منابع بودجه از کجا تأمین می‌شود؟

تحلیل ایران
    •••••  دوشنبه ۲۰ بهمن ۱۳۹۳ — ۱۶:۱۴ کد مطلب : 587/a   

مهمترین بخش‌های منابع عمومی دولت شامل منابع حاصل از فروش نفت و فرآورده‌های نفتی، درآمدهای مالیاتی، درآمدهای حاصل از مالکیت دولت (مانند حق دولت در معادن، سود سهام شرکت‌های دولتی و...)، منابع حاصل از فروش اوراق مشارکت، منابع حاصل از واگذاری شرکت‌های دولتی و...هستند.

میزان اقلام عمده درآمدی دولت در لایحه بودجه سال 1394 به شرح نمودار 1 در بالای صفحه است: (البته لازم به تذكر است كه طبق مصوبه كميسيون تلفيق كه به صحن مجلس ارائه خواهد شد منابع نفتي حدود 54 هزار ميليارد تومان در نظر گرفته شد.)

 مالیات‌ها

در لایحه بودجه سال 1394، پیش‌بینی شده است که بیش از 38 درصد منابع عمومی دولت از محل درآمدهای مالیاتی تأمین شود که بالغ بر 86 هزار میلیارد تومان است. مالیات‌ها در یک تقسیم‌بندی کلی به دو دسته مالیات‌های مستقیم (مانند مالیات بر شرکت‌ها، مالیات دستمزد، مالیات بر نقل‌وانتقال ملک و...) و مالیات‌های غیرمستقیم (مانند مالیات از واردات، مالیات ارزش‌افزوده و...) تقسیم می‌شوند.

 براساس لایحه سال 1394 مقرر شده است که 48 درصد کل مالیات‌ها (حدود 42 هزار میلیارد تومان) از طریق مالیات‌های مستقیم و 52 درصد مابقی آن (حدود 44 هزار میلیارد تومان) از محل مالیات‌های غیرمستقیم جمع‌آوری شود. اجزای درآمدهای مالیاتی در نمودار 2 قابل مشاهده است :

 نمودار 2. اجزای درآمدهای مالیاتی در لایحه سال 1394     (هزار میلیارد تومان)

 بودجه 2

 

از میان مالیات‌های مستقیم، مالیات بر درآمد در سال 1394 حدود 11 هزار میلیارد تومان پیش‌بینی شده است که 13 درصد از حجم کل درآمدهای مالیاتی را شامل می‌شود و حدود 13 درصد نیز نسبت به قانون سال 1393 افزایش داشته است.

مالیات حقوق کارکنان دولتی 27 درصد از این نوع مالیات را تشکیل می‌دهد. کارکنان بخش خصوصی حدود 35 درصد از کل این نوع مالیات را می‌پردازند. مالیات مشاغل 32 درصد از این نوع مالیات را تشکیل می‌دهد و در نهایت، مالیات مستغلات و سایر انواع مالیات بر درآمد نیز مجموعاً 6 درصد از این نوع مالیات را تشکیل می‌دهد.

از دیگر مالیات‌های قابل توجه مردم و کسبه در بودجه، مالیات بر ارزش‌افزوده است. در لایحه بودجه امسال، پیش‌بینی شده است که نرخ مالیات بر ارزش‌افزوده 1 درصد نسبت به سال 1393 افزایش پیدا کرده و به 9 درصد (1 درصد سهم بهداشت و درمان، 5 درصد مالیات و 3 درصد عوارض) برسد. پیش‌بینی دولت این است که‌این نوع مالیات (بدون در نظر گرفتن سهم 3 درصدی عوارض) در مجموع حدود 25 هزار میلیارد تومان عاید بودجه کشور خواهد کرد که نزدیک به 29 درصد از کل درآمدهای مالیاتی را شامل می‌شود.

به‌طور کلی و از بابت تحقق مالیات‌های پیش‌بینی شده می‌توان گفت که در سال 1394معادل 86 هزار ميليارد تومان به‌عنوان درآمدهاي مالياتي مقرر شده است. اين رقم نسبت به رقم درآمدهاي مالياتي مصوب در قانون بودجه سال 1393 حدود 22 درصد رشد داشته است.

پیش‌بینی می‌شود در سال 1393، حدود 79 هزار ميليارد تومان مالیات از محل منابع عمومی (بجز ارقام اختصاصی) وصول شود. با فرض ثبات شرایط اقتصادی کشور در سال 1394 نسبت به سال جاری، به نظر می‌رسد، رقم مالیات‌های در نظر گرفته شده برای سال آینده خوشبینانه باشد. با توجه به افزایش 1 درصدی پیش‌بینی شده در مالیات‌های ارزش‌افزوده و لحاظ سایر شرایط، به‌نظر می‌رسد، رقم بیش برآورد مالیاتی پیش‌بینی شده برای سال آینده، حدود 7 هزار میلیارد تومان است.