش مصداق دارد البته با استثناءهای مهم. به دیگر سخن در مورد انسان نمی توان از صدق ناگزیر این قائده سخن گفت. زیرا انسان موجودی است که تا نیازهای اولیه­اش برآورده شود، نیازهای افزون­تر و بیشتر تولید می­کند و کار را  بر خود دشوار می­کند. با مقایسه­ای در بین جوامع مختلف و در درون آنها مشاهده می­شود که جوامع و طبقات مرفه­تر، زاد و ولد کمتری می­کنند و فقیرترها بیشتر بچه می­آورند. البته باز در این مورد هم استثناءهایی مشاهده می شود و آن هم نقش سیاستهای دولت است که گاه به فقیران اجازه زاد و ولد افزون نمی دهد (مورد مهم چین) و گاه سیاستهای تشویقی اتخاذ می­کنند تا زاد و ولد را افزون کنند (هم اکنون در برخی کشورهای توسعه یافته غربی).

در ایران برنامه کنترل موالید چند سالی در دوره پهلوی برقرارشد و هنوز ادامه نیافته بود که با انقلاب اسلامی بساطش برچیده شد. اما رشد انفجاری جمعیت در سالهای ۵۵ تا ۶۵ و وضع اقتصادی ناشی از جنگ تحمیلی سیاستمداران ایرانی را بر آن داشت که آن سیاست را با حدت و شدت از سال ۶۸ پی بگیرند و توفیقی خارج از تصور بدست آورند.

وقایع بسیاری دست به دست هم داد که از زاد و ولد در ایران کاست؛ بیش از هر جایی دیگری در جهان. بدین ترتیب نرخ باروری زنان ایرانی از ۶.۴ فرزند در شروع برنامه به ۱.۷ فرزند در سال ۹۰ سقوط کرد. این درحالی بود که هدف برنامه ۳.۴ فرزند در سال ۹۰ بود. اما پس از چندی، این سقوط بی­سابقه باروری که ایران را رکورد دار کنترل موالید جهان کرد زنگ­های خطر را به صدا در آورد.

موج جمعیت متولدشده در سالهای ۵۰ و ۶۰، حالا به سن جوانی رسیده و با تحولات فرهنگی و تبلیغات داخلی و بین المللی سطح انتظاراتش بالا رفته است. در شرایطی که بستر ازدواج و اشتغال هم با این سطح انتظارات چندان مهیا نیست، بالتبع این نسل به تنها چیزی که فکر نمی­کند ازدیاد نسل است.

اگر رویه کنونی استمرار یابد ایران در سه یا چهار دهه آینده با موجی از سالمند روبرو خواهد بود که نسل جوان هم­وزن را از خود به جا نگذاشته و به قول جمعیت شناسان درخت جمعیت، باری افزون (جمعیت سالمند) و تنه­ای نازک (جمعیت جوان) و ریشه­ای ضعیف (جمعیت کودک) خواهدداشت. وضعیتی که کشورهای مثل ژاپن، حوزه اسکاندیناوی و بسیاری دیگر دچارند و با هر هزینه­ ای راه برون رفت را نمی­یابند.

امروزه بازنگری در سیاستهای جمعیتی با چنین هشداری در دستور کار نهادهای کشور قرار گرفته تا با دوراندیشی، جمعیتی موزون و متناسب را برای آینده داشته باشیم.

                               

  عیسی گلوردی
  پژوهشگر
  آدرس ایمیل :
  آدرس سایت/وبلاگ:
  از همین نویسنده : اهمیت «بازگشت رضایی»
تحلیلی     جامعه     ایران     دولت        


  ارسال نظر جدید:
      نام :        (در صورت تمایل)

      ایمیل:      (در صورت تمایل) - (نشان داده نمی شود)

     نظر :