موضوعات ‌مرتبط: اجتماعی اروپا

a/608 :کد

تئوری جنسیت در کتاب های درسی مدارس فرانسه

مهرداد صادقی

  جمعه ۲۴ بهمن ۱۳۹۳ — ۱۹:۳۲
تعداد بازدید : ۴۸   
 تحلیل ایران -تئوری جنسیت در کتاب های درسی مدارس فرانسه

طرح مسئله جنسیت و گرایش های جنسی در کتاب های درسی و درگیر کردن ذهن دانش اموزان به این مسئله, با انکه مدت زمان زیادی را به خود اختصاص نمی دهد همچنان یک مسئله بحث برانگیز قلمداد می شود.

تئوری جنسیت و چالش طرح گرایش های جنسی متفاوت در کتاب های درسی مدارس فرانسه

 اختصاص بخشی مستقل و مجزا به آموزش تئوری جنسیت در حالی از حدود سه سال پیش به تدریج در کتاب های درسی مدارس فرانسه آغاز شد که زمینه سازی های اولیه برای جا انداختن این طرح به صورتی متمرکز از سال 2000 در محافل آموزشی آغاز شده بود.

دولتمردان فرانسوی که پیش از این با تصویب قانونی در سال 1989، مبارزه با نابرابری بین زن و مرد را به عنوان یکی از اصول اولیه ی در محیط های آموزشی مطرح کرده بودند از سال 2001 به طرح کلی پروژه مبارزه با تبعیض علیه همچنس گرایان به عنوان یکی از نیاز های اصلی مورد توجه در مدارس فرانسه پرداختند اما این طرح تا سال 2011 هیچگاه به صورت جدی به مرحله عمل و اجرا در نیامد.

این طرح که در قالب چند پاراگراف در کتاب های زیست شناسی و نیز کتب آموزشی پایه ابتدایی گنجانده شده تلاش دارد به ادعای مروجان آن دانش آموزان را با مسئله جنسیت و نیز گرایش های غیر متعارف جنسی آشنا کند و از این طریق ضمن کاستن از تنفر و ترس موجود از پدیده همجنسگرایی, راه تعامل و تفاهم میان دانش آموزان دارای والدین متعارف از نظر جنسی را با دانش آموزانی که والدین همجنسگرا دارند فراهم سازد.

بخشی از این برنامه آموزشی که توسط اداره کل آموزش راهنمایی وزارت آموزش و پرورش فرانسه سفارش داده شده به طور خلاصه این ایده را القاء می کند که "گر چه افراد در هنگام تولد مذکر یا مونث به دنیا می آیند اما گرایش جنسی آنها ممکن است در طول زندگی دستخوش تغییر شود". از دیگر اهدف برنامه آموزشی یاد شده جا انداختن گرایش های متفاوت جنسی در ذهن دانش آموزان است تا آنها از همان کودکی و نوجوانی در مواجه با افراد دارای تمایلات جنسی غیر معمول یا دوستانی که والدینشان هم جنسگرا هستند دچار شوک و هراس نشوند. چکیده آنچه این برنامه در نظر دارد القاء کند طبیعی جلوه دادن هر نوع تمایل و گرایش جنسی است با این مضمون :  

"با آنکه اکثر افراد به جنس مخالف گرایش دارند با این وجود طبیعی است که بخشی از افراد جامعه همجنسگرا و یا دو جنسی باشند."  

از دیگر نکات مطرح در این برنامه مرتبط دانستن مسئله جنسیت به فاکتورهای متعدد از جمله فاکتور ژنتیک و نیز ترشحات هورمونی است و البته بخشی از آن نیز به عنصر فراگیری و آموزش ربط داده شده است. بر این اساس هویت جنسی در میان انسان ها فرایندی پیجیده قلمداد شده تا جایی که دیگر نمی توان جنسیت را امری محتوم دانست و یا با تأسی از باورهای عمومی وسنتی آنرا این گونه تعریف کرد که « یک مرد یک مرد است » و « یک زن یک زن ».

طرح مسئله جنسیت و گرایش های جنسی در کتاب های درسی و درگیر کردن ذهن دانش اموزان به این مسئله, با انکه مدت زمان زیادی را به خود اختصاص نمی دهد همچنان یک مسئله بحث برانگیز قلمداد می شود. این طرح پیش از به اجرا گذاشته شدن بارها مورد انتقاد قرار گرفت و از زمان اجرا تا کنون همواره توسط بخش عمده ای از والدین دانش آموزان, برخی فعالان اجتماعی و نیز طیفی از جناح راست فرانسه که دارای اعتقادات مذهبی با گرایش کاتولیک است مورد نقد قرار گرفته است.

مدارس وابسته به تشکل ها و انجمن های مذهبی, انجمن های خانوادگی و کانون های اجتماعی حمایت از خانواده و حتی تعدادی از شخصیت ها و فعالان سیاسی در فرانسه با انتشار بیانیه ها, جمع کردن امضاء و طومار و نیز تهدید به تحریم کتاب ها خواستار حذف بخش مربوط به گرایش های جنسی از کتب و جزوات آموزشی مدارس شدند.

یکی از این انجمن های خانوادگی حتی با انتشار نامه ای سرگشاده خطاب به رئیس جمهور فرانسه و تاکید بر این نکته که "شما خود کاملا با تئوری جنسیت آشنایی دارید" منشا نفوذ این تئوری را در جامعه فرانسه اینگونه یاد آوری کرده : "این ایده فلسفی سوال برانگیز از سوی محافل فمینیستی در آنسوی اقیانوس آتلانتیک مطرح و به اینجا رسیده است". در این نامه همچنین تصریح شده "اعضاء انجمن به طور کامل متوجه اهداف تئوریسین های این طرح شده اند". به اعتقاد امضاء کنندگان این نامه اعتراض آمیز, هدف از طرح یاد شده جهت دهی به جوانان در کسب تجرییات جنسی گوناگون است ضمن آنکه طراحان این نکته را نیز در نظر دارند که جنسیت برگرفته شده از هویت اجتماعی بسیار مهم تر از جنسیت بیولوژیک است" .

 انتقاد شورای دولتی فرانسه به طرح وزارت آموزش و پرورش این کشور درحمایت از یک کمپین مبارزه با همجنسگرا ستیزی در مدارس

علیرغم به اجرا گذاشته شدن طرح آشنایی با گرایش های متفاوت جنسی در مدارس فرانسوی از سال 2012, انجمن ها و تشکل های حامی خانواده در فرانسه همچنان از منتقدان جدی آن به شمار می روند. مخالفان این نظریه به شدت از رواج آن در سیسیتم آموزشی فرانسه اظهار نارضایتی می کنند و آن را زمینه ساز شیوع انحرافات بیشتر جنسی می دانند. این در حالی است که وزیر آموزش و پرورش وقت فرانسه در ژانویه سال 2013 با طرح مسئله برابری جنسی, در بخشنامه ای از مسئولین مدارس خواسته بود تا مبارزه با تبعیض علیه همجنسگرایان را در اولویت برنامه های خود قرار دهند.

در ادامه اعتراض ها به این طرح اخیرا کنفدراسیون ملی انجمن های خانوادگی در فرانسه که یک تشکیلات مذهبی ( کاتولیک ) به شمار می رود با توسل جستن به شورای دولتی که یک نهاد مشورتی / قضایی و مطالعاتی در سیستم حکومتی فرانسه است خواستار لغو بخشنامه وزارت آموزش و پرورش این کشور در خصوص حمایت از کمپین موسوم به "خط لاجوردی " در مدارس شده است. این طرح که متولی اصلی آن یک انجمن فعال در مبارزه با هموفوبیا (همجنسگرا ستیزی) است و اطلاع رسانی در مورد بیماری ایدز را نیز در دستور کار خود دارد از سال 1997 برای پاسخگویی به سوال های مربوط به مسائل جنسی جوانان و نزدیکان آنها و نیز جهت پیشگیری از خود کشی جوانان همجنسگرا کلید زده شد اما لزوم توجه به آن در مدارس پیش از این به طور جدی پیگیری نشده بود.

تصمیم برای حمایت جدی و به اجرا گذاشتن کمپین "خط لاجوردی" در مدارس فرانسه در سال 2013 درست در اوج بحث ها و مناظره های مربوط به ازدواج همجنسگرایان در این کشور اتخاذ شد. این درحالی است که دو تن از وزرای پیشین اموزش و پرورش فرانسه نیز از سال 2010 به بعد حمایت از این کمپین را مورد تاکید قرار داده بودند.

در پی اعتراض کنفدراسیون ملی انجمن های خانوادگی در فرانسه نزد شورای دولتی در این کشور, گزارشگر عمومی این نهاد حکومتی پس از بررسی موارد مطرح شده در پایگاه اینترنتی اختصاص داده شده به کمپین اطلاع رسانی موسوم به "خط لاجوردی", انتقاد هایی جدی را به این طرح وارد کرده است. بر اساس گزارش شورای دولتی فرانسه مطالعه برخی زوایای پایگاه اطلاع رسانی "خط لاجوردی" که از دانش آموزان مدارس خواسته شده برای یافتن پاسخ به سوالهای جنسی خود به آنجا مراجعه کنند نشان از آن دارد که این طرح در برخی جهات با اصول اولیه حاکم بر فضاهای آموزشی از جمله اصل بی طرفی و آزادی عقیده در تناقض است.

در این گزارش همچنین برخی بروشورهای تبلیغاتی و اطلاع رسانی مطرح شده بر روی سایت مذکور نظیر بروشور موسوم به "پایین آمدن شورت" را که قابل دانلود است مصداق ترویج مازوخیسم و بی بند و باری جنسی دانسته و تاکید کرده است چطور میتوان این مسئله را نادیده گرفت که دانش آموزان و خانواده ها پس از مواجه با چنین محتوایی غافلگیر نشوند؟ گزارشگر شورای دولتی همچنین موضع گیری های شفاف انجام شده بر روی برخی مسائل روز جنسی که دامنگیر جامعه فرانسه است را مغایر با اصل بی طرفی مورد تاکید در مدارس و محیط های آموزش قلمداد کرده است.

گزارشگر شورای دولتی در پایان ضمن اشاره به سهل الانگاری مسلم مسولان وزارت آموزش و پرورش فرانسه در توصیه به دانش آموزان جهت مراجعه به سایت موسوم به "خط لاجوردی" به منظور کسب اطلاع از مسائل جنسی مورد نیاز خود تصریح می کند : این کمپین اطلاع رسانی نباید به گونه ای طراحی شود که اعتقادات و باورهای دانش آموزان / خانواده ها و متولیان مسائل آموزشی را خدشه دار سازد.

 تمایل وزیر اموزش و پرورش برای اطلاع رسانی در مورد گرایش جنسی متفاوت برخی چهره های تاریخی و فرهنگی فرانسه در کتب درسی

طرح مسئله گرایش های جنسی متفاوت و به طور صریح همجنس گرایی در کتابهای درسی در دوران مسولیت وزیری به صورت جدی و پر رنگ تر دنبال می شود که خود پیش از پذیرفتن این سمت از ایده پردازان آن بوده است. نجات ولو بالقاسم وزیرفعلی آموزش و پرورش فرانسه پیش از تصدی این سمت در حالی که مسولیت وزارت حقوق زنان و سخنگوی دولت را بر عهده داشت نیز از تئوریسین های طرح مسائل جنسیتی در کتابهای آموزشی مدارس به شمار می آمد.

در حالی که طرح تئوری جنسیت و آموزش آن در کتاب های درسی پیش از این به عنوان یک طرح جنجالی بسیار سر و صدا به راه انداخته بود ایده نجات ولو بالقاسم در مورد بازنگری در کتاب های درسی برای بررسی چگونگی معرفی و به نمایش درآمدن مقوله هم جنس گرایی در این کتاب ها گویی به مثابه نفتی بود که بر روی آتش ریخته میشد. او در مصاحبه با مجله "ته تو" خاطرنشان کرده بود گرایش جنسی متفاوت برخی شخصیت های تاریخی و یا نویسندگان نامدار فرانسوی در کتب درسی همچنان مسکوت گذاشته می شود در حالی که در بخشی از آثار آنها به صراحت به این موضوع پرداخته شده است.

مسئله جنسیت و آموزش آن در کتب درسی در سال تحصیلی 2011 در قالب بخشی مستقل تحت عنوان "چگونگی مرد و زن شدن" در جزوات درسی زیست شناسی مدارس توسط مدیریت کل آموزش تحصیلی وزارت آموزش و پرورش فرانسه گنجانده شد. در این جزوه آموزشی آمده است جنسیت بیولوژیک, ما را به عنوان مرد یا زن معرفی می کند. اما فقط به این خاطر نیست که میتوانیم خودمان را مذکر و یا مونث بدانیم. در ادامه به صراحت تصریح شده است گرایش جنسی باید به صورت کاملا متمایز از جنسیت بیولوژیک هر فرد تمیز داده شود.

 این طرح در همان سال اول با اعتراض های مختلف به خصوص از سوی برخی نمایندگان راستگرا مواجه شد. نمایندگان از وزیر وقت خواسته بودند برای محکومیت این طرح وارد عمل شود. به اعتقاد آنها تئوری جنسیت یک تئوری صرفا فلسفی و جامعه شناختی قلمداد می شد و نه یک تئوری علمی. معترضین به این طرح همچنین به این مسئله قائل بودند که هویت جنسی انسانها پیش از هر چیز یک سازه فرهنگی است.

 توجیه طراحان در مورد ضرورت طرح مسائل جنسیتی و روشنگری در خصوص همجنسگرایی در مدارس علیرغم مخالفت والدین

یکی از عمده ترین توجیحاتی که طراحان روشنگری جنسیتی در مدارس ارائه میکنند این است که با چنین اقدامی میتوان گام های مهمی در جهت مبارزه با رفتارهای توهین آمیز و تبعیض آمیز در قبال افراد متمایل به جنس موافق برداشت.

 موضوع همجنس گرایی و لزوم طرح آن در میان کودکان زمانی وارد کلاس های درسی شد که مباحث عمده و چالش برانگیز مرتبط با به رسمیت شناختن ازدواج همجنس گرایان و تشکیل زوج های هم جنس در فرانسه مدتی طولانی افکار عمومی را در این کشور تحت تاثیر قرار داد. توجیه گران این طرح و حامیان آن معتقدند از سال 2012 شمار تعرض و توهین ها در مدارس نسبت به دانش آموزانی که والدین آنها گرایش های جنسی غیر متعارف دارند نسبت به سال های پیش از آن رو به افزایش است

نکته قابل توجه اینجاست :  این دسته از حامیان طرح مباحث جنسیتی در مدارس در واقع به جای بررسی و ریشه یابی انحرافات جنسی و لزوم یافتن راه کارهای مناسب برای درمان آن سعی در پذیرفتن این انحرافات و حمایت از عاملان آن دارند. آنها می کوشند ضمن توجیه این عمل به کودکان دانش آموز بیاموزند که چنین رفتارهایی نیز می تواند قابل قبول و قابل تحمل جلوه کند.

کریستین معلم یکی از مدارس فرانسه در گفتگو با نشریه "بیست دقیقه" در این خصوص می گوید در سال گذشته ( 2013) بیش ازپیش شنیده شد که دانش آموزان مسئله همجنس گرایی را مطرح و در مورد آن سوال می کنند. با این وجود برای بسیاری از معلمان که ورود به مباحث مربوط به جنسیت و مسائل جنسی برایشان دشوار است مدیریت کردن این مسئله پیچیده به نظر می رسد.

یکی دیگر از معلمان در این گفتگو تصریح می کند بارها شاهد بوده است دانش آموزانی که دارای والدین همجنس گرا هستند از سوی دوستانشان مورد اهانت وتمسخر قرار گرفته اند. وی در ادامه می گوید : با اینحال وقتی در ابتدای سال تحصیلی به والدین دانش اموزان اعلام کردیم که قصد داریم بر روی موضوع گرایش های جنسی مختلف نزد بچه ها در مدرسه کار کنیم تا شناخت بیشتری نسبت به این مقوله پیدا کنند بسیاری از والدین واکنش منفی نشان دادند و آنرا هولناک قلمداد کردند.

در گزارش نشریه "بیست دقیقه" امده است برخی کارگاه ها که در مدارس ابتدایی برگزار می شود تفاوت های جنسیتی و نیز موضوعات مرتبط با خانواده های دارای والدین همجنس گرا را از طریق انیمیشن به دانش آموزان منتقل می کنند. به گفته یکی از معلمین مدارس که "بیست دقیقه" با آنها گفتگو کرده نقطه آغاز اینگونه آموزش ها معمولا صحبت در باره چیستی یک مرد, ماهیت جنسی یک زن و نیز تلاش برای بر هم زدن کلیشه های جنسیتی در ذهن دانش آموزان است.

یک روانپزشک کودک در فرانسه : کتابهای درسی جای مناسبی برای اکتیویسم یا فعالیت های جانبدارانه جهت جا انداختن یک ایده اجتماعی خاص نیست

کریستین فلاوینیی روانکاو و روانپزشک کودکان در فرانسه در گفتگو با روزنامه فیگارو بر اهمیت دور بودن کتب درسی از هرگونه اکتیویسم و ایده پردازی مبارزه جویانه تاکید کرده است.

او در پاسخ به این سوال که آیا لازم است مسئله همجنسگرایی بیشتر برای کودکان باز شود می کوید : همجنس گرایی بی شک یکی از موضوعات امروز جوامع غربی و به خصوص جامعه فرانسه است. این مسئله به نوع تعامل یک جامعه با زندگی جنسی افراد مرتبط است اما به هیچ وجه مقوله ای نیست که وارد دنیای کودکان شود. نوع رابطه میان پدر و مادر و دانستن اینکه چه چیزی محرک پیوند آنها شده ؟ چه کسی او را به دنیا آورده؟ و دانستن مطالبی از این دست بیشتر مورد علاقه کودکان است.

به اعتقاد این روانپزشک اطفال, مسئله همجنسگرایی به هیچ وجه برای کودکان اهمیت ندارد. آنها در انتخاب زندگی جنسی مطیع نوع رفتار پدر و مادر خود هستند.  

کریستین فلاوینیی در ادامه متوسل شدن به کتب درسی به شکل سیستماتیک و نظام مند برای آشنا کردن کودکان با گرایش های جنسی متفاوت را بی منطق و غیر قابل توجیه قلمداد میکند و می افزاید : این نوع تحرکات خطر نفوذ اکتیویسم در مطالب آموزشی را افزایش می دهد. از سوی دیگر نماد ها و نشانه های درونی که کودک را به سوی همسو شدن با هنجارهای اجتماعی رهنمون می سازد بیشتر در منازل  شکل می گیرد و نه در مدارس. به عبارت دیگر کودک در نوع ارتباط خود با والدین است که به نوعی باور درونی در خصوص پدیده های اجتماعی دست می یابد.

این متخصص روانپزشکی کودکان معتقد است طرح تئوری " جنسیت " در مدارس به جای روشنگری در خصوص وجود گرایش های جنسی غیر متعارف, به سمت رویه ای افراطی در جهت عکس خود متمایل شده است. به گفته فلاوینیی هدف این است که بگوییم همه چیز بر اساس فیزیک بدن تعریف نمی شود حال آنکه گاهی فراموش می کنیم همین بدن است که برای هر فرد معیار ارزیابی و سنجش اولیه قرار می گیرد و درتناسب با مسائل مرتبط با زندگی عاطفی معنی پیدا می کند.

 دیدگاه یک جامعه شناس مسلمان در فرانسه

از سوی دیگر اوم لینا یک جامعه شناس مسلمان در فرانسه در واکنش به طرح مسئله جنسیت و همجنسگرایی در کتب درسی این کشور معتقد است : با این پروژه که از نظر علمی بی اساس تلقی می شود همه چیز تحت تاثیر مبارزه با هموفوبی در حال از دست دادن مفهوم و هویت مختص خود است. به عبارت دیگر همه چیز با هم مخلوط شده و هیچ چیز دیگر به تنهایی معنی پیدا نمی کند. نه جنسیت زنانه, نه جنسیت مردانه , نه نیازها و مقتضیات کودک , نه تربیت والیدن و نه پروسه آموزشی متناسب با مدارس.

به اعتقاد این جامعه شناس مسلمان, آموزش و پرورش کودکان, نوجوانان و جوانان و نیز تحویل والدینی آگاه و درست به جامعه از جمله اهداف اصلی مدارس و موسسات آموزشی در فرانسه است حال آنکه شمار روز افزون طلاق و گسست های خانوادگی و نیز وقت اندکی که مادران با فرزندان خود سپری می کنند خود نشان دهنده وجود کاستی و نقصان های بزرگ در برنامه آموزشی مدارس است.

او می گوید : اینکه دیگر رنگ صورتی را به دختران و رنگ آبی را به پسران اختصاص ندهیم یک مسئله است و باز کردن موضوعاتی چون جنسیت و همجنسگرایی نزد کودکان مسئله ای دیگر.

در مطلبی که توسط این جامعه شناس مسلمان فرانسوی در پایگاه خبری تحلیلی " اسلام انفو" منتشر شده آمده است : برای این به اصطلاح متخصصین امور آموزش کودکان هیچ مسئله ای تابو نیست به شرط آنکه روش طرح آن درست باشد. شعار تابوی کمتر در حالی در مدارس مطرح می شود که کودکان در شرایط فعلی نیز با موضوعاتی در تماسند که مطلفا مناسب سن آنها نیست. از سوی دیگر شاهدیم درونیات و مسائلی که مربوط به خلوت انسان هاست از سنین بسیار پایین علنی و برای کودکان طرح می شود. کودکان دیگر موجوداتی ساده و بی غل و غش تلقی نمیشوند که حق دارند در دنیای خود کودکی کنند و دغدغه مسائل پیرامونی خود را نداشته باشند. آنها بدون هرگونه چتر حمایتی وارد دنیای بزرگسالان شده و در آن غوطه ور شده اند. به واسطه این طرح که پاک کردن هویت جنسی از اذهان و بر هم زدن کلیشه های جنسیتی را در برنامه خود دارد کودکان دیگر هیچ نشان و مرجعی برای رسیدن به یک تشخیص معیار در اختیار نخواهند داشت. 

در پایان مطلب پایگاه خبری تحلیلی " اسلام انفو" می خوانیم : هدف از طرح یاد شده آموزش متفاوت رفتارها و گرایش های جنسی در مدارس ابتدایی, راهنمایی و دبیرستان ها است. در واقع کودک از همان سنین پایین در مدارس ابتدایی درک می کند که بچه ها میتوانند به جای یک پدر و یک مادر دارای دو مادر یا دو پدر باشند. در مقطع lMC در حالی که کودکان هنوز ده سال هم ندارند با چگونگی ابراز احساسات عاشقانه خود آشنا می شوند. در مقطع PC یاد می گیرند که چطور پدر به عنوان یک مرد میتواند گاهی لباس مبدل زنانه بپوشد. مسئله " اولین بار" و نیز تم های مرتبط با پورنوگرافی مقولاتی است که کودکان در سنین راهنمایی و دبیرستان در برخی از موسسات آموزشی با آنها آشنا می شود.

                               

  مهرداد صادقی
  دکتری علوم ارتباطات و رسانه از دانشگاه بوردو( فرانسه)
  آدرس ایمیل : mehrdad.s46@gmail.com
  آدرس سایت/وبلاگ:


  ارسال نظر جدید:
      نام :        (در صورت تمایل)

      ایمیل:      (در صورت تمایل) - (نشان داده نمی شود)

     نظر :