به گزارش تحلیل ایران ، آب در جغرافیای بوشهر به عنوان بخشی از اقلیم گرم و خشک کشور نقشی حیاتی ایفا میکند، استانی که بدلیل قرار گرفتن در انتهای چرخه گردش نزولات آسمانی در سالهای اخیر با مشکلات بیشتری نسبت به استانهای بالادستی خود روبرو است، بنابراین توجه
به کوچکترین قطره آب موجود در سطح زمین پیش از سرازیر شدن به دریا ضروری است.
در سالهای اخیر استفاده از پسابها در زراعت چوب یکی از راهکارهای اساسی است که با تمهیدات و تسهیلات ویزه در نظر گرفته شده برای این طرح توسط دولت همچون واگذاری زمین به شکل اجاره، ارائه تسهیلات و غیره را برای سرمایه گذاران و متقاضیان، اجرای آن ابعاد مهمی همچون
اقتصاد، اشتغال، ارز آوری و خودکفایی را در بخشهایی از استان بوشهر در بر میگیرد، هرچند در تکمیل این طرح مسائلی همچون تضمین بازار فروش مطرح است اما با بررسیهای انجام شده وجود بخشهای مهم از زیرساختهای لازم، چشم انداز و امید به توسعه این صنعت را در این استان
دو چندان کردهاست.
زراعت چوب، به معنای کشت هدفمند گونههای سریعالرشد برای تولید چوب مورد نیاز صنایع است؛ رویکردی که میتواند بخشی از نیاز کارخانههای امدیاف، نئوپان، خمیرکاغذ، چیپس چوب، پالت و صنایع بستهبندی را تأمین کند و در کنار آن، از فشار بر جنگلهای طبیعی بکاهد.
استاندار بوشهر، زراعت چوب با استفاده از پساب فاضلاب شهری را راهکاری برای تأمین مواد اولیه صنایع چوب، کاهش فشار بر منابع آب شیرین و گسترش فضای سبز استان دانست و با تأکید بر ضرورت مدیریت علمی فاضلاب شهری در این باره بیان کرد:در مناطقی که شبکه فاضلاب فعال است،
نباید اجازه دهیم پسابها هدر رود و اراضی آسیب ببینند.
ارسلان زارع، استفاده هدفمند از پساب را عاملی برای کاهش هزینههای آتی دولت، ایجاد ارزش افزوده و تقویت فعالیتهای اقتصادی عنوان کرده و از واگذاری اراضی به سرمایهگذاران بخش خصوصی برای توسعه زراعت چوب و تأمین خوراک اولیه کارخانههای امدیاف خبر داد و تأکید کرد:
رعایت کامل ملاحظات قانونی، زیستمحیطی و اجتماعی در اجرای این طرح الزامی است؛ موضوعی که اهمیت آن در استانی با اقلیم گرم، منابع محدود آبی و عرصههای حساس طبیعی، دوچندان میشود.
اگرچه این طرح در سالهای ۱۳۹۷ تا ۱۳۹۹مطرح شد اما در دو سال گذشته ابعاد مختلف آن در کارگروه تخصصی شورای برنامهریزی این استان به عنوان یکی از راهکارهای اساسی و ملزوم در مدیریت منابع آبی امکان سنجی شد و در همین راستا با تاکید بر بهرهگیری از ظرفیت کارشناسان ستاد
زراعت چوب، زمینه واگذاری اراضی از مسیر فراخوان و مزایده عمومی و با محوریت استفاده از پساب فاضلاب برای هموار کردن مسیر لازم برای ورود سرمایه گذاران بخش خصوصی به این حوزه مورد بررسی قرار گرفت.
ظرفیتی که در بحران کمآبی نباید هدر رود
بر اساس نظریه کارشناسان زیست محیطی امروز وضعیت آبی بوشهر به گونهای است که توجه به مدیریت منابع آبی و پسابهایی که بی هدف به دریا ریخته میشود امری ضروری است و در همین راستا در بازچرخانی اقتصادی آب طرح زراعت چوب به عنوان یکی از راهکارهای روز دنیا مطرح است.
رئیس هیات اندیشه ورز آب، کشاورزی و محیط زیست بنیاد نخبگان استان بوشهر و پژوهشگر حوزه آب، محیطزیست و توسعه پایدار، در این باره با اشاره به میانگین بارندگی سالانه در استان بیان میکند: بارشهای استان به طورز میانگین در سالهای گذشته به کمتر از ۲۲۰ میلیمتر
تقلیل یافته است از سوی دیگر میزان تبخیر نیز به بیش از ۳۵۰۰ میلیمتر افزایش یافته است، طی آخرین تحقیقات انجام شده حجم آب تجدیدپذیر قابل بهرهبرداری بوشهر حدود ۳۲۶ میلیون مترمکعب برآورد میشود، اما میزان برداشت از منابع آب استان به بیش از ۹۰۰ میلیون مترمکعب
رسیده است رقمی که نزدیک به سه برابر توان اکولوژیک این استان برآورد شدهاست.
مظفریزاده ادامه داد: این درحالی است که حجم فاضلاب تولیدی شهر بوشهر سالانه حدود ۱۸ میلیون مترمکعب است که ۱۰۰ درصد آن بدون تصفیه وارد خلیجفارس میشود و میتوان از آن به عنوان منبع بالقوه راهبردی آب نام برد، زیرا این آب شیرینتر از ۹۶ درصد منابع آب سطحی و زیرزمینی
این استان است.
بر اساس ارقام اعلام شده از سوی رئیس هیات اندیشه ورز آب، کشاورزی و محیط زیست بنیاد نخبگان استان بوشهر بازچرخانی پساب این استان میتواند آب مورد نیاز صنعت و خدمات در شهرستانهای بوشهر و تنگستان و نیز فضای سبز شهرهای بوشهر، دلوار، چغادک و عالیشهر را تأمین کند
همچنین ایجاد کشتوصنعتی با وسعت بیش از ۲ هزار هکتار و اشتغال پایدار مستقیم و غیر مستقیم برای بیش از ۲ هزار نفر به عنوان یکی از ظرفیتهای بالقوه در این زمینه است.
بررسیهای فنی و انتخاب گونه مناسب برای کشت
براساس تحقیقات انجام گرفته، گونه مناسب برای زراعت چوب باید با اقلیم، خاک، میزان و کیفیت آب، هدف تولید و بازار فروش منطقه سازگار باشد که در این ارتباط در مناطق گرم جنوبی، از جمله بخشهایی از بوشهر، اکالیپتوس و ملیا از این حیث مورد توجه هستند، در این میان
اکالیپتوس بدلیل رشد سریع برای خمیرکاغذ، نئوپان و سوخت زیستی کاربرد دارد.
کارشناسان با سابقه منابع طبیعی و آبخیزداری استان بوشهر با توجه به وضعیت مورفولوژیکی و ساختار زیستی اکالیپتوس آن را یکی از گونههای سریعالرشد و مورد توجه استان بوشهر در طرح زراعت چوب معرفی و حمایت از سرمایهگذاران زراعت چوب از طریق واگذاری اراضی و تسهیلات
بانکی را یکی از اقدامات مهم دراین زمینه عنوان کرد.
عبدالحسین گرشاسبی، اضافه کرد: اکالیپتوس کامالدولنسیس به دلیل رشد سریع، سازگاری نسبی با گرما و شوری و قابلیت رویش مجدد پس از برداشت، گونه اصلی قابل بررسی در مناطق گرم و ساحلی بوشهر بهشمار میرود و اکالیپتوس میکروتکا نیز میتواند پس از بررسیهای دقیق خاک و آب،
در برخی عرصهها بهعنوان گونه مکمل در نظر گرفته شود.
تراکم کاشت و عملکرد،
فاصله کاشت اکالیپتوس با توجه به هدف تولید، کیفیت زمین، حجم آب قابل دسترس و شیوه آبیاری متفاوت است که با توجه به اقلیم بوشهر این امر برای اجرای پایلوت به فاصله های کشت بر مبنای حفظ محیط زیست و همچنین میزان تولید چوب تعریف شده است، اما انتخاب نهایی بر اساس حجم
پساب، شوری آب و خاک، روش آبیاری و هدف تولید امری ضروری است.
در یک پژوهش انجامشده در خوزستان، اکالیپتوس کامالدولنسیس با فاصله کاشت ۳ در ۳ متر موجب تولید ۲۱.۶ تن در هکتار طی مدت ۵ سال میشود اما طی آخرین محاسبات انجام شده از سوی کارشناسان کشاورزی استان بوشهر این میزان در زمینها و اقلیم بوشهر ۱۰۰ تا ۱۵۰ تن به ازای هر
هکتار در ۵ سال برآورد شدهاست که با توجه به درج رقم یک میلیارد ریال سرمایهگذاری پیش بینی شده به ازای هر هکتار تفاوت ارقام موجود نگاهها را به سمت ابتر ماندن این طرح در استان بوشهر به دلیل اجرای آن در مرحله پایلوت جلب میکند.
جای خالی بازار هدف
یکی از سرمایه گذاران بخش کشاورزی در این باره به
ایرنا بیان کرد: بدون شک امروزه زراعت یا بهتر است بگویم تجارت چوب یکی از فعالیتهای اقتصادی سودآور در جهان محسوب میشود و با شنیدن این خبر که دولت در این راستا از سرمایهگذاران حمایت میکند آن را مورد بررسی قرار داد و در وحله اول مواردی همچون تامین منابع
آبی، دریافت زمین استیجاری و مسائل زیست محیطی خبر از پایداری این طرح و کاهش ریسک اقتصادی داد اما نبود خریدار مشخص موجب آن شد که تا یافتن بازار هدف مناسب از اقدام برای آن خودداری کنم.
وی اضافه کرد: به طور کلی این طرح برای تاجران و سرمایه گذاران در بخش صنعت با توجه به اینکه قریب به ۷۰ درصد مسائل و چالشهای موجود یعنی زمین، آب حمایت دولت، قیمت مناسب نهال در سال اول یکی از لقمههای چرب و پولساز است.
منافع محیطزیستی و اقتصادی زراعت چوب
بوشهر اکنون در برابر یک انتخاب قرار دارد؛ پساب میتواند همچنان به یک مساله زیستمحیطی تبدیل شود یا با نظارت دقیق، در خدمت تولید، فضای سبز و حفاظت از منابع آب قرار گیرد درست است که زراعت چوب نسخهای آماده و بیهزینه نیست، اما اگر با دانش فنی، پایش مستمر، سرمایهگذاری
مسئولانه و رعایت ملاحظات محیطزیستی اجرا شود، میتواند بخشی از پاسخ همزمان کم آبی بوشهر به توسعه پایدار اقتصادی، اشتغال، نیاز صنعتی و حفاظت از طبیعت باشد.