به گزارش تحلیل ایران تئاتر ایران طی سال های اخیر وارد جریان و شریان جدیدی در حوزه تولید شده است و مخاطبان و فعالان این عرصه شاهد اتفاقات ریز و درشت فراوانی بوده اند؛ مسیری پر فراز و نشیب که ورود کلید واژه ای به نام «تئاتر خصوصی» که بعید است جریان یا افرادی
مخالف حضور و ظهورش در سازوکاری شفاف و حرفه‌ای باشند، ماجرا را پیچیده‌تر کرد و به بهانه جذب مخاطب، شرایط را به سمتی برد که می بایست در سلسله نشست‌ها، سمینارها و برنامه‌هایی از این دست آن را تحلیل، آسیب شناسی، ارزیابی و نقاط مثبت و منفی‌اش را مورد بررسی واقعی
قرار داد.
اتفاقا در همین مجال است که شرایط خوبی برای ظهور و بروز استعدادهای درخشانی در حوزه تئاتر، به ویژه بازیگری مهیا شد مسیری که به خودی خود می تواند به عنوان یک مولفه و امتیاز مثبت در حوزه تئاتر خصوصی تلقی شود، موقعیتی که به دلیل تراکم فعالیت در تماشاخانه های
دولتی، فرصت چندانی برای حضور مستمر بازیگران مستعدی که می توانند خود را به جامعه مخاطبان معرفی کنند، وجود نداشت اما کلید واژه «تئاتر خصوصی» و تولد تماشاخانه ها فرصت خوبی شد تا طیف گسترده تری از این هنرمندان وارد چرخه تولید شوند. گذرگاهی که قطعا وجوه منفی هم
دارد که در جای خود قابل بررسی است.
اما یکی از جالب ترین نکاتی که از پس فعالیت های این چند ساله تئاتر ایران چه در حوزه «تئاتر خصوصی» و چه در حوزه «تئاتر دولتی» اتفاق افتاد پررنگ تر شدن حضور خوانندگان مشهور عرصه های مختلف موسیقی در صحنه تئاتر به عنوان بازیگر بود. چارچوبی که به خودی خود نمی
تواند دربرگیرنده منعی برای حضور این هنرمندان باشد چرا که هیچ قانون نوشته و نانوشته ای در هیچ جای دنیا مبنی برحضور داشتن یا نداشتن خوانندگان به عنوان بازیگر وجود ندارد. کما اینکه چه در ایران و چه در دنیا پروژه های نمایشی موسیقایی فراوانی وجود دارند که می بایست
از حضور هنرمندانی به عنوان بازیگر استفاده شود که توانایی خوانندگی شان هم دارای اعتبار و درجه ای باشد.
فرآیندی اجتناب ناپذیر به ویژه در آثار موزیکال که جنبه های خوانندگی و موسیقایی اثر است که باید در قالب یکی از مولفه های اصلی اجرا مورد توجه تیم کارگردانی، آهنگسازی و گروه تولید قرار گیرد تا آنچه روی صحنه اتفاق می افتاد با کیفیتی مطلوب پیش روی مخاطبان قرار
گیرد.
این مسیر همان‌گونه که گفته شد در تئاترهای موزیکال قطعا مولفه‌ای اجتناب ناپذیر است، اما ماجرا زمانی جالب می شود که این خوانندگان در نمایش هایی به عنوان بازیگر حضور می یابند که دربرگیرنده احوالات موزیکالی نیست و ارتباط چندانی به موسیقی ندارد. این آغاز یک چالش
جدی برای خواننده ای است که به دعوت گروه تولید وارد تجربه جدیدی شده است که می‌تواند برای او در برخی مواقع تجربه‌ای لذت بخش، معتبر و جذاب و در برخی مواقع نیز تبدیل به تجربه ای پر از شکست و سرخوردگی شود که این انتخاب از طرف رسانه‌ها و مخاطبان هم با انتقادهایی
همراه است. این اتفاق طی این سال ها در تئاتر ایران نمود بیشتری پیدا کرده است و شاهد هستیم خوانندگان معروف در پروژه های نمایشی مرتبط با موسیقی یا غیر از موسیقی به عنوان بازیگر حضور پیدا می کنند.
آنچه می خوانید مروری اجمالی برای معرفی خوانندگانی است که طی این سال ها به عنوان «بازیگر» یا «بازیگر - خواننده» روی صحنه تئاتر حاضر شده اند و در کارنامه خود تجربه ای را ثبت کردند که اگر توانسته باشد مقبول مخاطب و منتقدان بیفتد بی تردید تبدیل به تجربه ای درخشان
در کارنامه فعالیتی آنها می شود که تا سال ها به آن می بالند و اگر چنین نباشد پرتگاهی عمیق برای خواننده ای است که می خواست تجربه سخت، دشوار و تخصصی بازیگری تئاتر را از سربگذراند. فرآیندی که اکنون نیز از سوی برخی هنرمندان، فعالان، منتقدان و کارشناسان حوزه های
مختلف تئاتر با اما و اگرهای فراوانی رو به رو شده و می تواند به خودی خود دربرگیرنده طرح مباحث کارشناسانه ای باشد که تمرکز روی آن ضرورت دارد.
محمد معتمدی؛ پروژه نمایشی موسیقایی «کلنل»
محمد معتمدی از خوانندگان شناخته شده موسیقی کلاسیک ایرانی است که در این سال ها علاوه بر تولید و ارائه تجربه های متفاوت در موسیقی، هراز چندگاهی نیز در عرصه های چون تئاتر هم کارهایی را انجام داده است که از آن جمله می توان به حضورش در برخی اپراهای عروسکی بهروز
غریب پور اشاره کرد.
معتمدی از پس همین فعالیت‌ها بود که سال ۱۴۰۲ بود در پروژه نمایشی موسیقایی «کلنل» به کارگردانی امیر بشیری به عنوان بازیگر - خواننده در نقش کلنل محمد تقی پسیان روی صحنه تالار وحدت رفت.
حکایت خوانندگانی که در تئاتر بازیگر شدند؛ بودن یا نبودن مسئله این است!
علی زندوکیلی؛ «ترانه های محلی»، «رستم و سهراب» و «سیاوش»
از جمله خوانندگانی که در این چند ساله علاوه بر حضور مستمر و موثر در حوزه موسیقی تلاش زیادی برای ارائه دیگر توانمندی های مبتنی بر آموزه های موسیقایی اش انجام داده، علی زندوکیلی است.
خواننده ای که از پس تجربیاتش در حوزه خوانندگی موسیقی کلاسیک ایران، وارد فرآیند تولید و اجرای آثار موسیقایی در حوزه پاپ شد و ماجرا را به سمتی هدایت کرد که به عنوان یکی از معتبرترین و پرمخاطب ترین خوانندگان این عرصه معرفی شود. چارچوبی که او را تبدیل به اولین
گزینه های انتخاب موسیقی تیتراژهای سریال ها کرد و فضایی را فراهم ساخت که نام علی زندوکیلی به عنوان هنرمندی دارای جایگاه برای مخاطبان معرفی شود.
این خواننده در حوزه تئاتر هم کارهایی را انجام داد؛ مسیری که تقریبا از پروژه نمایشی موسیقایی «ترانه های محلی» محمد رحمانیان آغاز شد و با حضور در پروژه هایی چون «رستم و سهراب» حسین پارسایی و خوانش قطعه مگاهیت «وطن» در این پروژه ادامه پیدا کرد. فرآیندی که اکنون
به پروژه «سیاوش» رسید و باید دید زندوکیلی در این اثر پرستاره چه دستاوردی برای خود و مخاطبانش به همراه می آورد.
حکایت خوانندگانی که در تئاتر بازیگر شدند؛ بودن یا نبودن مسئله این است!
رضا یزدانی؛ نمایشنامه خوانی، «کمی بالاتر»، «شاه لیر» و «ساعت فراموشی»
رضا یزدانی هم از جمله خوانندگانی است که به نظر می آمد از همان ابتدا علاقه زیادی به دنیای بازیگری دارد. کما اینکه در این مسیر تلاش کرد تا در کنسرت ها و اجراهای زنده خود هم، شخصیت متفاوت و نمایشی تری به نسبت آنچه خوانندگان روی صحنه به مخاطبان نشان می دهند،
ارائه کند.
مسیری که در روند «شخصیت سازی» او نیز موثر بود و باعث شد تا تعدادی از کارگردانان سینما از او برای حضور در پروژه هایشان به عنوان بازیگر - خواننده دعوت کنند. فرآیندی که در مدار تئاتر هم هر از چندگاهی دیده شد و محمد رحمانیان از او در پروژه نمایشنامه خوانی «هفت
مجلس در عزا و معجزه» استفاده کرد.
ماجرای بازیگری تئاتر رضا یزدانی تا آنجا ادامه پیدا کرد که وی پس از پروژه هایی چون «کمی بالاتر» به کارگردانی آروند دشت آرای، «شاه لیر» به کارگردانی حسین علیشیری و تعدادی دیگر هم اکنون در موسیقی نمایش «ساعت فراموشی» به کارگردانی حسین علیشیری به عنوان بازیگر
- خواننده حضور پیدا کرده و باید دید این پروژه که معرف رضا یزدانی به عنوان بازیگر تئاتر است تا چه میزان مورد رضایت مخاطبان قرار می گیرد.
حکایت خوانندگانی که در تئاتر بازیگر شدند؛ بودن یا نبودن مسئله این است!
شهرام شکوهی؛ همکاری با اهالی «نون. خ» در تئاتر
شهرام شکوهی خواننده شناخته شده موسیقی پاپ هم که در این سال ها فعالیت صحنه ای چندانی به ویژه در حوزه تئاتر نداشت، اخیرا در قالب یک پروژه مشترک نمایشی و موسیقایی به نویسندگی، طراحی و کارگردانی محمد اسدنیا همراه با تعدادی از هنرمندان شناخته شده تئاتر و برخی
از بازیگران سریال «نون. خ» به عنوان بازیگر - خواننده روی صحنه حاضر شده است.
«قبرستان دهلی» عنوان این پروژه نمایشی موسیقایی است که طی این روزها در مجموعه بلک باکس ایران مال پیش روی مخاطبان قرار گرفته است.
براساس اطلاعاتی که در سامانه فروش بلیت این پروژه منتشر شده است، کاظم نوربخش، محمد اسدنیا، حسین موسوی و شهرام شکوهی به عنوان بازیگر معرفی شده اند. این در حالی است که شهرام شکوهی شش قطعه موسیقایی را حین اجرای این نمایش پیش روی مخاطبان قرار می دهد.
حکایت خوانندگانی که در تئاتر بازیگر شدند؛ بودن یا نبودن مسئله این است!
پرواز همای؛ «اپرای حلاج»، «موسی و شبان»، «عشق و عقل و آدمی»
سعید جعفرزاده احمد سرگورابی مشهور به «پرواز همای» که طی سال های اخیر با وجود فراز و نشیب های مختلفی که در راه خوانندگی داشت، کنسرت ها، ویژه برنامه ها و پروژه های مختلفی را در حوزه موسیقی پیش روی مخاطبان قرار داد.
خواننده‌ای که به واسطه نوع خوانش ترانه هایی با زبان گیلکی و فارسی در قالب کنسرت یا عنوان «اپرا» شرایطی را فراهم ساخت که او را تبدیل به هنرمندی پرطرفدار در جامعه ایرانی کرد. مسیری که بی تردید با اما و اگرهایی هم همراه شد و هر از چندگاهی به واسطه تولیدات و
اظهارنظراتش همواره در رسانه مورد توجه قرار می گرفت.
اما فارغ از آنچه پرواز همای تاکنون در عرصه موسیقی انجام داده است، توجه به تلاش این هنرمند برای اجرای پروژه هایی است که در قالب هایی چون «اپرا»، «موسیقی نمایش» و عناوین مشابه روی صحنه رفتند. مسیری که به نوعی او را در کنار توانمندی های خوانندگی به عنوان یک
بازیگر نیز معرفی کرد.
این فعالیت ها در پروژه هایی چون «اپرای حلاج»، «موسی و شبان»، «عشق و عقل و آدمی» نمود پیدا کرد؛ پروژه هایی که نشانه هایی از بازیگری تئاتر را نیز با خود داشت که با دید کارشناسی و منتقدانه باید دید پرواز همای در این فرآیند موفق بوده است یا خیر؟
حکایت خوانندگانی که در تئاتر بازیگر شدند؛ بودن یا نبودن مسئله این است!
گروه بمرانی؛ «صدسال پیش از تنهایی ما» و آغاز یک ماجرا
گروه «بمرانی» از مجموعه های پرطرفدار نسل جوان است که فعالیت های اجرایی خود را از سال ۱۳۸۷ با ضبط آلبوم «آسمان زرد خورشید آبی» آغاز و پس از آن رفته رفته به واسطه آشنایی با هنرمندانی چون سجاد افشاریان وارد دیگر حوزه های مرتبط با هنر نمایش شد.
این گروه در سال ۱۳۹۰ بود که در پروژه محیطی «صدسال پیش از تنهایی ما» به نویسندگی سجاد افشاریان، کارگردانی حسن جودکی و بازی سیامک صفری که در کافه تریای تالار اصلی تئاتر شهر پیش روی مخاطبان قرار گرفت، خود را به جامعه تئاتری هم معرفی کرد. مسیری که موجب ورود
آنها به عرصه های تازه تری از موسیقی و نمایش شد و فضایی را فراهم ساخت که آنها گه گاهی هم در حوزه های بازیگری وارد شوند و در این فضا به عنوان نوازنده - بازیگر عرض اندام کنند.
اعضای گروه «بمرانی» اگرچه در این سال ها تمرکز اصلی خود را بر پایه تولید آلبوم و برگزاری کنسرت بنا نهاده اند، اما تلاش داشته اند در مقاطعی کنار آنچه در موسیقی تجربه می کنند، حضور صحنه ای هم داشته باشند.
حکایت خوانندگانی که در تئاتر بازیگر شدند؛ بودن یا نبودن مسئله این است!
سالار عقیلی؛ ادای دین به رشته دانشگاهی با چند پروژه نمایشی
سالار عقیلی خواننده موسیقی ایرانی که خود از فارغ التحصیلان رشته تئاتر در شاخه ادبیات نمایشی دانشکده هنر و معماری دانشگاه آزاد اسلامی است، همواره در کوران فعالیت های مستمر موسیقایی اش که در این چند سال بیشتر هم شده است و مخاطبان از او خبرهای متفاوت و متنوعی
درباره کارها و تولیداتش می خوانند، تلاش کرده است تا فعالیت هایی نیز در تئاتر داشته باشد.
یکی از همین فعالیت های مرتبط با تئاتر، حضور وی به عنوان خواننده - بازیگر پروژه نمایشی «قصه ترانه های ماندگار» به کارگردانی سید جلال الدین دری است که سال ۱۴۰۲ در تالار وحدت روی صحنه رفت و سالار عقیلی به عنوان خواننده نمایش که موضوعش هم درباره قصه تولید پنج
ترانه ماندگار تاریخ موسیقی ایران بود، حضور داشت.
در مقطعی قرار بود حجت اشرف زاده هم در پروژه حضور داشته باشد اما در اجرای تالار وحدت پروژه، سالار عقیلی به عنوان خواننده حضور داشت. البته عقیلی پیش از این نیز در پروژه های نمایشی چون «کلنل» به کارگردانی خیرالله تقیانی پور هم به عنوان خواننده موسیقی متن نمایش
و تعدادی دیگر از پروژه ها حضور پیدا کرده بود.
حکایت خوانندگانی که در تئاتر بازیگر شدند؛ بودن یا نبودن مسئله این است!
ماکان اشگواری؛ قصه کوتاه یک اجراگر مولف روی صحنه
ماکان اشگواری هم از آن دسته هنرمندانی هست که در این سال ها به عنوان یک اجراگر مولف فعال در ۲ حوزه موسیقی و تئاتر معرفی شده است. مسیری که برای او دربرگیرنده تجربه های متفاوت و عمدتا پرمخاطبی بود که می تواند او را هم به عنوان خواننده و هم به عنوان بازیگر به
معنای واقعی کلمه میان مخاطبان معرفی کند.
این هنرمند که در حوزه موسیقی با هنرمندان و گروه هایی چون کیاوش صاحب نسق، سردار سرمست، پویا احصائی، امیر صارمی، مهدی ساکی، علی فی، شهرزاد بهشتیان، مارتین شمعون پور، حسام محمدیان پور، آرشید آذرین، سهیل پیغمبری، سیاوش امامی و گروه های نایما، دش، تیها، لیوا،
بمرانی، کینگ رام، کماکان همکاری داشته در حوزه تئاتر نیز تلاش کرده تا تجربه های متفاوتی را از سر بگذارند.
پروژه های نمایشی «لیما»، «نکتار»، «بازگشت پسرنافرمان»، «ویتسک»، «هله. هین. هان»، «سامورایی» از جمله تجربه هایی بوده که ماکان اشگواری در حوزه بازیگری پیش روی مخاطبان قرار داده است.
حکایت خوانندگانی که در تئاتر بازیگر شدند؛ بودن یا نبودن مسئله این است!
همایون شجریان؛ کنسرت نمایش «سی» با سلبریتی ها
از جمله پروژه هایی که با تلفیق ۲ حوزه نمایش و موسیقی روی صحنه رفت پروژه «سی» به کارگردانی علی اصغر دشتی، آهنگسازی سهراب پورناظری و خوانندگی همایون شجریان بود که مرداد و شهریور سال ۱۳۹۶ با حضور جمعی از بازیگران به اصطلاح سلبریتی چون بهرام رادان، مهدی پاکدل،
سحر دولتشاهی، صابر ابر و ... در کاخ سعد آباد تهران روی صحنه رفت.
در این پروژه گرچه ماجرای اجرای موسیقی و نمایش از هم جدا بود و همایون شجریان عملا کاری جز خوانندگی روی صحنه انجام نمی داد، اما حضور یک خواننده مشهور در صحنه ای که با هنر تئاتر آمیخته شده است، می تواند برای هنرمندی چون همایون شجریان تجربه جالب توجهی به حساب
آید.
مسیری که آنچنان که باید ادامه پیدا نکرد و همایون شجریان ترجیح داد تا در بازیگری و آنچه این روزها مد شده ظهور و بروز کمتری از خود نشان دهد و خود را به عنوان یک خواننده در این فرآیند معرفی کند.
حکایت خوانندگانی که در تئاتر بازیگر شدند؛ بودن یا نبودن مسئله این است!
رضا بهرام؛ همکاری با امیر جدیدی در پروژه جدیدی از «سی صد»
از پس پروژه «سی» برادران پورناظری که با حواشی بسیار متعددی هم همراه بود، کنسرت نمایش دیگری به نام «سی صد» این بار با کارگردانی امیر جدیدی، موسیقی سهراب و تهمورس پورناظری و خوانندگی رضا بهرام در سال ۱۴۰۱ به میزبانی کاخ سعداباد تهران روی صحنه رفت.
در این پروژه همچون پروژه اول، بازیگران ستاره ای چون جواد عزتی، طناز طباطبایی، مهران غفوریان و امیر جدیدی به عنوان بازیگر حضور داشتند و این بار در شکلی عجیب و غریب به واسطه اینکه آن زمان حسین توتونچیان تهیه کننده معروف موسیقی که تهیه کنندگی پروژه «سی صد»
و مدیریت برنامه های رضا بهرام را همزمان به عهده داشت، قرعه به نام این خواننده افتاد که روی صحنه یک پروژه نمایشی - موسیقایی به عنوان خواننده حضور پیدا کند.
حضوری که به واسطه نوع سبک کار برادران پورناظری با آنچه رضا بهرام در موسیقی پاپ انجام داده است بسیار متفاوت و عجیب و پر از پرسش به نظر می آمد اما هرچه بود، دیگر تکرار نشد و رضا بهرام ترجیح داد که فعلا روی صحنه تئاتر حضور پیدا نکند و در موسیقی به فعالیت خود
ادامه دهد.