نقش استراتژی ایران در تبدیل تهدید داعش به فرصت

تحلیل ایران
    •••••  پنجشنبه ۳۰ بهمن ۱۳۹۳ — ۱۸:۳۱ کد مطلب : 667/a   

در آغاز شکل گیری افراطیون در منطقه خاورمیانه که تحت عنوان مخالفین حکومت بشار اسد به فعالیت می پرداختند؛ ذوق زدگی غربی ها از شکل گیری این گروهها بسیار قابل تامل بود. آنها که مستانه در هم شکستن محور مقاومت در منطقه را نظاره گر بودند، دیری نپایید که با برگشتن ورق؛ آن هم پس از تثبیت گروه های تروریستی جبهه النصره در سوریه و بعدها داعش در منطقه، متوجه تهدیدی جدی در منطقه شدند.

 اما با نادیده گرفتن خطر افراط در منطقه و در آرزوی سقوط حکومت اسد(که به مثابه وزنه ثبات منطقه بود) به حمایت خود ادامه دادند تا زمانی که شهروندانشان به زیر تیغ داعش رفتند،آنگاه بود که خطر واقعی تروریسم سازمان یافته برای امنیت منطقه و جهان احراز گردید. حال آنکه بسیار دیر شده بود. در این میان تنها جمهوری اسلامی ایران بود که از ابتدای شکل گیری افراطی گری در منطقه به مقابله با آن پرداخت و با گذشت زمان و پیشروی گروه های افراطی، ایران راهبرد مهار داعش را در پیش گرفت. راهبردی که به مثابه ی فرصتی برای نقش آفرینی موثر ایران در منطقه بود.

 از دستاورد های ناخواسته داعش می توان به کم رنگ شدن نقش منطقه ای ترکیه و جایگاه ترکیه به عنوان نسخه موفق و به روز اسلام در پی حمایت های این کشور از این گروه تروریستی اشاره نمود. ترکیه ای که با پشتیبانی لجستیکی و مالی داعش و سایر افراطیون پز روشنفکری خود را نقش بر آب دید و ماهیت استبدادی حکومت اردوغان بیش از پیش نمایان گشت.

 در همین راستا لایحه جدید امنیت داخلی ترکیه به دنبال تغییراتی در ساختار وزارت کشور و اداره پلیس ترکیه به تصویب رسید که بر اساس آن پلیس قادر باشد اقدامات پیشگیرانه و سختگیرانه ای را برای آنچه  تامین بیشتر امنیت داخلی ترکیه بیان گشت انجام دهد. تغییراتی که به عقیده برخی از صاحب نظران در راستای امنیتی تر کردن و مقابله با آزادی های شهروندان ترکیه بود. نقشی که ترکیه به واسطه تقابل ظاهری با رژیم صهیونیستی در جهان اسلام کسب کرده بود، با از دست دادن اعتبار سیاسیش  در منطقه و جهان اسلام به چالش کشیده شد و اندیشه تجدید حکومت عثمانی شکست خورد.

از دیگر فرصت های ایجاد شده برای ایران ناشی از تهدید داعش، نمایش قدرت نظامی و امنیتی ایران در منطقه  و مطرح شدن سردار قاسم سلیمانی،  شخصیت  کاریزماتیک سپاه ایران در منطقه و در جهت مقابله با داعش بود. آشکار شدن نقش مهم منطقه ای جمهوری اسلامی در راستای برقراری امنیت و صلح جهانی تبدیل به یک برگ برنده برای ایران در مذاکرات هسته ای شده است. تقابل جمهوری اسلامی ایران با گروه تروریستی داعش موجب شده است تا نسخه ای معتدل و معقول از اسلام شیعی به قرائت بنیانگذار جمهوری اسلامی به جامعه جهانی معرفی گردد، به طوری که پرچم دار این مبارزه در منطقه خاورمیانه ایران اسلامی است که خط بطلانی بر سناریوی شیعه هراسی و اسلام هراسی می باشد.

تهدیدات تروریستی داعش، دول اروپایی را به انفعال کامل در سیاست خارجی خود واداشته است، به گونه ای که آن ها به مقابله با تهدیدات امنیتی داعش در قبال مللشان پرداخته اند. نفوذ تفکرات داعش در میان برخی از شهروندان اروپایی چنان وحشتی در میان جامعه اروپای ایجاد نموده است که به سیاستمدارانشان فرصت پرداختن به ادعاهای واهی در خصوص خطرات ایران هسته ای را نمی دهد.

 در شرایط کنونی ایران طلایه دار نزاع با سنبل بدویت در دنیاست و آمریکا به عنوان تنها ابر قدرت فرامنطقه ای از مقابله با داعش به دلیل ماهیت نامتقارن نبرد ناتوان است.

تغییر توازن سیاسی در عراق به نفع شیعیان از تبعات دیگر حضور داعش در منطقه خاورمیانه است، به گونه ای که تنها راه خروج عراق از بحران کنونی با حاکمیت یک حکومت شیعی مقتدر در عراق ترسیم می گردد . اما این تهدید در فضای سیاست داخلی ایران نیز در حال تبدیل به فرصت های مغتنمی است. از جمله انسجام داخلی و اتحاد حول محور جمهوری اسلامی که در راهپیمایی 22 بهمن نمایان گشت. انسجامی که در آستانه حصول توافق هسته ای ضروری تر از هر زمان دیگری است.

از دیگر سو، تغییر دیدگاه برخی صاحب نظران در خصوص نظام های حقوقی بین الملل از نگاه تهدید محور به نگاه در برگیرنده منافع ملی می تواند گام دیگری در جهت تنش زدایی و بهبود روابط سیاسی ایران با دولت های اروپایی باشد. از جمله می توان به اظهار نظر محمدرضا باهنر (نایب رییس مجلس) اشاره نمود که :

 امروز کسانی که به این گروه سفاک کمک های مادی آموزشی و تجهیزاتی می کنند، باید در دادگاه عادلانه بین المللی پاسخگوی این سفاکی ها بوده و منتظر مجازات درخور این خباثت ها باشند.

نوشته : احسان غلامی