موضوعات ‌مرتبط: سیاسی آمریکا

a/563 :کد

«اوباما»ي فرصت ساز

هومن ثاقب

  شنبه ۱۸ بهمن ۱۳۹۳ — ۰۹:۴۶
تعداد بازدید : ۸۵۷   

 رياست جمهوري اوباما موجب شكل‌گيري مباحث گوناگوني در خصوص ارزيابي عملكرد سياست خارجي دولت وي و موفقيت‌ها و ناكامي هاي ايالات متحده در كنش هاي برون مرزي شده است . منتقدان اوباما سياست خارجي او را ضعيف ، تدافعي و عمدتاً متكي بر قدرت نرم تصور مي كنند و وي را فردي مي دانند كه فرصت ها را از اين كشور ستانده و هژموني ايالات متحده را تضعيف كرده است .

ادعاي منتقدان اين است كه اوباما اهل صحبت است و اهل عمل نيست و به بيان جوزف ناي ، منتقدان او را به صورت ستاره راكي تشبيه مي كنند كه جايزه نوبل را بر اساس قول هايش گرفته نه بر اساس عملكردش . منتقدان محبوب بودن اوباما را به سخره گرفته و معتقدند موضوع خاورميانه ، مساله كره شمالي ، عراق ، افغانستان و ايران همچنان در سياست خارجي اوباما لاينحل باقي مانده ومشكلات ديگر نيز به آن افزوده شده است .

در مقابل حاميان تاكيد دارند كه نتيجه بخش بودن سياست هاي اوباما نياز به زمان دارد و تاكيد مي نمايند كه اوباما وارث يك سري مشكلات از پيش تعيين شده بوده ، نظير بحران جهاني اقتصاد ، فرسودگي و تحليل تدريجي رژيم منع گسترش سلاح هاي هسته اي و زوال فرايند صلح خاورميانه و در نتيجه ساخت مجدد استرات‍ژي ايالات متحده نيازمند زمان است .

زماني كه اوباما قدرت را به دست گرفت مشاوران اقتصادي كاخ سفيد به او گوشزد كرده بودند كه شانس بازگشت به ركود اقتصادي دهه سي ، يك به سه مي باشد و اگر اوباما نتواند جلوي اين فاجعه را بگيرد ، وضعيت ركود بزرگ تكرار خواهد شد و موفقيت در اين راه صرفا به محرك هاي اقتصادي در داخل ايالات متحده وابسته نيست بلكه نياز به هماهنگي بين المللي دارد .

از اين رو اوباما ضرورتا و آگاهانه چرخشي در سياست خارجي اين كشور ايجاد نمود . ایالات متحده که در دوران جورج بوش به دنبال یکجانبه گرایی و ساخت جهانی تک قطبی بود ، در دولت اوباما چندجانبه گرایی را مبنای سیاست خود قرار داد و سعی نموده از طریق دیپلماسی فعال و مذاکرات چند جانبه منافع ملی را پیگیری نماید . چندجانبه گرايي درحقيقت به معني همكاري بين المللي بيش از دو حكومت است كه هدف آن حل مشكلات بين المللي و برخورد با منازعاتي است كه از ماهيت آنارشيك نظام بين الملل حادث مي شود .

اوباما محدوديت هاي قدرت ايالات متحده را در سده 21 پذيرفت و سعي كرد با تاكيد بر چند جانبه گرايي چهره اين كشور را در عرصه بين الملل بهبود بخشد . درنتيجه دركانون سياست خارجي اوباما استفاده از “قدرت هوشمند” قرار گرفت كه در حقيقت تركيب موفقيت آميزي از منابع قدرت سخت و نرم در زمينه هاي مختلف به شمار مي رود .

اوباما خوانش جديدي از عدم گسترش سلاح هاي هسته اي ارايه مي دهد و نقش سلاح هسته ای را مجددا در راهبرد ايالات متحده مورد تامل قرار داد . استفان والت به درستي بر اين موضوع اشاره مي نمايد كه اگر آن گونه كه ایالات متحده اعلان می كند ، گزینه کاربرد سلاح اتمی را به عنوان ضربه اول در مقابل دولت غیر هسته ای چون ایران به کار می گیرد ( تحت برخی از شرایط خاص) ، پس حكومت ايران به صورت عقلايي این چنین نتیجه گیری نخواهد کرد که داشتن زرادخانه هسته ای و « نقش حیاتی» آن به خودی خود می تواند مانعی براي سياست هاي ايالات متحده شود؟

امروز اوباما هم براي ايالات متحده و هم براي ايران يك فرصت بالقوه به شمار مي رود و ايران با آگاهي از اين فرصت تعاملات برون مرزي خود را افزايش داده است و اين موضوع همان هدف غايي سياست است كه به دنبال كشف قواعد پيچيده قدرت بخشي و هنر كارگرداني منافع متضاد مي باشد . جمهوري اسلامي به اين بلوغ سياسي رسيده است كه نمي بايد فرصت سوز بود هرچند ممكن است نتايج مورد انتظار از مذاكرت با ايالات متحده حاصل نشود .

بنابراين از منظري ديگر شناخت و درك فرصت ها نشانه اي از رشد سياسي است . درنتيجه قدم زدن وزير امور خارجه ايران با جان كري امري مذموم نيست چرا كه فردي كه به اهميت سياست و قدرت آگاه است قدر لحظه ها را به درستي مي داند ، فرصتي كه ممكن است هيچ گاه تكرار نشود .

اين روزها عقلانيت در كنش هاي برون مرزي ما و فاصله گرفتن از احساسات و در يك راستا قرار گرفتن و هماهنگ عمل كردن اركان نظام در سياست خارجي به گونه چشمگيري تقويت شده است و آن را بايد به فال نيك گرفت و به اين نكته توجه داشت كه اوباما نياز به پيروزي در داخل دارد نه در مقابل ايران و اين يك واقعيت است كه ايران جزيره ثبات خاورميانه محسوب مي شود و انديشه هاي بنيادگرايانه در جامعه ايران محلي براي رشد ندارند ، پس رويكرد تهاجمي با تاكيد بر قدرت سخت آنچنان كه مورد نظر محافظه كاران است ، مشكلي را حل نمي كند و از نقشي كه ايران در مبارزه بر عليه تروريسم مي تواند برعهده گيرد نبايد به آساني گذشت .

 

                               

  هومن ثاقب
  پژوهشگر علوم اجتماعی
  آدرس ایمیل : hoomansagheb@yahoo.com
  آدرس سایت/وبلاگ: http://Saghebvision.blogfa.com


  ارسال نظر جدید:
      نام :        (در صورت تمایل)

      ایمیل:      (در صورت تمایل) - (نشان داده نمی شود)

     نظر :