موضوعات ‌مرتبط: محیط زیست سایر حوزه ها

a/63532 :کد

0

عطش خاك و خطرنشست دشت اردبیل

  ﺳﻪشنبه ۱۷ فروردین ۱۳۹۵ — ۱۶:۱۳
تعداد بازدید : ۶۴۴   
 تحلیل ایران -عطش خاك و خطرنشست دشت اردبیل

پی آمدهای منفی دستبرد انسان در طبیعت فقط به سطح زمین منحصر نمی شود بلكه برداشت بی رویه آب از دل خاك، موجب دهن بازكردن اژدهای زمین می شود



پی آمدهای منفی دستبرد انسان در طبیعت فقط به سطح زمین منحصر نمی شود بلكه برداشت بی رویه آب از دل خاك، موجب دهن بازكردن اژدهای زمین می شود و امروزه دشت اردبیل نیز به علت فقر منابع آب زیرزمینی در معرض خطر گسل و فرونشست قرار دارد.

 

به گزارش تحلیل ایران، طمع سیری ناپذیر انسان در مصرف آب و نبود تعادل در منابع و مصارف سفره های زیرزمینی موجب ایجاد فضاهای خالی در دل خاك و فرونشست زمین می شود و این پدیده كه واكنش گهواره زمین به رفتارهای كودكانه انسان هاست می توانند شهرها و روستاها را در كام خود فرو برد.


بی شك بین تامین و مصرف منابع آبی دركره خاكی تعادل از بین رفته است و انسان در هدر دادن آب پیشدستی كرده و طبیعت را نیز در تامین این خسران ناكام گذاشته است .


در ایران نیز كه در تقسیمات اقلیمی و جغرافیایی منطقه ای خشك و نیمه خشك محسوب می شود وضعیت منابع آبی در اثر سوء برداشت و مصرف بی رویه در وضعیت بحرانی است و در این میان استان اردبیل نیز بتدریج وارد این مرحله می گردد.


براساس اعلام وزارت نیرو میزان برداشت مجاز از منابع آب زیرزمینی دشت اردبیل در حدود 126 میلیون مترمكعب در سال است، در حالی كه سالانه نزدیك به 145 میلیون مترمكعب یعنی بیش از حد مجاز از آن برداشت می شود.


داودنجفیان مدیرعامل شركت آب منطقه ای استان اردبیل وضعیت دشت اردبیل را از نظر ذخیره آب سفره های زیرزمینی، بحرانی توصیف كرده و میزان كسری آب این دشت را 600 میلیون مترمكعب و مقدار میانگین افت سطح سفره های زیرزمینی آن را 11 متر اعلام می كند.


جواد زنجانی فرماندار شهرستان اردبیل وسعت دشت اردبیل را 900 كیلومتر مربع و میزان كسری آب منابع زیرزمینی این دشت را 600 میلیون مترمكعب اعلام كرد و برداشت بی رویه آب در سال های گذشته را از علت های كمبود منابع زیرزمینی این دشت دانست.


وی گفت: اجرای سیاست ها و برنامه های جداگانه كشاورزی و آبیاری در شهرستان های اردبیل، نیر، نمین و سرعین در تضعیف سفره های منابع آب دشت اردبیل موثر بوده است و بهتر است شهرستان های یادشده به منظور انطباق سیاست ها و راهبردهای كشت و آبیاری نوین در قالب یك حوزه كاری تعریف شوند.


نجفیان می گوید: در دشت اردبیل برای مصارف كشاورزی 78 میلیون مترمكعب آب وجود دارد و باید با اصلاح روش های آبیاری، میزان برداشت از این منبع موجود به خوبی و با دقت مدیریت شود.


به گفته وی ، هرچند میزان صدور پروانه برداشت آب از دشت اردبیل 25 درصد كاهش یافته است و در سال 95 همه چاه های غیرمجاز این دشت مسدود خواهد شد، اما وضعیت بحرانی منابع آب این دشت باید به سمع و نظر مردم برسد و كشاورزان و روستائیانی كه از این منابع مصرف می كنند با دستگاه های اداری متولی مدیریت منابع یادشده همكاری لازم را داشته باشند.


نجفیان اظهار كرد: كنترل مصرف آب از سفره های زیرزمینی فقط به دشت اردبیل معطوف نمی شود بلكه با تلاش همكارانش در سال گذشته 113 حلقه چاه غیرمجاز با چهار میلیون مترمكعب آب در استان مسدود، از حفر 165 چاه غیرمجاز جلوگیری و سه دستگاه حفر غیرمجاز چاه نیز توقیف شده است.


شاید به نظر برسد كه نزولات جوی در تامین منابع آب زیرزمینی و جلوگیری از نشست دشت ها كافی هستند اما نه تنها بارش ها به تنهایی علاج این درد نیستند بلكه بر اساس اعلام كارشناسان، میزان بارش در این استان در سال 94 در مقایسه با سال های گذشته به طور میانگین 6درصد و میزان بارش در دشت اردبیل در سال 94 در مقایسه با سال قبل از آن 23 درصد كاهش یافته است.


علی دولتی مهر مدیركل هواشناسی استان اردبیل نیز گفت: انطباق مدل نیازهای آبی كشاورزی استان های دیگر به استان اردبیل اقدامی نادرست است و برای تقویت منابع آب و مقابله با خطر نشست دشت ها باید نیازهای آبی هر منطقه كشاورزی بر اساس میزان بارش همان منطقه بررسی و احصاء شود.


وی افزود: كشاورزان و زارعان باید با اطلاعات روز هواشناسی و كارشناسان امر همراه باشند و بهتر است به منظور مدیریت مصرف آب ، بخشی از ایستگاه های هواشناسی در مزارع بزرگ و پرمصرف ایجاد شود.


مجید خدابخش استاندار اردبیل ضمن تاكید بر ضرورت توسعه كشاورزی، تامین درآمد كشاورزان و امنیت غذایی مردم ، برنامه ریزی برای مدیریت آب و تعادل بخشی به منابع و مصارف آن را در استان را نیز مهم و اساسی توصیف می كند.


وی به منظور برنامه ریزی و مدیریت ترویج آبیاری نوین، تنوع و تعریف الگوهای كشت كم مصرف و دارای توجیه اقتصادی، بر ایجاد واحدی حتی در سطح معاونت در سازمان جهادكشاورزی استان تاكید كرد.


وی گفت: نمایندگان استان در مجلس باید به منظور تامین اعتبار مكفی بخش كشاورزی و احیای دشت ها، در جریان بحرانی بودن وضعیت دشت اردبیل قرار گیرند؛ رسانه ها در تبیین اهمیت منابع آب، عواقب برداشت بی رویه از سفره های زیر زمینی، ترویج الگوهای كشت كم مصرف پر بازده تلاش كنند و برای احیای سفره های زیرزمینی آب و دوری از خطرهای رانش، گسل و تخریب بناها عزم همگانی در استان برانگیخته شود.


وی برنامه ریزی پنج ساله برای تعادل بخشی به منابع و مصارف آب زیرزمینی دشت اردبیل و احیای ظرفیت ازدست رفته این دشت را خواستار شد و بر همكاری دستگاه های اداری مرتبط و مردم در این راستا تاكید كرد.


خدابخش افزود: در سال 94 شركت گاز برای تعریف، اجرا و بهره برداری از طرح های توسعه ای خود در استان اردبیل یكهزار میلیارد ریال اعتبار هزینه كرده است در حالی كه به لحاظ ضرورت مقابله با خطر نشست دشت اردبیل باید برای ترویج روش های نوین آبیاری، مدیریت علمی و صحیح منابع آب، برق دار و هوشمند كردن چاه های آب در استان اعتبارهای قابل توجهی تامین و هزینه شود.


استاندار اردبیل بیان كرد: بیشترین مصرف آب در استان مربوط به بخش كشاورزی است و سازمان جهادكشاورزی باید با نگاه علمی در جهت ترویج كشت اقلام كم مصرف پربازده در استان و به خصوص در دشت اردبیل برنامه ریزی و اقدام كند.


از سوی دیگر برخی كارشناسان نیز معتقد به تاثیر استفاده از نهاده های كشاورزی در تامین منابع زیر زمینی بوده و بر ساماندهی و استفاده بهینه و علمی از آن درزراعت تاكید می كنند.


دكتر میرناصر سیدی عضو هیات علمی گروه علوم كشاورزی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اردبیل در این رابطه گفت: كودهای ازته باعث تجزیه مواد آلی، معدنی و سیمانی شدن خاك می شوند و استفاده مداوم از آنها نفوذپذیری خاك را در برابر نزولات جوی كاهش می دهد.


وی افزود: اگر آب به 25 سانتیمتری خاك نفوذ پیدا كند بخار نخواهد شد و در تقویت سفره های زیرزمینی موثر خواهد بود، اما در خاك اردبیل عدم نفوذپذیری ناشی از استعمال زیاد كود باعث می شود آب سطح خاك بخارشده و نمك و املاح باقیمانده موجب شور شدن خاك شود.


سیدی كاشت بی برنامه و وسیع سیب زمینی را نیز از علت های مصرف زیاد آبهای زیرزمینی و همچنین شور شدن خاك اعلام كرد.


به نظر می رسد با شرایط توصیف شده، نقش و ماموریت شركت آب منطقه ای استان، دستگاه های مرتبط و حتی بخش خصوصی در مقابله با نشست دشت اردبیل و جلوگیری از مواجه شدن سایر دشت ها به این سرنوشت، باید متحول شود و به جای اختصاص اعتبار جهت احداث سیل بند و تاسیسات آبی برای تولید آب و احیای دشت هایی كه از عطش خاك رنج می برند برنامه ریزی و هزینه شود.


در این راستا باید زنجیره ای مدیریتی از دستگاه های اداری، كارگروه های تخصصی، دانشگاهیان و رسانه ها شكل گیرد و فرهنگ برداشت آب از چاه ها با لحاظ میزان ذخیره آنها، احساس مسوولیت در مصرف بهینه آب و خودداری از هدایت آب باران و حیاط منازل به شبكه های فاضلاب در جامعه ترویج شود تا با رفع عطش زمین، خمیازه خاك و بلعیده شدن بناها و خسارت های ناگوار را در دشت های زیبا شاهد نباشیم.


منبع: ایرنا

                               



  ارسال نظر جدید:
      نام :        (در صورت تمایل)

      ایمیل:      (در صورت تمایل) - (نشان داده نمی شود)

     نظر :