موضوعات ‌مرتبط: اقتصادی تحلیلی

a/681 :کد

کاهش قیمت نفت،فرصتی در جهت اقتصاد بدون نفت

ناصر محمدي

  شنبه ۰۲ اسفند ۱۳۹۳ — ۱۳:۴۵
تعداد بازدید : ۷۹۰   
 تحلیل ایران -کاهش قیمت نفت،فرصتی در جهت اقتصاد بدون نفت

با مروری به قیمت نفت در بازار جهانی طی ۵۰ سال گذشته درمی یابیم که همواره قیمت نفت با فراز و نشیب هایی همراه بوده است

 نفتی بودن و دولتی بودن دو مشکل عمده اقتصاد ایران

"اقتصاد کشور از نفتی بودن و دولتی بودن رنج می برد."   مقام معظم رهبری

حضرت آیت الله خامنه ای رهبر معظم انقلاب اسلامی در دیدار هزاران نفر از قشرهای مختلف مردم استان آذربایجان شرقی، ضمن تشکر و قدردانی فراوان از حضور پرشکوه ملت بزرگ ایران درراهپیمایی 22 بهمن امسال، در سخنان مهمی به تشریح شرایط اقتصادی کشور و همچنین راهکارهای علاج مشکلات، بویژه ضرورت اجرای سیاستهای اقتصاد مقاومتی پرداختند و با اشاره به شاخ و شانه کشیدن ها و شرط و شروط های آمریکا و تحریم های جدید اعمال شده از سوی اروپا تأکید کردند: ملت ایران همواره نشان داده است که اراده قوی دارد و در موضوع تحریم ها هم می تواند این توطئه را ناکام بگذارد.

ایشان با تأکید بر اینکه باید در مقابل برنامه ریزی بدخواهان به گونه ای تلاش شود که ضربه دشمن، تأثیرگذار نشود و یا کم اثر شود، افزودند: علاوه بر برنامه ریزی مستمر و گسترده جبهه استکبار، اقتصاد کشور از دو اشکال بزرگ «نفتی بودن» و «دولتی بودن» نیز به شدت رنج می برد.

ایشان خام فروشی نفت و صرف آن در امور جاری کشور و استفاده نکردن از فرآورده های گسترده ناشی از ارزش افزوده نفت را میراث شوم رژیم طاغوت و خسارتی جبران ناپذیر خواندند و گفتند: این روش، آسان ترین راه پول درآوردن است که برخی از مسئولان در طول زمان های مختلف، ترجیح دادند از این پول آسان استفاده کنند.

رهبرمعظم انقلاب اسلامی درخصوص مشکل دولتی بودن اقتصاد کشور نیز به ابلاغ سیاستهای اصل 44 در چندین سال قبل و تأکیدات مکرر برای اجرای این سیاستها اشاره کردند و گفتند: مسئولان انصافاً تلاش می کنند اما این تلاش ها کافی نیست و باید یک نفَس جدیدی به تلاش های اقتصادی دمیده شود.

ایشان افزودند: اگر پایه اقتصاد کشور براساس استفاده از ظرفیت های مردمی و تولید داخلی برنامه ریزی و مستحکم شود، دیگر برای تحریم ها و کاهش قیمت نفت عزا نمی گیریم و دچار نگرانی نمی شویم.

رهبر معظم انقلاب اسلامی یکی از لوازم اصلی و مهم خروج از اقتصاد نفتی را قطع وابستگی بودجه کشور به درآمد نفت دانستند و خاطرنشان کردند: باید به این نقطه برسیم و معتقدم این کار سخت را می توان با همت و اعتماد به مردم و جوانان و سرمایه های داخلی و بالاتر از همه با اعتماد به خداوند متعال که وعده نصرت داده است، انجام داد.

در طی یک سال گذشته که قیمت نفت به شدت از بالای 100 دلار به زیر 50 دلار کاهش یافته است فرصت مناسبی است که با توجه به فرمایش مقام معظم رهبری از خام فروشی نفت پرهیز نموده  و با اتکا به کار و تولید اوضاع اقتصادی را بهبود بخشیم.  

 با مروری به قیمت نفت در بازار جهانی طی 50 سال گذشته درمی یابیم که همواره قیمت نفت با فراز و نشیب هایی همراه بوده است و این اولین بار نیست که جهان با افت شدید قیمت مواجه می باشد و این امر برای کشور ما در طول 30 سال گذشته روی داده است.

 ولی شرایطی که اکنون با آن مواجه می باشیم شاید در گذشته با آن روبرو نبوده ایم و اکنون  با گذشت بیش از 5سال از اعمال تحریمهای ظالمانه و شدید غرب علبه کشورمان حال شرایط مناسبی است که به تدریج بستر مناسب را برای مهیا نمودن اقتصاد بدون نفت برای کشور فراهم نماییم.

لازم به یاد آوری است که در طول 20 سال گذشته بیش از 56 درصد درآمدهای کشور ما متکی به نفت بوده است و این نشان می دهد که یک شبه نمی توانیم اتکا به درآمدهای نفتی را پایان دهیم.

در لایحه بودجه 94 برای اولین بار اتکا به در آمد های نفتی 33 درصد در نظر گرقته شده است . در ارتباط با رهایی از اقتصاد نفتی نیاز به راهبردهای خاصی برای کاهش اتکا به درآمدهای نفتی است و یک شبه نمی توان صرفا با افزایش مالیات آنهم به میزان 70 درصد از اقتصاد نفتی فاصله گرفت، به ویژه در جایی که رکود تورمی وجود دارد و اقتصاد توان مالیاتی لازم را ندارد.

همانگونه که در فوق بدان اشاره شد کشور با توجه به اوضاع و احوال جهانی و در شرایطی که تحت رژیم ظالمانه تحریم نفتی و اقتصادی قرار گرفته است، با اتخاذ  راهبرد تبدیل تهدید قیمت نفت به فرصت، اکنون بهترین فرصت است که دولت می تواند با حمایت از صادرات غیر نفتی از جمله صنایع سیمان و فولاد و منابع معدنی، اتکاء به نفت را کاهش دهد، از سویی گفته می شود اگر دولت می خواهد در بودجه سال 94 اتکای خود به درآمدهای نفتی را کاهش دهد باید حمایت از صادرات غیر نفتی و صنایع مادر را بیشتر کند.

لازم به یادآوری است که درطول سالیان گذشته بویژه در دولتهای نهم و دهم که حجم هنگفتی از درآمدهای نفتی در حدود 700 میلیارد دلار عاید دولت گردید علیرغم شعارهای ارائه شده درزمینه حمایت از تولید و صادرات غیر نفتی ولی  اقدامی شایان توجه صورت نگرفت.

از سویی با توجه به حجم در آمد های حاصله از فروش نفت راهبردی مناسبی برای آن وجود نداشت و صرفا بود به ایجاد صندوق توسعه  آنهم هر موقع که دولت با بحرانی مواجه می شد اکتفا شده بود.

مثال بارز آن برداشت 4.5 میلیارد دلاری دولت در اسفند ماه گذشته از صندوق توسعه بود که البته بنا به ادعای دولت در اردیبهشت ماه سال بعد مجددا به صندوق واریز گشت. البته رسانه ها و مطبوعات از قول تعدادی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی هیاهوی فراوانی ایجاد کردند که با روشن شدن موضوع ختم به خیر شد.

به نظر بسیاری از کارشناسان درآمدهای نفتی در دولتهای گذشته می بایستی در صنایع زیربنایی و مادر هزینه می شد تا در زمان حاضر که حدود 65 دلار قیمت نفت کاهش یافته است، کشور با مشکل مواجه نمی شد.

دولتهای گذشته و حاضر می بایستی راهبرد اقتصاد صنعتی نفتی  بجای اقتصاد نفتی نفتی در برنامه های توسعه اقتصادی خود در نظر می گرفتند تا  در اثر کوچکترین تغییرات در قیمت نفت در این نوع اقتصاد تاثیر آن مشاهده نگردد.

البته لازم به توضیح است که اکنون کشور در حال تنظیم و تدوین برنامه ششم توسعه اقتصادی است و این موضوع به جد مورد توجه برنامه ریزان کشور قرار گیرد.

از راهکار های مناسب که می توان در شرایط کنونی از آن بهره برد این است که باید متناسب با شرایط از سیاست های انقباضی و انبساطی اقتصادی استفاده کرد، اکنون دولت نیاز به اتخاذ سیاست انبساطی حمایتی هدایت شده  دارد تا  از این طریق پول به صنعت تزریق شود و  این  یکی از راهکارهای نیل به اقتصاد صنعتی نفتی است.

باید اعتماد لازم را برای فعالیت های اقتصادی بخش خصوصی به وجود آورد و باید میان دولت و بخش خصوصی اعتماد متقابل وجود داشته باشد. پس مهمترین کار دولت در شرایط فعلی کاهش قیمت نفت، سیاست انبساطی حمایتی برنامه ریزی شده است .

تهدید کنونی کاهش قیمت نفت، فرصت طلایی برای دولتمردان  است تا برای سال 94 سیاست انبساطی حمایتی برنامه ریزی شده داشته باشند و گام های نخستین برای صنعتی نفتی شدن بردارند.

البته در راستای کاهش اقتصاد نفتی و حرکت به سوی اقتصاد صنعتی ، نفتی می بایستی تلاش شود اتکای اقتصاد به درآمدهای نفتی کاهش یابد، بدیهی است هر قدر بخش های غیر نفتی اقتصاد کشور نسبت به نفت بزرگتر باشد تاثیر تغییرات قیمت نفت در بقیه اقتصاد کشور کاهش می یابد.

در این راستا تدابیر و راهکارهای مناسب در ساختار اقتصاد مقاومتی که توسط مقام معظم رهبری ابلاغ گردیده و همواره در بیانات و فرامین معظم له ملحوظ می باشد، اندیشیده شده است.

در راستای اجرای اقتصاد صنعتی نفتی دولت باید درآمدهای خود را در کارآمدترین بخش ها و صنایع هزینه کند. در ارتباط با خام فروشی می بایستی یاد آور شد که برای یک مدت زمان کوتاه یک تا دو سال خام فروشی نفت خوب است اما به شرطی که پولی که از خام فروشی حاصل می شود به جای واردات کالا ، به عنوان سیاست حمایتی در بخش صنعت هزینه شود، انحصار زدایی، ایجاد رقابت، افزایش کیفیت و قیمت مناسب محصولات در صنایع بویژه صنایع پترو شیمی می تواند ما را در رقابت با کشورهای همچون کره جنوبی در منطقه قراردهد و این میسر نخواهد بود جز توجه و حمایت از صنعت و تولید بویژه صنایع مادر و تبدیلی.
 حمایت از صنایع داخلی بسیار مهم است، بویژه در مقطع کنونی که  اقتصاد کشور در حال خارج شدن از رکود است و این موضوع نشان می دهد که با درآمد کم نفتی هم می توان اقتصاد را از رکود خارج کرد.  

با توجه به حجم نقدینگی در کشور دولت باید با سیاست های خود و کنترل تورم و آرام بخشی موجب شود تا این نقدینگی به سمت تولید برود.

باید تلاش شود اتکا کشور به صادرات نفت خام کمتر شود و بیشتر  توجه  به صادرات فرآورده های نفتی  گردد، زیرا سرمایه انسانی لازم  در کشور فراهم است. صنایع پتروشیمی و صنایع پایین دستی نفت و گاز را باید توسعه یابد.

با توجه به  روی کار آمدن ده دولت از آغاز بر پایی نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران در کشور و اینکه سیاست دولت ها در بخش های مختلف با یکدیگر سازگار نبوده است.

لذا ضروری است در مقطع کنونی  و رهایی از اتکا به نفت ونیل به سوی اقتصاد صنعتی نفتی و توجه به صنایع مادر بویژه صنایع مادر، نفت و تبدیلی سیاست ها باید با هم سازگار شوند، فضای کسب و کار بهبود پیدا کند و هزینه های تولید باید کاهش یابد.

                               

  ناصر محمدي
  پژوهشگر علوم سیاسی
  آدرس ایمیل : nasser.t747@gmail.com
  آدرس سایت/وبلاگ:


  ارسال نظر جدید:
      نام :        (در صورت تمایل)

      ایمیل:      (در صورت تمایل) - (نشان داده نمی شود)

     نظر :