طرح جديد روسيه براي سوريه

تحلیل ایران
    •••••  پنجشنبه ۰۴ دی ۱۳۹۳ — ۰۰:۰۰ کد مطلب : 248/a   

از زمان آغاز درگيري هاي سوريه، نحوه تعامل و برخورد روسيه با اين بحران، همواره يکي از مهمترين سوالاتي بوده که مطرح شده است. زيرا روس ها بر خلاف ساير تحولات موسوم به بهار عربي در تونس، مصر، ليبي، يمن و بحرين و حتي تحولات موسوم به انقلاب هاي رنگي در آسياي مرکزي، قفقاز و اروپاي شرقي که يکي يکي متحدان سنتي خود را از دست دادند و عملا خاموش ماندند، در مورد سوريه به کلي موضع‌گيري متفاوتي داشتند. اگر چه عموما اتخاذ چنين سياستي از سوي روسيه، بي‌سابقه توصيف مي شود، اما واقعيت آن است که اوضاع منطقه و جهان به کلي تغيير کرده است و ديگر کرملين نمي تواند نظاره‌گر تحولات و بحران هاي منطقه اي و جهاني باشد. به همين دليل نيز مسکو تصميم گرفته در مورد بحران سوريه بر مواضع خود استوار بماند.

در اين بين خبر سفر احتمالي «بشار اسد» رئیس جمهوری سوریه به روسیه پس از تعطیلات سال نو میلادی، در حالي منتشر شده که شرايط ميداني نبرد تا حد زيادي به نفع نيروهاي ارتش سوريه تغيير کرده است. در چنين شرايطي، مطرح شدن طرحي برای حل بحران سوريه که مشترکا توسط تهران و مسکو آماده شده، مي تواند اوضاع اين کشور را دستخوش دگرگوني نمايد.  

واقعيت اين است که از زمان شروع بحران سوريه، موضع روسیه در قبال اين کشور، از یک سو بر نیاز به اجرای اصلاحات واقعی در بخشی از نظام سياسي سوريه متمرکز و از سوی دیگر بر جلوگیری از هرگونه مداخله غرب استوار بوده است. زیرا مسکو اعتقاد دارد که هر نوع مداخله خارجي، عواقب فاجعه‌آمیزي خواهد داشت و نه تنها وحدت و تمامیت ارضی سوریه را به مخاطره می اندازد، بلکه ثبات و امنیت را در سراسر منطقه نیز به چالش می کشد.

بر این اساس، عليرغم آنکه هنوز جزيياتي درباره طرح جديد روسيه درباره سوريه منتشر نشده است، با اين حال با توجه به سياست هاي گذشته روسيه مي توان  چند عامل و شاخص احتمالي را در اين طرح  مد نظر قرار داد:

1. روسیه مخالف کنارگذاردن بشاراسد از قدرت است. اگر چه آمریکا و غرب، کناره‌گیری بشار اسد را راه‌حلی برای اوضاع سوریه ارزیابی کنند، اما مقام‌های روسی مشتاق چنین راه‌حلی نیستند.

2. دولت روسیه به هیچ‌وجه بر سر آینده بشار اسد، رئیس جمهوری سوریه، با آمریکا مذاکره نخواهد کرد.

3. روسیه تصمیم‌گیری در باره رهبری سوریه را مسئله ای مرتبط با مردم این کشور می داند. بر این اساس روسیه بارها موضع خود را مبني بر تعيين کننده بودن نظر مردم سوريه در خصوص آينده رهبري اين کشور اعلام کرده است.

4. روسیه اوضاع سوریه را به مثابه حوزه تقابل با غرب به ویژه آمریکا و ناتو می بیند. در شرايطي که مسکو با غرب در اوکراين نيز درگير است، لذا موضع خود را درباره آينده سوريه تغيير نخواهد داد.

5. روسیه در راستاي سياست ميانجي گرانه خود، به مذاکره‌ با رهبران اپوزیسیون سوریه ادامه می دهد و حتی آنان را برای رایزنی به مسکو دعوت می کند. در میان گروه‌‌های مختلف اپوزیسیون سوریه، طیف های مختلفی از اسلام‌گراها، سکورلاها، اپوزیسیون داخلی و اپوزیسیون خارج از کشور حضور دارند. اگر چه این گروه ها هنوز به وحدتی دست نیافته اند، با این حال روسیه سعی می کند ارتباط خود را با تمام انها حفظ کند. هدف اصلی روسیه از حفظ این ارتباط، این است که مسکو تلاش می کند با اتحاد گروه‌های مخالف دولت سوریه، آنها را برای مذاکره با رهبری سوریه و جلوگیری از خونریزی در این کشور مجاب کند.

نویسنده : شعیب بهمن